May vertrekt bij steun Brexit-deal

Britse premier De onderhandelingen over de toekomstige verhouding tussen de Britten en de EU zullen worden geleid door een nieuwe premier.

Theresa May tijdens een toespraak op 4 oktober 2017
Theresa May tijdens een toespraak op 4 oktober 2017 Foto Facundo Arrizabalaga

Het Europese monster dat al decennia door de gangen van Britse Conservatieven waart, heeft weer een premier opgeslokt. Theresa May maakte woensdagavond bekend dat zij zal aftreden als premier en partijleider zodra het Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie is getreden. De cruciale onderhandelingen over hoe de Britten zich in de toekomst tot de EU verhouden op gebied van handel en veiligheid zullen geleid worden door een opvolger.

De grootste knieval die een regeringsleider kan maken, is volgens May nodig om fractiegenoten te overtuigen voor haar Brexit-deal te stemmen. May: „Ik hoor wat de sfeer in de fractie is. Ik weet dat er een wens is voor een nieuwe aanpak, voor nieuw leiderschap in de volgende fase van de onderhandelingen. Ik zal niet in de weg staan.”

Als het Lagerhuis instemt met het akkoord, treedt het VK op 22 mei ordelijk uit. Daarna vangt de overgangstermijn aan, waarin de Britten tot eind 2020 wel de voordelen van EU-lidmaatschap genieten, zonder beslissingsbevoegdheid. De Tories kunnen dan op zoek naar een leider.

Kort na de aankondiging van May, in een besloten fractievergadering, zeiden meerdere Tories plots dat zij het onbeminde akkoord zullen steunen. Boris Johnson is voor, net als andere hardliners.

Lees ook:Het Brexitblog

De premier mikt op vrijdag om een nieuwe stemming regelen, zodra zij een list heeft verzonnen om speaker John Bercow te omzeilen. Hij waarschuwde een nieuwe stemming niet toe te staan, tenzij het voorstel inhoudelijk substantieel anders is dan de deal die door het Lagerhuis twee weken geleden verworpen is.

Spannend of de deal het haalt

Vóór het aangekondigde toekomstige aftreden was Mays deal kansloos. Even leek ze een redelijke kans te maken, maar dat bleek van korte duur. Arlene Foster, leider van de Noord-Ierse unionisten, de gedoogpartner van May, zei zo boos te zijn over de noodoplossing voor de Ierse grenskwestie dat haar partij nooit voor stemt. Geen steun, was het snoeiharde vonnis van de unionisten.

May zal blijven proberen de DUP te overtuigen, paaien en wijzen op het feit dat een voortdurende impasse verkiezingen dichterbij brengt. Dan kan de DUP de buitengewoon invloedrijke rol als gedoogpartner verspelen. Maar de ideologische bezwaren wegen bij de Noord-Ieren zwaarder dan politieke belangen.

Zonder de DUP is May compleet afhankelijk van Labour. Er zijn linkse politici uit Leave-gebieden die hun achterban tevreden willen stellen door de Brexit zo snel mogelijk te regelen. Maar zelfs zij zullen niet inzien waarom ze een vertrekkende premier, die geen steun meer heeft binnen haar eigen partij, in het zadel moeten houden.

Als May er de komende dagen niet in slaagt een fiat te krijgen voor haar akkoord, breekt een onduidelijke situatie aan. Het Lagerhuis bekeek woensdag of er steun is voor een alternatieve strategie en zal daar volgende week mee verder gaan. Dat kan een draai richting een zachtere Brexit opleveren, waarin de Britten de Europese instellingen verlaten, maar onderdeel blijven van economische integratie. May zei eerder mogelijk niet bereid te zijn zo’n koerswijziging uit te voeren.

Gevoelsmatig afscheid

Als de Britten niet voor 12 april met een strategie komen, kunnen ze besluiten alsnog langer uitstel van de Brexit aan te vragen. Mogelijk zijn nieuwe verkiezingen dan de enige uitweg, aangezien de Tories gevoelsmatig woensdag afscheid hebben genomen en niet zullen willen dat May nog maanden aanblijft.

David Cameron besloot in 2015 dat een referendum de manier was om de twist in zijn partij over EU-lidmaatschap te beslechten. Hij gokte, en verloor. May nam het over en liep ook vast. Haar opvolging zal beheerst worden door een enkel thema: de Europese kwestie.

Update (27 maart 2019): dit artikel is geactualiseerd na online publicatie.

Met het vertrek van het Verenigd Koninkrijk verliezen we onze grote broer in de EU. In deze video leggen we uit waarom.