Steun voor Israël is politiek wapen in VS

Lobbyclub Op de vergadering van de pro-Israëlische Aipac worstelen de Democraten met Congresleden die zeer kritisch zijn over Israël.

De Israëlische premier Benjamin Netanyahu spreekt per video de Aipac-conferentie in Washington toe.
De Israëlische premier Benjamin Netanyahu spreekt per video de Aipac-conferentie in Washington toe. Foto Jose Luis Magana/AP

Niemand noemde haar naam, maar bijna iedere spreker op de driedaagse jaarvergadering van de American Israel Public Affairs Committee (Aipac) had het over de pas aangetreden Amerikaanse volksvertegenwoordiger Ilhan Omar. Deze nieuwe Democratisch afgevaardigde uit Minnesota gebruikt, volgens critici, regelmatig antisemitische vooroordelen in haar kritiek op de warme Amerikaanse band met Israël.

In een parade van verontwaardiging traden van zondag tot en met dinsdag uiteenlopende politieke coryfeeën op: van vicepresident Pence tot Huis-voorzitter Pelosi. Van welke partij de spreker ook was, allemaal kwalificeerden ze de opmerkingen van Omar (37) als antisemitisch of op z’n minst als dubieus. En elke keer ging er weer een gejuich op alsof de duizenden aanwezigen in de grote zaal het voor eerst hoorden zeggen.

Er was wel een verschil tussen de Democraten en de Republikeinen op deze bijeenkomst van de belangrijkste pro-Israëlische lobbygroep in de Verenigde Staten. De Democraten die op het immense podium van de grote zaal verschenen, zeiden dat antisemitisme met kracht moet worden bestreden en dat de VS schouder aan schouder met Israël staan.

De Republikeinen zeiden dat het „een schande is dat antisemitisme nu is doorgedrongen tot in het Congres” en dat hun partij schouder aan schouder staat met Israël.

Grootste vriend

De Republikeinen hebben de steun voor Israël omgesmolten tot een politiek wapen tegen de Democraten voor de presidentsverkiezingen van 2020. Het agressiefst werd dat wapen gehanteerd door Pence, die de groeten overbracht van de „zoals de geschiedenis al heeft uitgewezen grootste vriend van het Joodse volk en Israël die ooit in het Oval Office heeft gezeten” – daarbij klonk in de zaal ook gefluit. „Er was een tijd dat steun voor Israël geen zaak voor partijpolitiek was in Washington”, zei Pence. „Ongelooflijk dat de partij die zoveel heeft bijgedragen aan de stichting van de staat Israël, nu is uitverkoren door mensen die je reinste antisemitische teksten uitslaan.”

President Trump toont zich de onvermoeibare kampioen van Israël. Vlak voor Aipac begon en de Israëlische premier Benjamin Netanyahu op bezoek zou komen, liet Trump per tweet weten dat zijn regering de internationaal veroordeelde Israëlische bezetting van de Golanhoogvlakte als status quo zou erkennen. Hij kreeg dat cadeau inderdaad. En dinsdag, voortijdig teruggekeerd naar Israël na een raketaanval van Hamas, sprak hij de Aipac-bezoekers per videoverbinding toe. „De reden dat Amerikanen van Israël houden heeft niets met geld te maken”, zei hij over hun hoofden heen tegen Ilhan Omar. „Het is omdat zij dezelfde waarden delen.” Omar twitterde haar antwoord: „En dat zegt een man die is aangeklaagd voor omkoping en andere misdrijven in drie verschillende zaken.”

De Democraten zijn enerzijds verlegen met uitspraken van Omar dat de steun van Amerikaanse volksvertegenwoordigers voor Israël is gekocht en dat „Israël de wereld hypnotiseert”. Anderzijds willen de meesten niet dat de strijd tegen antisemitisme wordt gepolitiseerd, of boven andere vormen van racisme wordt verheven. Een resolutie in het Huis van Afgevaardigden ter veroordeling van antisemitisme, bouwden de Democraten om tot een resolutie tegen álle vormen van rassenhaat.

Hoe politiek gevoelig de zaak voor de Democraten ligt, bleek wel uit het feit dat geen van de Democratische presidentskandidaten voor 2020 zich op Aipac liet zien. Deze over het algemeen behoorlijk linkse kandidaten willen niet worden geassocieerd met een lobbyclub die omstreden besluiten van Trump toejuicht, zoals de verhuizing van de Amerikaanse ambassade van Tel Aviv naar Jeruzalem. Republikeinse politici noemen Jeruzalem daarbij doodgemoedereerd „de eeuwige hoofdstad van Israël”. Dat zul je Democraten niet horen doen.

Zo was het aan senaatsfractievoorzitter Chuck Schumer om te laten zien dat een Democraat best durft te zeggen: „Je kunt een Jood zijn en voor Israël lobbyen zonder dat je daardoor een mindere Amerikaan bent – je bent er een betere Amerikaan door.”

Ook zei hij: „Als iemand zegt dat Joods zijn en Israël steunen betekent dat je niet loyaal bent aan de VS, dan moeten we daartegen protesteren.” Die verwijzing naar een opmerking van Omar leverde Schumer een staande ovatie op. En toen iedereen stond, voegde hij er aan toe: „Als iemand naar een betoging van neonazi’s kijkt en daarin een paar ‘prima mensen’ ziet, dan moeten we daartegen protesteren.” En zo stond Aipac ineens te klappen tégen president Trump.