Opinie

    • Tom-Jan Meeus

Thierry, de bonussen en de verwarde elite

In de Volkskrant stond woensdag een schets van de veranderende dresscode onder bankiers: zij dragen steeds vaker sneakers en spijkerbroeken. Nu gaan er weken voorbij dat ik de kledingtrends in de bankierswereld onbestudeerd laat, maar dat het krijtstreep in die wereld zal uitsterven zou ik tien jaar terug niet gezegd hebben.

Een fraaie illustratie van de eliteverwarring in het land. Bijna niemand wil nog deel van de elite zijn, ook de elite zelf niet, en dus presenteren zelfs bankiers en geslaagde zakenmensen zich nu als de buurman die ‘s avonds een pak koffie komt lenen.

Niet dat het werkt. ING-topman Ralph Hamers, vorig jaar nog doelwit van een daverende bonusrel in Den Haag, vertoont zich ook graag op zijn Puma’s, maar dit belette hem niet deze week in de Financial Times te klagen over de strakke bonusregels van Den Haag. Het land zou daardoor de vestiging van banken mislopen die het Verenigd Koninkrijk wegens de Brexitchaos gaan verlaten.

Misschien heeft hij gelijk, geen idee, maar Hamers’ timing suggereerde het politieke gevoel van een banaan: uitgerekend de volgende dag sprak de Kamer over verscherping van de bonusregels. Sta je dan, op je sneakers.

Maar misschien had Hamers wel beter opgelet dan Haagse politici tijdens de campagne. Misschien maakte hij zijn punt bewust omdat de kiezer vorige week steun gaf aan een nieuwe politieke elite: Thierry Baudet en Forum voor Democratie. Een nieuwe elite met klassieke rechts-liberale trekken: toen de Tweede Kamer zich 27 juni 2017 uitsprak over een PvdA/SP-motie ter ondersteuning van strakke bonusregels, wilde Baudet die regels juist versoepelen, net als Hamers nu: de FvD-voorman klaagde in de Kamer dat we „door de strengste bonuswetgeving ter wereld [...] bedrijven wegjagen”. Rutte had het ook kunnen zeggen.

Nu vermoed ik niet dat oud-PVV- of SP-kiezers dit voor ogen stond toen ze Baudet vorige week hun stem gaven. Tegelijk keert in Den Haag de belangstelling terug voor dit soort bijzondere opvattingen van Baudet, die eerder weinig aandacht kregen. Ook omdat sommige CDA’ers intuïtief naar hem toe willen kruipen. Het gevolg van honderd jaar bestuurservaring: bestrijd de nieuwe vijand door zijn kleur aan te nemen. Zoals die bankiers op hun sneakers. Alles moet anders – omdat alles hetzelfde moet blijven.

Dus het is beslist interessant Baudets boeken en toespraken filosofisch te duiden, maar in de politiek zal hij vanaf nu iets anders ervaren. Partijen gaan zijn standpunten overnemen, of hem ermee confronteren. Partijen gaan hem behandelen zoals zij werden behandeld, toen ze zelf de politieke elite waren.

Tom-Jan Meeus (t.meeus@nrc.nl; @tomjanmeeus) schrijft op deze plek een wisselcolumn met Lotfi El Hamidi.