Tantraseks blijkt een ingewikkeld onderwerp in de rechtszaal

Ontuchtzaak Het OM eist een celstraf van drie jaar tegen een 54-jarige tantramasseur die seks had met zes vrouwelijke cliënten. „Ze zeggen dat zij vooraf hebben aangegeven dat jouw lingam niet in hun yoni mag.”

Illustratie Stella Smienk

Thee heeft wel even nodig om „van warm naar drinkbaar” te gaan. „Er is dus veel tijd om zaken bespreekbaar te maken”, zegt zelfbenoemd ‘tantrika’ Nico D. (54). In de Utrechtse rechtbank probeert hij uit te leggen hoe hij met zijn cliënten, vrouwen, bespreekt wat er tijdens de sessie gaat gebeuren. Daartoe dient het „theemoment”, zegt hij.

„Maar even concreet”, vraagt rechter G. Bos even later. „Is de penetratie besproken?”

Nico D., in een grijs wollen vest, blonde krulletjes tot op zijn schouders, legt zijn handen op tafel. „We hebben besproken hoe het zou zijn om vrije tantrische seksualiteit te verkennen.”

Bos: „Zegt u dat letterlijk in zo’n sessie?” Daarna: „Is nou expliciet besproken dat in de volgende sessies penetratie zou plaatsvinden?”

Nico D.: „In iets andere termen. Ja.”

Bos: „In wélke termen dan?”

Nico: „We hebben het gehad over het vrij bewegen van yoni en lingam.”

Zes vrouwen deden aangifte tegen Nico D., die wordt verdacht van ontucht met cliënten. Vorige week dinsdag was de eerste zitting, waarop de ‘aangeefsters’ hun slachtofferverklaringen uit mochten spreken. Deze dinsdag waren de uiteenzettingen van de officier van justitie, die drie jaar gevangenisstraf eist, en de advocaat van de verdachte, die juist om vrijspraak vraagt.

Tantra is een ingewikkeld onderwerp om in de rechtszaal te bespreken, blijkt tijdens deze dagen. Terwijl een uitspraak gestoeld is op feiten, gaat tantra in de basis over belevingen, gevoelens en mystiek, en wordt er soms in een heel eigen taal gesproken. Nico D. noemt wat hij doet „zielenwerk”. ‘Yoni’ is tantrataal voor vagina, ‘lingam’ voor penis. In de praktijk vullen veel aanbieders het vak naar eigen inzicht in, of naar dat van een goeroe die zij volgen.

De ‘aangeefsters’ vinden dat Nico D. misbruik heeft gemaakt van zijn machtspositie als behandelaar.

Sommigen van hen penetreerde D. met zijn vinger of zijn penis, met weer een ander tongzoende hij. Nico D. zegt dat dit met wederzijdse instemming gebeurde, maar de vrouwen concludeerden – soms pas na meerdere bijeenkomsten – dat hij hen had misbruikt.

Geen expliciet ‘nee’

Vijf van de zes vrouwen hebben tijdens de seksuele handelingen niet expliciet ‘nee’ gezegd of anderzijds verzet geboden. Ze kwamen bij Nico D. omdat ze zich psychisch niet sterk voelden, op een andere manier in het leven wilden staan, of een seksueel trauma te boven wilden komen.

Een vrouw zegt dat zij „uit haar lichaam trad” toen hij haar tongzoende omdat ze ervan „walgde”. Ze ‘bevroor’ en stribbelde niet tegen, een verschijnsel dat vaker voorkomt tijdens misbruik. Een andere aangeefster is volgens haar advocaat „uiterst kwetsbaar en de helft van de leeftijd van de verdachte”. De vrouw ging naar Nico D. omdat ze niet met vriendjes kon omgaan en seksueel misbruik had meegemaakt. Een van de vrouwen wilde tijdens een behandeling niet klaarkomen en zei „nee, stop” waarna Nico D. doorging met heupbewegingen maken. Volgens officier van justitie Hester Leepel werkte Nico D. geraffineerd naar de seksuele handelingen toe, door tijdens de eerste ontmoetingen alleen te masseren of nog aangekleed te blijven.

„Verschillende aangeefsters zeggen dat zij voorafgaand aan de behandelingen hebben aangeven dat jouw lingam niet in hun yoni mag”, houdt rechter Bos Nico D. voor. „En dat ze ook geen tongzoen wilden. Waarom gebeurt dat dan bij sommige van hen wel?”

Nico D., licht geërgerd, tegen de rechter: „U spreekt van behandelingen, ik spreek van sessies.” Hij verwijst weer naar het theemoment, waarin volgens hem, maar niet volgens de aangeefsters, per bijeenkomst grenzen werden „besproken en verkend”.

In Nederland zijn er enkele honderden aanbieders van tantramassages of -behandelingen. Het exacte aantal wordt niet geregistreerd. Vaak gaat een stel samen naar een sessie en houden zij zich bezig met elkaars lichaam, maar volgens kenners groeit het aantal mannen dat hun diensten aanbiedt aan vrouwen die alleen komen.

