Europese grenswacht Frontex fors uitgebreid

EU-grensbewaker Frontex wordt uitgebreid tot 10.000 man in 2027 en krijgt meer bevoegdheden. “De muren van Fort Europa worden nog hoger opgetrokken.”

Een lid van de Nederlandse marechaussee en een Bulgaarse politieman bewaken namens Frontex de grens tussen Turkije en Bulgarije.
Een lid van de Nederlandse marechaussee en een Bulgaarse politieman bewaken namens Frontex de grens tussen Turkije en Bulgarije. Foto Vassil Donev/EPA

De Europese grens- en kustwacht Frontex wordt uitgebreid tot 10.000 grenswachten in 2027. Nu heeft Frontex nog zo’n 1.500 man tot zijn beschikking. Ook krijgt Frontex meer bevoegdheden en een coördinerende rol als het gaat om het terugsturen van mensen die illegaal in Europa verblijven. Onderhandelaars van het Europees Parlement en de Europese Raad hebben daar donderdag een akkoord over gesloten, nadat de lidstaten vorige maand al afspraken hadden gemaakt.

Vanaf 2021 moet het in Warschau gevestigde agentschap al 5.000 grenswachters kunnen inzetten. Daarna wordt dat aantal geleidelijk uitgebreid tot 10.000 man in 2027. Een deel van de grensbewakers komt in dienst van Frontex en een deel wordt gedetacheerd vanuit EU-lidstaten. Rapporteur Roberta Metsola van de Europese Volkspartij zegt in een verklaring: “De Europese bevolking keek naar ons om te leveren en dat hebben we in recordtijd gedaan. Dit is een overwinning voor Europa.”

Lees ook: Europese grenzen veel minder vaak illegaal overgestoken

De grensbewakers moeten op verzoek van een lidstaat kunnen worden ingezet bij grenscontroles of bij een migratiecrisis, na toestemming van het desbetreffende land. De lidstaat bepaalt of de grensbewakers ook wapens mogen gebruiken of niet. Er komt ook een team dat snel ingezet kan worden bij een crisissituatie.

Operatie Sophia

Het besluit komt een dag nadat de Europese lidstaten hebben besloten om Operatie Sophia, de Europese anti-mensensmokkelmissie die de afgelopen jaren duizenden mensen van zee redde, stop te zetten per 1 april. Dat werd onder druk van Italië, waar een antimigratiepartij aan de macht is, besloten.

Daarnaast komt de uitbreiding van Frontex op het moment dat uit de laatste cijfers van Frontex juist blijkt dat de migratie naar de EU het laagste punt in vijf jaar tijd heeft bereikt. Het aantal illegale migranten dat de EU bereikt neemt al jaren af.

Fort Europa

Volgens Leo Lucassen, hoogleraar migratie aan de universiteit Leiden en directeur onderzoek van het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis (IISG), past dit besluit “binnen een trend die al langer aan de gang is: namelijk dat de muren van Fort Europa nog hoger worden opgetrokken”.

Het besluit past binnen de “politiek van de afgelopen vier jaar”, zegt Lucassen. Die is er volgens Lucassen op gericht om “te voorkomen dat mensen überhaupt de EU bereiken”. Volgens Lucassen wordt sinds de Turkijedeal geprobeerd om de buitengrenzen van Europa te verleggen buiten de Middellandse Zee. “Mensen worden al tegengehouden ten zuiden van de Sahara. Ze krijgen steeds moeilijker de kans om asiel aan te vragen in Europa. De facto betekent dit dat het vluchtelingenverdrag buiten werking wordt gesteld. Met als gevolg dat mensenrechten niet worden nageleefd.”

Lucassen vreest dat het terugsturen van migranten steeds meer buiten de rechter om zal gebeuren – buiten het zichtveld van NGO’s en rechters. “Frontex krijgt een discretionaire bevoegdheid die lijkt op wat je bij de grensbewaking in de VS ziet. Dat lijkt mij zeer problematisch.”

Correctie (17 april 2019): In een eerdere versie van dit stuk stond dat het Europees Parlement had ingestemd met de uitbreiding. Dat was niet zo: het ging in werkelijkheid om een akkoord tussen onderhandelaars van het Europees Parlement en de Europese Raad. Hierboven is dat aangepast.