Korpschef Frank Paauw: „Ik ben blank en grijs en boven de vijftig. Maar dat bleek geen beletsel.”

Foto Lars van den Brink

Korpschef Frank Paauw: Liever niet íedere nacht, maar ik sta graag vooraan

De Rotterdamse korpschef Frank Paauw gaat naar Amsterdam. Een gesprek over het dagelijkse politiewerk. „We hebben steeds meer te maken met mensen die medicijn-ontrouw zijn of die op wachtlijsten staan voor psychiatrische hulp.”

Frank Paauw is een beer van een politieagent. Twee meter en drie centimeter dienaar der wet. Hij heeft een postuur dat gezag inboezemt, op straat en bij collega’s. Al in het tweede jaar van zijn politiecarrière werd hij – nog geen dertig jaar oud – aangesteld als strandchef bij het korps in Den Haag. Paauw kreeg de leiding over een veertigtal ervaren dienders die in de zomermaanden drenkelingen hielpen en op het Noordzeestrand de openbare orde bewaakten. „Een hele opgave om als groenzoeter [beginner] de baas te spelen over collega’s met veel dienstjaren en strepen. Het was de eerste test in leiding geven.”

De keuze was te meer opvallend omdat Paauw niet eens een zwemdiploma heeft. „Ik zwom als een dode krab.” Hij ging maanden op zwemles. Als ‘eindexamen’ moest Paauw rond de Scheveningse pier zwemmen. „Vanaf het strand zag dat er hartstikke eng uit, maar als je een beetje weet hoe de stromingen lopen, valt het wel mee.” Gouden tijden waren het. Paauw droeg een korte broek, reed in een jeep over het strand en klom af en toe in de politieboot. En als Golden Earring kwam spelen op het strand hield hij met zijn strandbrigade toezicht.

Vanwege zijn talent voor leidinggeven, wordt Frank Paauw op 1 mei de politiebaas in de lastigste stad van Nederland. Op nadrukkelijk verzoek van de korpsleiding van de Nationale Politie stapt Paauw over van Rotterdam (zo’n 6.000 formatieplaatsen) – waar hij een kleine negen jaar leiding gaf – naar Amsterdam (ruim 5.400 formatieplaatsen). Deze vrijdag wordt hij op het stadhuis in Rotterdam uitgezwaaid.

Lijfeigenen

Paauw zegt oprecht te hebben geaarzeld over zijn transfer naar Amsterdam. „De tijd van de lijfeigenen is voorbij”, vertelde hij in november in kleine kring, toen hem duidelijk werd gemaakt dat zijn werkgever er vast op rekende dat hij bereid zou zijn in Amsterdam Pieter-Jaap Aalbersberg op te volgen, die Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid werd. Een sterkere kandidaat dan Paauw was voor de hoofdstad immers niet voorhanden.

Na uitvoerig navraag te hebben gedaan wat hij in Amsterdam kan verwachten en bij stadsbestuurders en Openbaar Ministerie (OM) te hebben gepolst of men in die stad zijn komst ziet zitten, besloot Paauw uiteindelijk de overstap te maken. Het was volgens hem een moeilijke beslissing omdat hij het naar zijn zin heeft in Rotterdam. Zijn belangrijkste verdienste is naar eigen zeggen dat hij „het moreel van de troepen” heeft weten te herstellen.

Hij volgde in 2010 commissaris Aad Meijboom op, die na strandrellen in Hoek van Holland moest opstappen. Bij ongeregeldheden was een 19-jarige jongen dodelijk getroffen door een kogel van een belaagde agent. De gebeurtenissen hadden de Rotterdamse politie getraumatiseerd.

Dat trauma is verdwenen. In 2017 trad de Rotterdamse politie kordaat en succesvol op bij het uit de stad zetten van een Turkse minister die ongewenst op bezoek kwam. Zelfs het kampioenschap van Feyenoord kon dat jaar zonder grote rellen worden gevierd. „Ik kreeg hier van niemand nog het signaal: nou Paauw, het wordt tijd om op te krassen.”

Paauw is een agent die zich ook als leidinggevende altijd heel nadrukkelijk betrokken heeft gevoeld bij het operationele werk. Voor een sappige zaak, vertellen zijn collega’s, mogen ze hem ’s nachts uit zijn bed bellen. „Nou, liever niet íedere nacht, maar ik sta graag vooraan. Ik kan er nog steeds van genieten om bij Oud en Nieuw of waar dan ook te zijn waar het ertoe doet.”

Lees een profiel van Frank Paauw: Deze politiechef draagt nog een pistool

Hij werd vijf maanden geleden zestig jaar en is al 37 jaar in dienst van de politie. „Ik ben fit. Ik ben 60 maar voel me 50 jaar. Aanstaande zondag sta ik om kwart voor tien weer op het veld in het veteranenelftal van voetbalclub Graaf Willem II-VAC in Den Haag.”

Coca Cola-fabriek

De politiebaas is naar eigen zeggen ook onverminderd dol op zijn werk. „Politiewerk is waardevol. De politie is een unieke organisatie, heel betekenisvol voor de samenleving die we met elkaar willen bouwen. Niets ten nadele van iemand die in de Coca Cola-fabriek werkt, maar een politieagent maakt het verschil tussen chaos of een georganiseerde samenleving. Als andere mensen wegstappen, moeten wij een stap naar voren doen. De dienders in Utrecht moesten vorige week achter een man aan, terwijl je niet weet of die tramschieter een kalasjnikov heeft en misschien van plan is dat wapen nog meer te gebruiken. Dat maakt ons werk bijzonder.”

