Op Instagram is de e-sigaret populair, met alle gevolgen van dien

Vaping In de VS wordt de e-sigaret onder jongeren gepromoot door influencers. Die zijn zich van geen kwaad bewust. „Ik kan niet iedereen blokkeren van wie ik vermoed dat ze jonger dan achttien zijn.”

Alissa Newman (32) draagt een strak, leren jurkje. Haar kleurrijk getatoeëerde armen steken af tegen de witte muur. Ze houdt een apparaatje met slangenprint voor de camera, waar ze in een volgend shot met toegeknepen ogen aan lurkt. Ze wiegt heen en weer terwijl ze de dikke damp door neus en mond uitademt.

In de beschrijving bij de Instagram- video legt Newman uit wat ze aan haar 1,7 miljoen volgers toont: een e-sigaret van het merk Sigelei. De Amerikaanse is fulltime vape influencer en wordt door producenten betaald om e-sigaretten via Instagram aan de man te brengen.

Newman is niet de enige. Talloze Amerikaanse influencers en modellen doen op sociale media hetzelfde. Vaak zijn het mooie vrouwen die zich in sexy poses laten fotograferen en filmen, ook zijn er ‘trickaccounts’ waarop Instagrammers de damp in bijzondere vormen blazen.

Het filmpje van Alissa Newman waar ze haar volgers een e-sigaret toont.

De influencers hebben in de Verenigde Staten een grote markt te bedienen. Vooral onder jonge Amerikanen is het dampen van e-sigaretten, ‘vaping’, extreem populair. Uit onderzoek van het Centers for Disease Control and Prevention (CDC) blijkt dat het gebruik onder highschool-leerlingen vorig jaar met 77 procent is toegenomen.

Het CDC spreekt over epidemische toestanden: meer dan eenvijfde van de jongeren zei tijdens een steekproef de afgelopen dertig dagen gedampt te hebben. De toename is zelfs zo groot dat het de vooruitgang tenietdoet die de afgelopen jaren op het gebied van rookpreventie is geboekt.

Voor jongeren kan een nicotineverslaving het nog ontwikkelende brein beschadigen

De e-sigaretten zijn om verschillende redenen populair onder Amerikaanse jongeren. De apparaatjes zijn strak ontworpen en verkrijgbaar in smaken als mango, mint en snoep. Ook het formaat speelt een rol. De Juul, de e-sigaret die veruit het meest door jongeren wordt gebruikt, is bijvoorbeeld niet groter dan een usb-stick en kan dus makkelijk verborgen worden voor ouders en leraren. De apparaatjes kunnen bovendien overal gebruikt worden. Ook stiekem op de schoolwc’s.

Wat ook meespeelt, is het hoge nicotinegehalte. In de VS veelgebruikte e-sigaretten, waaronder de Juul, bevatten zo’n 60 mg nicotine per milliliter. Ter vergelijking: in de EU is een wettelijke bovengrens van 20 mg per milliliter vastgelegd. Het dampen van Amerikaanse e-sigaretten is daarom zeer verslavend. Zeker voor minderjarigen, die verslavingsgevoeliger zijn dan volwassenen.

Dit alles had niet uitgemaakt als jongeren nooit in aanraking waren gekomen met vaping. Daar spelen sociale media een doorslaggevende rol. Uit onderzoek van de Stanford-universiteit blijkt dat marktleider Juul populair is geworden onder jongeren vanwege een gehaaide socialemediacampagne en de inzet van influencers.

Juul, dat overigens ontkent zich ooit op jeugd te hebben gericht, is gestopt met het betalen van influencers, maar het kwaad lijkt al geschied. „Andere merken zagen hoe effectief de methode was en zijn dat gaan nadoen”, legt Vince Willmore van de Amerikaanse non-gouvernementele organisatie Tobacco Free Kids uit. „Nu zijn er talloze merken die Juul imiteren en die ook influencers inzetten.”

Zoals Alissa Newman (32), onder haar volgers bekend als Pandora Blue. Ze is ervan overtuigd dat vaping door haar en haar collega’s groot is geworden. „We verspreiden de allerbeste producten en wekken interesse bij mensen die willen stoppen met roken”, antwoordt ze per mail.

Tabakslobby

Newman weet dat ze niet alleen verknochte rokers, maar ook jongeren bereikt. Hoewel ze zich zegt te richten op een ouder publiek, controleert ze niet of ze minderjarige volgers heeft. „Ik kan niet iedereen blokkeren van wie ik vermoed dat ze jonger dan achttien zijn.”

Haar 22-jarige collega Priscilla Gomez (121.000 volgers op Instagram) vindt het zelfs goed dat veel minderjarigen dampen. Ze denkt dat als jongeren niet zouden dampen, zij allemaal zouden roken. Onderzoeken die het tegendeel aantonen, gelooft ze niet, zegt ze aan de telefoon. Deze zouden beïnvloed zijn door de tabakslobby.

De manier waarop Newman en Gomez over hun werk denken, is tekenend voor het wereldje. Producenten en influencers stellen zich op als levensredders en bestrijders van het échte kwaad: de klassieke sigaret. En dat terwijl er geen sluitend bewijs is dat vaping een geschikte methode is om te stoppen met roken.

Floor Rusman schreef over stoppen met roken. Lees ook: De euforie van een onverstandige keuze

De voorstanders van e-sigaretten wapenen zich met het feit dat sigaretten ongezonder zijn, maar ook de e-sigaret is verre van onschuldig. De langetermijneffecten zijn niet helemaal duidelijk, maar de eerste onderzoeken tonen aan dat dampen de kans op long- en blaaskanker en hartziekten verhoogt.

Voor jongeren komt daarbij dat een nicotineverslaving het nog ontwikkelende brein kan beschadigen, wat kan leiden tot geheugen- en concentratieproblemen. Ook blijken jongeren die dampen vaker ook aan gewone sigaretten te beginnen dan leeftijdsgenoten die overal van afblijven – met alle gezondheidsrisico’s van dien.

Gomez en Newman trekken zich niets aan van de verontrustende berichten. Ze zijn trots op hun baan. „De industrie is enorm, en dit is nog maar een begin”, zegt Newman enthousiast. Gomez hoopt de rest van haar leven e-sigaretten te kunnen promoten. „Ik heb al zoveel mensenlevens beïnvloed, en er is ruimte om nog veel meer te doen.”