Hallucinerende muizen zien zelfbedachte beelden

Neurologie Op celniveau is bekeken wat er gebeurt bij visuele hallucinaties. Muizen kregen een lsd-achtige stof ingespoten.

Hallucineren muizen?
Hallucineren muizen? Foto Getty Images

Visuele hallucinaties door geestverruimende stoffen ontstaan door verzwakking van zenuwsignalen uit de ogen. Dan krijgen eerdere ervaringen de overhand over de schaarse nieuwe informatie, waardoor we iets zien dat er in de directe omgeving zeker niet is.

Die onbalans door verzwakt binnenkomende gegevens en op peil blijvende eigen interpretatie zagen onderzoekers in de hersenen van hallucinerende muizen. Voor het eerst is tot op het niveau van afzonderlijke zenuwcellen bekeken wat er in de cortex gebeurt bij visuele hallucinaties. Het signaal in de visuele zenuwcellen was zwakker. En een mechanisme dat het signaal versterkt door het signaal te verzwakken in omringende cellen die geen beeld zien, werkte minder sterk. Er was echter geen totale uitval van het gezichtsveld of van de werking van het netvlies. De structuur bleef intact. De onderzoekers schrijven erover in een dinsdag gepubliceerd artikel in het tijdschrift Cell Reports.

Het onderzoek in Oregon gebeurde in muizen. Of muizen hallucineren weet niemand zeker, maar muizen die hallucinerende stofjes hebben gekregen gedragen zich op dezelfde manier als hallucinerende mensen.

De muizen hadden de geestverruimende stof DOI ingespoten gekregen. DOI is een amfetamine met lsd-achtig effect, maar stimulerender en langer werkend. DOI is begin jaren zeventig voor het eerst gesynthetiseerd, wordt regelmatig voor onderzoek gebruikt en sporadisch recreatief.

Dat hallucinaties ontstaan door een onbalans tussen binnenkomende zenuwsignalen en interpretatie door de hersenen is een gangbare theorie. Alle binnenkomende informatie, via ogen, oren of gevoelszenuwen in de huid, wordt gefilterd en bewerkt door wat er na eerdere ervaringen in onze hersenen is opgeslagen.

Zenuwsignalen komen binnen via een zogenoemd bottom-up-proces en de kleuring met eerdere ervaringen heet de top-down-bewerking. Bij psychotische mensen en bij gebruikers van hallucinerende drugs heeft top-down de overhand, is het idee, hoewel sommige onderzoekers denken dat een te karige top-down-controle ook hallucinaties oplevert.

Iedereen ervaart de onbalans wel eens – is het niet als hallucinatie, dan als illusie. Wie een telefoontje verwacht, bijvoorbeeld, en zijn toestel op trilfunctie in een broekzak heeft, voelt het toestel wel eens trillen terwijl het in werkelijkheid muisstil is.