Hoe bijzonder en soms aangrijpend politiewerk is, ervoer Paauw met name in 1995, toen hij in Den Haag chef was van politiebureau De Heemstraat in de Schilderswijk. In dat jaar werd het zevenjarige meisje Kumral Bagçi vermoord. Na een middagje spelen verdween ze spoorloos. Het meisje bleek uiteindelijk gewurgd. Haar in stukken gesneden lichaam werd een paar dagen na haar vermissing in drie plastic tassen teruggevonden. De zaak is ondanks jarenlang onderzoek en de aanhouding van verscheidene verdachten nooit opgelost.

„Je hebt altijd te maken met mensen die naar aan hun eind komen, maar dit was uitzonderlijk. Het kind is op een beestachtige wijze gedood. Ze is geslacht als een schaap. Dat zag je aan de manier waarop gewrichten waren doorgesneden. Ik heb nog steeds contact met collega’s die aan het onderzoek werkten. Destijds heb ik rechercheurs van de zaak moeten halen omdat ze er in toewijding aan onderdoor dreigden te gaan. Het was de eerste zaak waar ik me echt volledig voor verantwoordelijk voelde. We weten in welke kring we de dader moeten zoeken. Ik hoop nog steeds dat een coldcaseteam voor een doorbraak kan zorgen door cruciaal bewijs te vinden.”

Verwarde personen

Grootste schrikbeeld voor de politie is tegenwoordig het gevaar van terrorisme. Maar volgens Paauw heeft de politie in de dagelijkse praktijk meer te vrezen van verwarde personen. Het aantal meldingen van dit soort zaken is fors gestegen. „We hebben steeds meer te maken met mensen die medicijn-ontrouw zijn of die op wachtlijsten staan voor psychiatrische hulp. Ik kan zo tien ernstige zaken in deze regio noemen van zwaar letsel of dood door verwarde personen. Deze maand stak een vader in het Maasstad Ziekenhuis zijn achtjarige dochter dood. Bij die man zal de lift toch ook niet helemaal naar de bovenste verdieping zijn gekomen. Hij is gederangeerd. Het is voor de politie frustrerend dat je soms verwarde mensen de straat op moet sturen en een dag later de scherven weer kunt rapen. Het is ook nog niet duidelijk of de schietpartij in Utrecht een terroristische daad is of het handelen van een verwarde man die na zijn daad ‘Allahoe akbar’ roept.”

Er is één keer in zijn loopbaan een moment geweest dat Paauw van werkgever dreigde te wisselen. Tien jaar geleden werd hij, net als zijn collega van de landelijke politiedienst Fred Westerbeke, door het Openbaar Ministerie (OM) benaderd om hoofdofficier van justitie te worden. „Het OM wilde hoofdofficieren van justitie met een politie-achtergrond. Ik was toen plaatsvervangend korpschef in Den Haag. Ik vroeg nog: is de wet gewijzigd? Ik ben politicoloog en geen jurist. Toen hield de toenadering op. Ik denk trouwens dat ik ook meer thuis ben in een politie-omgeving.”

Jurist Westerbeke stapte overigens wel over naar het OM en werd hoofdofficier van justitie in Utrecht, daarna in Rotterdam en werkt inmiddels bij het landelijk parket. Pikant is dat de Rotterdamse burgemeester Ahmed Aboutaleb naar verluidt Westerbeke wil aantrekken als opvolger van Paauw.

Diversiteit

Frank Paauw zegt twijfels te hebben gehad of hij wel een geschikte politiechef is voor Amsterdam. „Ik vreesde een gebrek aan diversiteit. Ik was bang dat ik door mijn leeftijd en profiel mogelijk niet de goede man zou zijn. Ik ben blank en grijs en boven de vijftig. Maar dat bleek geen beletsel.”

Paauw, enthousiast supporter van Ajax, heeft ontheffing gevraagd van de verplichting om van zijn woonplaats Den Haag te verhuizen naar de politieregio Amsterdam. Verkoop van zijn „gerieflijke” Haagse huis met tuin en bootje zou hem hooguit in staat hebben gesteld een woninkje in een zijstraat in De Pijp te kopen. „En mijn verloofde (in dienst van de Haagse politie) gaat op haar fiets naar het werk – en je bent met zijn tweeën.”

Nog een reden waarom Paauw volgens naaste collega’s zal passen in Amsterdam, is de verwachting dat hij een uitstekende driehoek zal vormen met de vorig jaar aangetreden vrouwen Halsema en hoofdofficier van justitie Nicole Zandee. Paauw, die jong zijn vader verloor en werd opgevoed door zijn moeder en drie oudere zussen, zou als ervaren kracht heel goed passen in dit overlegorgaan.

De Amsterdamse omgeving wijkt in ieder geval nogal af van de Rotterdamse driehoek waar Paauw de meeste tijd samenwerkte met mannetjesputters als Aboutaleb en de Rotterdamse hoofdofficier van justitie Marc van Nimwegen. „Amsterdam wordt een leuke uitdaging. Ik ben er wel nieuwsgierig naar. Ik weet nu wel hoe Ahmed tikt.”