Frans Bromet maakt van elk gesprekje een avontuur

Zap ‘De bibliotheek’ is verwant aan ‘Typisch’ en ‘Het succes van de kringloopwinkel’; rondhangprogramma’s over het dagelijks leven. Prachtige televisie.

Door Frans Bromet geïnterviewde scholieren in het rondhangprogramma De bibliotheek
Door Frans Bromet geïnterviewde scholieren in het rondhangprogramma De bibliotheek Beeld VPRO

Er is een gekke meneer in de bibliotheek en hij stelt allemaal vragen! Zo luidt de kortste samenvatting van de vijfdelige serie De bibliotheek die de VPRO deze (Boeken)week dagelijks uitzendt.

Het gaat zo. We zien de camera een jongetje van een jaar of zeven van achteren benaderen. Dan klinkt een nasale, slepende stem: „Wat voor boek zoek jij?” Wanneer het half geschrokken kind heeft geantwoord, klinkt de stem alweer: „Waarom dikke boeken?” En als het kind gekozen heeft: „Dat is niet echt een dik boek, hè?”

De bibliotheek is verwant aan reeksen als Typisch en Het succes van de kringloopwinkel; rondhangprogramma’s waarin het dagelijks leven van Nederlanders wordt getoond. En dat element zit er zeker in. Er zijn scholieren die alleen voor de wifi komen: „De bieb is de perfecte verbergmantel.” Of de vrouw die borstprotheses voor „geamputeerde vrouwen” zit te breien. Vliegensvlug weet ze het mailadres breiboezem@gmail.com aan haar woorden te haken. Ook is er een vrouw die lampenkappen van kroonkurken maakt, die zowel bij hanglampen als bij staande lampen toepasbaar zijn: „Twee-in-een-kap.”

Maar, sorry voor al die fijne mensen, daar gaat het me niet om. Wat De bibliotheek tot een feest om te kijken maakt is, u had hem hierboven vast al herkend, Frans Bromet. De documentairemaker met de lijzigste stem van Noord-Holland maakt van elk gesprekje een avontuur, door zijn kinderlijk aandoende schaamteloosheid en zijn mensenkennis.

Soms vormen de vragen van Bromet in hun eentje al een kort verhaal. Lees maar mee met wat hij (verspreid over drie ontmoetingen) vraagt aan een tot in de puntjes verzorgde vrouw die alleen in de bibliotheek van Nijmegen zit en haar nagelvijl zoekt. Ik heb amper ingekort.

Waar zit u op te wachten?

U wacht op iets waarbij het belangrijk is dat u er mooi uitziet.

U bent er weer?

Zit u altijd hier?

Komt u hier de tijd een beetje doden?

U ziet er helemaal niet uit als een dakloze.

Wie zijn ‘ze’?

Heeft u weleens honger?

Bent u mishandeld?

U lacht de hele tijd, hè?

Denk je dat de Heer je wil beproeven?

Prachtige televisie. Bromet (74 inmiddels) lijkt geïnterviewden soms niet zo best meer te verstaan. Als een Rotterdamse jongen zegt dat hij een deel van de jeugdserie De grijze jager zoekt, horen we Bromet: „Watte?”. Na de uitleg volgt: „Gijs Jager?”

Intussen is de intuïtie van Bromet vlijmscherp. Een oudere vrouw die overdag aan een tafel zit, vraagt hij of ze alleen woont. Na het bevestigende antwoord komt hij onmiddellijk met de vervolgvraag. „Heeft u altijd alleen gewoond?” Bromet blijkt dat goed te hebben gezien. Na het bevestigende antwoord probeert hij: „Het komt wel voor dat mensen van uw leeftijd nog verliefd worden.” Daar voelt de vrouw niets voor. Voor je het weet wil zo’n man ‘allemaal dingen’ met je doen. Bromet nog even: „Misschien wel leuk, toch?”

Eigenlijk zou dit programma niet De bibliotheek moeten heten, maar ‘Frans Bromet met een bibliotheek eromheen’. Waarna we andere programmaformats wat kunnen opfrissen. Ik dacht voorlopig aan ‘Frans Bromet met Urk eromheen’, ‘Frans Bromet met Utopia eromheen’ en natuurlijk ‘Frans Bromet met Temptation Island eromheen’. „Wat ben jij daar nou aan het doen?”