„Ik masseer je hele lichaam met olie”, schrijft D. op zijn website over zijn werkzaamheden. Daarachter, tussen haakjes: „geen seksuele handeling”. Waarom schrijft hij dat, terwijl hij wél seksuele handelingen verricht, wil de rechter weten. Volgens D. is het „tantrisch spel” de afgelopen jaren „populistisch” geworden en kreeg hij vaak de vraag om een happy end. „Daarom heb ik dat expliciet op de site gezet. De vraag is toen gestopt.”

Op de publieke tribune zitten tijdens de eerste zittingsdag vijf van de aangeefsters en hun naasten. Ze zuchten of fluisteren als Nico D. nuances aanbrengt of andere bewoordingen prefereert.

Petra (55), een vrouw met een geföhnd blond kapsel en een van de aangeefsters, zit op de eerste rij. Zij kwam naar eigen zeggen bij Nico D. omdat zij zich „geblokkeerd” voelde en benieuwd was naar ‘de-armouring’, een drukpuntenmassage waarbij gezocht wordt naar ‘opgehoopte spierspanningen’. „Zonder waarschuwing, zonder mijn toestemming en zonder condoom kwam je in me”, zegt ze in haar slachtofferverklaring. „Ik was vollédig overdonderd.” Volgens Petra noemde hij het naderhand „fysieke en energetische aantrekkingskracht”. „Je initieerde vele sessies van vrijen, seks. ‘Om meer in je gevoel te komen’, zei je. En ik vertrouwde je.”

Petra volgt nu traumatherapie bij de GGZ. „Er was een volkomen scheve relatie en vergaande afhankelijkheid van vertrouwen”, zegt officier van justitie Leepel. „De grenzen van verdachte bestaan niet.”

De zaak van Nico D. gaat over de vraag of er duidelijk wederzijdse instemming was, maar behandelt ook of Nico D. seks mag verkopen – in Nederland heb je daarvoor een prostitutievergunning nodig en die heeft hij niet. Maar weinig tantramasseurs worden op seksuele praktijken gecontroleerd door de gemeente, die deze taak heeft. „Jarenlang is dit werkveld totaal niet aangesproken op bepaalde gedragingen”, zegt advocaat van de verdachte Mark Rijnsburger tijdens de zitting. „Mijn cliënt is een van de eersten die wordt aangesproken op deze bepalingen. Het lijkt nu een principezaak te worden.”

De rechtbank moet ook de vraag beantwoorden of Nico D. hulpverlener is, want dan kan hij veroordeeld worden voor ontucht omdat hij misbruik heeft gemaakt van de vertrouwensrelatie. D. staat niet geregistreerd , maar ook zonder registratie kun je hulpverlener zijn, zegt de officier van justitie.

#MeToo

De meeste aangiftes tegen Nico D. werden begin 2018 gedaan. Het gros van de vrouwen had eerder contact gezocht met het Meldpunt Tantra Misbruik, dat in oktober 2017 werd opgericht en waar honderd meldingen binnenkwamen over tantramasseurs die zich volgens cliënten grensoverschrijdend hadden gedragen. In april 2018 presenteerde de organisatie een rapport aan de Tweede Kamer. „In die beginmaanden van het MeToo-tijdperk, was de bereidwilligheid van mensen om meldingen te doen groot”, zegt advocaat Mark Rijnsburger. De #MeToo-beweging begon op sociale media. Voornamelijk vrouwen deden publiekelijk hun verhaal over grensoverschrijdend gedrag van mannen.

Volgens Rijnsburger adviseerde het Meldpunt Tantra Misbruik „nadrukkelijk aangifte”. Vrouwen spraken in Facebook-groepen over hun ervaringen en moedigden elkaar aan om aangifte te doen. De advocaat bepleit dat er sprake kan zijn van collaborative storytelling: „Naarmate tijd verstrijkt wordt de herinnering slechter en treden er fouten op. Waarnemingen die je van anderen hoort worden onderdeel van je eigen herinneringen.”

Hij haalt een zaak aan van een kunstenaar die seks had met vier vrouwen, die alle vier dachten dat hij monogaam was. „Toen ze erachter kwamen dat hij niet monogaam was, voelden ze zich misbruikt.” Dat is hier mogelijk ook gebeurd, denkt Rijnsburger. „De vrouwen dachten een bijzondere, unieke positie te hebben.” Dat ze zich op een zeker moment speciaal voelden blijkt uit verhoren. Een vrouw voelde zich gevleid dat „zo iemand” zich tot haar aangetrokken voelde. Een ander was naar eigen zeggen „verslaafd”. Een derde voelde zich „verliefd en bijzonder”.

Moet tantra waarbij seks een rol speelt geheel verboden worden? De advocaat van D. meent van niet. „Waarom zouden mannen wel seks tegen betaling kunnen hebben en vrouwen niet?”

Nico D. gebruikt zijn laatste woord om zijn onschuld te benadrukken. „Ik hoop dat ik spijtbetuigingen ga krijgen van de dames.”