Opinie

    • Carolien Roelants

Eindelijk (een beetje) goed nieuws uit Saoedi-Arabië

Drie van de gevangen Saoedische vrouwenactivisten zijn (tijdelijk) vrijgelaten. Midden-Oosten-expert Carolien Roelants constateert dat aandacht van de buitenwereld voor schendingen van mensenrechten werkt.

Vandaag heb ik (voor een keer) goed en (zoals gebruikelijk) slecht nieuws voor u. Het goede nieuws is dat donderdag drie Saoedische vrouwenactivisten zijn vrijgelaten, tijdelijk dan, hangende hun proces. Nog acht zouden later vrijkomen. De meesten van hen werden vorig jaar mei opgepakt. Ze stonden woensdag voor de rechter waar een aantal van hen bevestigde wat we al eerder via-via hadden gehoord, namelijk dat ze gefolterd waren. Dat is nu praktijk, begrijp ik uit The Guardian.

Voorzover bekend worden ze vervolgd wegens hun mensenrechtenwerk, wat op zich goed nieuws is. De, kroonprins zelf bracht hen namelijk vorig jaar in een vraaggesprek met persbureau Bloomberg in verband met Iran en Qatar, wat in het huidige Saoedische politieke klimaat bijna dodelijk is. Het slechte nieuws komt zo straks.

De drie die zijn vrijgelaten zijn Roqaya Mohareb, Aziza al-Yousef en Eman al-Nafjan. Uit deze column kent u Yousef en Nafjan, die tot haar de mond werd gesnoerd het interessante Saudiwoman’s weblog schreef. Allemaal hadden ze er jarenlang voor gepleit dat vrouwen achter het autostuur mochten, en nét voordat dat mocht van de kroonprins gingen ze de cel in. De vrouwen, of in elk geval de meesten van hen, voerden ook actie voor afschaffing van de mannelijke voogd die zijn vrouw, dochter of moeder onder andere toestemming moet geven voor een huwelijk, ziekenhuisopname, paspoort en buitenlandse reis. Oh ja, en vrijlating uit de gevangenis na het uitzitten van een straf.

DJ Tiësto

Afschaffing van de voogd is een heel problematische zaak; Saoedi-Arabië blijft ondanks die vrolijke beelden van showworstelen en een optreden van dj Tiësto een heel conservatief land. Maar het ging – en gaat - er volgens mij meer om dat de kroonprins geen enkele vorm van activisme of oppositie accepteert. Omdat hij bang is dat de ene concessie naar de volgende leidt en hij straks inspraak en uiteindelijk verkiezingen moet toestaan. Of omdat hij gewoon een heel autoritaire man is.

Dan is het nu tijd voor het slechte nieuws. Als de vrouwen inderdaad allemaal worden vrijgelaten, áls zeg ik, dan zitten de Saoedische gevangenissen nog steeds propvol met intellectuelen, geestelijken (hervormingsgezinde zoals Salman al-Awda, tegen wie de doodstraf is geëist!), ministers en prinsen die de afgelopen jaren gevangen zijn gezet. Uit de tijd van koning Abdullah stammen bijvoorbeeld nog Raif Badawi, die van de duizend stokslagen, en mensenrechtenadvocaat Waleed Abu al-Khair. En dat zijn dan degenen van wie wij in de buitenwereld nog weten dat ze vastzitten.

Televisieshow

Bovendien gaan de arrestaties onverminderd door. Zojuist werd de aanhouding bekend van universiteitsdocent Anas Mazrouh. Die had eerder deze maand tijdens de internationale boekententoonstelling van Riad kritiek geleverd op de onderdrukking van oppositie. De regering beweert wel dat ze opkomt voor vrouwenrechten, had hij gezegd, maar tegelijk zet ze vrouwenactivisten gevangen. Beelden van zijn toespraak deden meteen breed de ronde, en zijn arrestatie volgde onmiddellijk.

Ander slecht nieuws qua politiek klimaat is de onverwachte stopzetting van de televisieshow ‘Met Dawood’ op de nieuwe staatsomroep SBC. Dawood al-Shiryan is een bekende presentator die in 2017 het tweede tv-interview ooit met de kroonprins hield. In zijn nieuwe show behandelde hij gevoelige maatschappelijke kwesties, zoals weggelopen vrouwen en huiselijk geweld. Burgers konden bellen, hun ongenoegen uiten en tot verandering oproepen.

Zal ik eindigen met goed nieuws? Ja. Dat is dat het werkt als mensenrechtenorganisaties, regeringen en media aandacht besteden aan schendingen van mensenrechten. Uiteindelijk. Soms. Maar toch. Anders waren in elk geval deze drie Saoedische vrouwen nog lang niet vrij geweest.

Carolien Roelants is Midden-Oostenexpert en scheidt op deze plaats elke week de feiten van de hypes.