‘Baby’s? Néé, ik heb iets met zwángeren’

Bevalgoeroe Half Amsterdam was bij haar op zwangerschapscursus. Nu stopt ‘bevalgoeroe’ Carita Salomé ermee. „De eerste keer dat ze komen hebben ze nog haast.”

Een van de ‘zwangerengroepen’ die op cursus ging bij Carita Salomé. Thuis heeft zij een schoenendoos vol vergelijkbare foto’s: alle groepen die bij haar kwamen, in dezelfde pose geposeerd.
Een van de ‘zwangerengroepen’ die op cursus ging bij Carita Salomé. Thuis heeft zij een schoenendoos vol vergelijkbare foto’s: alle groepen die bij haar kwamen, in dezelfde pose geposeerd. Foto Carita Salomé

Kreten als ‘Oooopen van onderen’, ‘duik in je weeën’, ‘geef gas’ en ‘de-ze wee komt nooit meer terug’ maakten haar bekend onder zwangere vrouwen in heel Nederland: Carita Salomé (67) kan een ware ‘bevalgoeroe’ worden genoemd. Als zzp’er gaf ze onder haar eigen naam maar liefst 44 jaar lang cursussen in Amsterdam aan in totaal zo’n 32.000 zwangeren.

Na een aneurysma (verwijding van de slagader) in haar hersenen gevolgd door een risicovolle operatie, vindt ze het een goed moment om met pensioen te gaan. De cursussen worden waargenomen door twee vervangers, want de aanmeldingen blijven binnenstromen. Op dit moment handelt ze de administratie nog zelf af, aan het eind van dit jaar staakt ze haar werkzaamheden definitief.

De zangerige stem waarmee ze delen van de les bijna scandeert, heeft haar grote bekendheid gegeven. „Ze zeggen altijd dat Zeeuwen zo schuchter zijn”, vertelt Salomé trots vanachter de eettafel in haar woonkamer bij het Westerpark. „Ik vind het nog altijd bijzonder dat ik als Zeeuwse boerendochter zoveel succes heb kunnen krijgen met bevalcursussen in Amsterdam.”

‘Ze zoeken iets nuchters’

Tot voor kort gaf ze vier groepen per week les. Behalve de reguliere cursus is er een partnerles, een opfriscursus en een babybijeenkomst. Vlak voordat vrouwen gaan bevallen leren ze over de anatomie van hun lichaam, pershoudingen en krijgen ze oefeningen voor de bekkenbodem.

Zwangerschapsyoga en hypnobirthing (waarbij zelfhypnose wordt gebruikt om te ontspannen tijdens de bevalling) zijn populair, maar Salomés lessen zijn zonder opsmuk. „Vrouwen die op mijn cursus afkomen zoeken iets nuchters. Ze willen precies weten hoe het zit. En ze hebben vaak flinke banen.”

Carita Salomé gaf cursussen aan 32.000 Amsterdamse zwangeren. Foto Sandra de Kuyper

Per les ziet Salomé de cursisten dichter naar de bevalling toe groeien en indalen in het proces. „De eerste keer komen ze rechtstreeks vanuit hun werk en hebben ze haast. Daarna hebben ze verlof en zie je de stress van ze afvallen. Dan komen ze in gemakkelijke kleren.”

Volgens Salomé is het belangrijk dat vrouwen de tijd nemen om zich voor te bereiden op de bevalling. „Ze moeten afkicken van hun werk om in de juiste stemming te komen. Werkgevers eisen veel tegenwoordig, maar eigenlijk vind ik dat iedere zwangere vrouw zes weken van tevoren moet stoppen met werken. Het inzinken in het zwanger-zijn, je eraan over kunnen geven, uit je hoofd in je lijf komen, is belangrijk voor de aanmaak van oxytocine – het hormoon dat tijdens de bevalling zorgt voor de contractie van de baarmoeder. Bovendien bevalt er geregeld iemand eerder dan de uitgerekende datum.”

