Opinie

Met het klimaat aan tafel

Duurzame keuken Koks die met een nieuwe, chique Hollandse keuken duurzaamheid willen stimuleren, dreigen grote groepen mensen van zich te vervreemden. Terwijl die juist nodig zijn om veranderingen tot stand te brengen, schrijft consumptiesocioloog Sigrid Wertheim-Heck.

Foto Koen van Weel/ANP

Begin dit jaar werd in het Rijksmuseum in Amsterdam de beweging ‘Low Food’ gelanceerd door trendy koks die de Nederlandse keuken nieuw leven willen inblazen met buitenissige gerechten met lokale producten. Onder het mom van duurzaamheid en met een verwijzing naar klimaatverandering, willen ze korte metten maken met wat ze met gevoel voor dramatiek een ‘AGV’tje’ noemen – een bord met aardappelen, groenten en vlees.

Dat voedsel een belangrijke rol speelt in de klimaatdiscussie is terecht. Een derde van de totale uitstoot aan broeikasgassen is voedsel-gerelateerd en een kwart van alle fossiele brandstoffen wordt voor voedsel gebruikt. Maar de vraag is of het opdirken van spruiten en bieten met verfijnde restaurantformules correspondeert met de praktijk van alledag. Wie is bereid stad en land af te reizen voor oesters of een paar blaadjes djeroek poeroet?

Het risico bestaat dat grote groepen mensen zich niet betrokken voelen bij een benadering met vreemdsoortige en exclusieve ingrediënten, complexe recepten en Franstalige terminologie, als millefeuilles en tartelettes. Hoe verhevener en onbereikbaarder de visies op duurzaamheid, des te lastiger mensen deze kunnen vertalen naar hun dagelijkse praktijk, waar de daadwerkelijke omslag moet plaatsvinden.

Verdeeldheid

Klimaatbeleid zorgt voor verdeeldheid in de samenleving. Kijk naar de klimaatmarsen, de protesten van de gele hesjes, of naar de Statenverkiezingen. De vraag is wat de doelstellingen van wereldformaat betekenen binnen ons dagelijks leven. Kan voedsel ons weer gezamenlijk aan de klimaattafel krijgen?

Een AGV’tje is een smaakvoorkeur die in potentie juist activerend kan werken. Wat als men het vleesje vervangt door een vegaburger, en de aardappelen en groenten van Nederlandse bodem laat komen? Acties van discounters, zoals de stamppotweken van de Lidl en aanbiedingen met vleesvervangers bij de Aldi zijn zeker zo belangrijk als het ontwikkelen van ingewikkelde recepten met koolrabi en oesters.

Duurzaamheidsvraagstukken zijn te belangrijk voor normatieve koketterie. De transitie mag niet beperkt blijven tot een kleine voorhoede. Niet iedereen heeft dezelfde draagkracht en mogelijkheden om even grote stappen te zetten. Iedereen moet mee kunnen doen vanaf zijn eigen bord. Praktische aanknopingspunten die geen verregaande aanpassingen in het dagelijks leven vereisen moeten we op waarde schatten.

Duurzaamheid speelt al een rol in vele levens, soms wellicht zelfs zonder dat mensen erbij nadenken of het als zodanig benoemen. Energiezuiniger koken door aardappelen of rijst kort op het vuur te zetten en langer te laten nagaren; niet meer met de auto naar de supermarkt, maar boodschappen doen onderweg of met de fiets; seizoensgebonden consumeren en geen eten weggooien – het zijn kleine, maar bereikbare stapjes.

Voedselconsumptie is dagelijkse kost, maar dit dagelijkse perspectief wordt nog onvoldoende erkend in de klimaatdiscussie. Gewone mensen die iedere dag weer een maaltijd op tafel zetten en hun eten op velerlei wijzen vormgeven, die menselijke maat moeten we in de overgang naar een duurzaam en gezond voedselsysteem onderkennen.

Paul Luttikhuis
Blogger

Paul Luttikhuis

Buitenlandredacteur Paul Luttikhuis volgt op dit blog nieuws over klimaatverandering. Hij schrijft over sociale en economische gevolgen, over manieren waarop landen zich daarop voorbereiden, over nieuwe wetenschappelijke inzichten en over de onderhandelingen na ‘Parijs’. Regelmatig zullen gastauteurs hun licht laten schijnen op deze thema’s.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.