Mexico wil Spaanse excuses voor ‘excessen’ verovering

Kolonialisme 500 jaar na de Conquista eist Mexico van de Spaanse koning (en de paus) excuses voor die verovering. Spanje wil er niks van weten.

Tussen Spanje en Mexico is een diplomatiek relletje uitgebroken over een formeel Mexicaans verzoek tot excuses voor de ‘Conquista’, de Spaanse verovering van het land. Het is dit jaar precies vijf eeuwen geleden dat de Spaanse conquistador Hernán Cortés in het huidige Mexico aan land ging.

Mexico vraagt aan Madrid (en ook aan het Vaticaan) verontschuldigingen voor „de wandaden” en „excessen” die de Europese veroveraars begingen tijdens de kolonisatie en kerstening. Dit verzoek bracht de Mexicaanse president Andrés Manuel López Obrador over in brieven die hij al begin deze maand via diplomatieke kanalen verstuurde aan de Spaanse koning Felipe VI en paus Franciscus.

Maandag maakte de in december aangetreden links-nationalistische president zijn verzoek wereldkundig. Hij deed dit tijdens een bezoek aan de ruïnes van de verlaten Mayastad Comalcalco, in zijn thuisstaat Tabasco. Precies 500 jaar geleden verzette de inheemse bevolking zich hier nabij Centla tegen de Europese indringers, een veldslag die deze week wordt herdacht. Staand voor een grote piramide onthulde López Obrador dat hij de historische excuses heeft geëist. Financiële compensatie maakt daar overigens geen onderdeel van uit.

Het verzoek werd dinsdag „ten diepste betreurd” en „met kracht verworpen” door de Spaanse regering van demissionair premier Pedro Sánchez. In een communiqué stelde zijn regering dat de Conquista „niet beoordeeld dient te worden in het licht van hedendaagse opvattingen”.

Spanje zal Mexico geen vergiffenis vragen, stelde ook minister Josep Borrell van Buitenlandse Zaken. „Zoals wij ook geen excuses vragen aan de Franse Republiek voor wat soldaten van Napoleon deden toen ze Spanje binnenvielen. En de Fransen geen excuses gaan vragen aan Italië voor de verovering van Gallië door Julius Ceasar.”

Het Spaanse regeringsstandpunt is mede zo ferm, omdat het Mexicaanse verzoek meteen een thema werd in de campagne voor de landelijke verkiezingen, eind april. Rechtse partijen gebruikten het om de sociaal-democraat Sánchez een slappe opstelling te verwijten ten opzichte van zijn „linkse vriendje” in Mexico-Stad.

Pablo Casado van de centrumrechtse Volkspartij sprak van ‘een affront’. „Ik zou het niet accepteren”. Voorman Santiago Abascal van de nieuwe nationaal-populistische partij Vox stelde dat „López Obrador besmet is met inheems-socialisme”. Alleen de linkse protestpartij Podemos noemde het Mexicaanse verzoek „terecht”.

Volgens de Mexicaanse president zijn excuses nodig, opdat de twee landen de komende tijd gezamenlijk en in „grote verzoening” sleutelmomenten van de Conquista kunnen herdenken. Zoals in 2021 de verovering van Tenochtitlán (het huidige Mexico-Stad). Met de val van die stad viel in 1521 ook het Azteekse rijk.

Paus Franciscus, geboren in de Spaanse ex-kolonie Argentinië, reageerde nog niet publiekelijk. Koning Felipe is deze week in dat land op bezoek. Ook hij reageerde nog niet.