‘Duik in je weeën’ is kortweg gezegd de visie van Salomé op bevallen: geef je eraan over, laat je erdoor meevoeren. In 1993 publiceerde ze onder die titel haar boek, waarvan inmiddels zo’n 75.000 exemplaren zijn verkocht. Staat een theoriecursus volgen niet loodrecht tegenover ‘je mee laten voeren’? Nee, zegt Salomé stellig. „Tijdens mijn cursus zorg ik ervoor dat je weet hoe het anatomisch in elkaar zit, zodat je je er tijdens de bevalling aan kunt overgeven. Door je er van tevoren in te verdiepen, kun je je tijdens de bevalling laten gaan.”

Ze was 23 jaar toen ze als Mensendieck-oefentherapeut van een collega de zwangerengroep overnam, bij een gezondheidscentrum in de Emmastraat. „Ik had al gemerkt dat ik het leuk vond om met groepen te werken”, vertelt ze. „Eerder gaf ik les aan bejaarden en aan groepen verpleegkundigen. Zwangeren was weer een andere tak van sport.” De deelnemers waren van haar eigen leeftijd. Zelf raakte Salomé tien jaar later in verwachting van haar eerste zoon.

Trends komen en gaan

In de loop der jaren zag ze trends komen en gaan. Van het ‘samen bevallen’ in de jaren tachtig, tot de opkomst van pijnstilling (ruggenprik en remifentanil-pompje), de badbevalling, baarkruk en skippybal. „Eerst was thuisbevallen in trek”, weet Salomé nog. „Daarna was het lange tijd het ziekenhuis, maar recent zie ik dat vrouwen steeds vaker thuis willen bevallen en het ook zonder pijnstilling willen proberen. Dat hangt denk ik samen met de trend van meer natuurlijk en vertrouwen hebben in het lijf.”

Thuis bevallen vindt Salomé niet gevaarlijk. „Als het moeilijk wordt, ben je zo in het ziekenhuis.” Elke deelnemer stuurt na de bevalling een e-mail met haar bevalverhaal. „Het gebeurt eerder andersom, dat ik het zonde vind dat iemand in het ziekenhuis is bevallen, omdat ik lees dat het gemakkelijk thuis had gekund. Door naar het ziekenhuis te gaan, onderbreek je een proces. Dat werkt de oxytocine-aanmaak tegen.” Qua veiligheid vindt ze het ziekenhuis niet per se beter. „Daar kan ook van alles rondwaaien qua virussen. Al is het natuurlijk ook weleens zo dat iemand een bloeding krijgt, en dat je achteraf blij was dat ze in het ziekenhuis was”, zegt Salomé.

‘Geboortestraatje’

De cursussen gaf Salomé het laatste jaar in het Amsterdam Dance Centre op de Marnixstraat, toevallig om de hoek bij het zogenaamde ‘geboortestraatje’ van Amsterdam: de Bosboom Toussaintstraat. In die straat is het Geboortecentrum gevestigd, een babywinkel, een kinderdagverblijf en een café waar veel moeders met elkaar koffie drinken.

Ik vind het nog altijd bijzonder dat ik als Zeeuwse boerendochter zoveel succes heb kunnen krijgen met bevalcursussen in Amsterdam

Carita Salomé ‘bevalgoeroe’ die dit jaar stopt

Salomé houdt van zwangeren. Waarom precies, vindt ze lastig uit te leggen. „Ze hebben iets bijzonders, ze stralen iets uit. Mensen zeggen soms als ik vertel wat ik doe: ‘dan zul je wel van baby’s houden’. Maar néé, ik heb juist iets met zwángeren.”

Dagelijks komt ze oud-cursisten tegen in de stad. Meerdere generaties uit hetzelfde gezin kwamen bij haar op les: kinderen van oud-cursisten uit de jaren zeventig en tachtig. Jaar na jaar vielen er dagelijks één of twee geboortekaartjes op haar mat, die ze zorgvuldig bewaart als voorbeelden voor nieuwe cursisten.

Het contact met de zwangeren is Salomé al die jaren leuk blijven vinden. „Ik hield altijd bij wat er bij ieder speelde. ‘Is je bloeddruk al gedaald?’, ‘Hebben ze de baby al gedraaid?’ Dat contact ga ik missen.”