Betere relatie als de man kostwinner is

Niels Blom Zowel mannen áls vrouwen zijn minder tevreden met hun relatie als de vrouw kostwinner is, blijkt uit onderzoek van socioloog Niels Blom. Waarom?

Illustratie iStock

Maakt het uit wie in een hetero-relatie het meeste geld binnen brengt, de man of de vrouw? In een enigszins gelijkwaardige maatschappij zou je denken van niet. Socioloog Niels Blom (28) ontdekte met zijn promotieonderzoek aan de Radboud Universiteit (RU) echter wat anders.

Zowel mannen áls vrouwen zijn minder tevreden met hun relatie zodra de vrouw de kostwinner wordt. Dat wil zeggen: dat de vrouw werkt en de man niet, of dat de vrouw het grootste deel van het huishoudinkomen vergaart. Verdienen man en vrouw hetzelfde, of is de man kostwinner, dan is dat effect niet te zien.

Het is één van de opvallende conclusies van Bloms onderzoek naar de invloed van werk op de kwaliteit van de relatie. Hij gebruikte Nederlandse, Britse en Australische data en keek onder andere naar de invloed van baanzekerheid, financiële problemen en de verdeling van werk op het relatiegeluk.

Daaruit bleek, vertelt Blom, dat „economische problemen, zoals armoede of baanonzekerheid, van véél meer invloed op relatiegeluk zijn dan wie het geld verdient”.

Maar de conclusie dat een vrouwelijke kostwinner een negatieve invloed heeft op relatiegeluk trok vooral de aandacht, zag Blom in de weken na het verschijnen van zijn promotieonderzoek. Misschien wel omdat het traditionele rolpatronen lijkt te bevestigen.

Zelf vond Blom het niet eens het verrassendste resultaat: „Veel mensen zéggen dat ze egalitair zijn, maar we zien dat veel stellen een traditionele rolverdeling hebben. De man werkt nog altijd aanzienlijk meer.”

Waarom is óók de vrouw minder tevreden over haar relatie als zij de kostwinner is?

„Allereerst is de man minder blij, en dat zou over kunnen slaan naar de relatie. Dat ligt niet alleen aan inkomensverlies. Ik heb daar rekening mee gehouden, zodat de invloed van kostwinnerschap op de relatie los van het verlies van inkomen staat. Voor mannen is werk belangrijker voor hun identiteit dan voor vrouwen, heeft eerder onderzoek al aangetoond. Mensen worden gesocialiseerd met het idee: of de man verdient meer, of man en vrouw verdienen evenveel. De vrouw zou ontevreden kunnen zijn omdat ze qua werk meer had verwacht van haar partner. Want het zijn niet alleen mannen die met dat idee zijn opgevoed.”

Jij wijt dat aan traditionele rollen. Anderen zeggen: vrouwen willen gewoon niet méér werken.

„Maar waarom willen ze dat niet? Een puur biologische verklaring is niet voldoende, dan zou arbeidsparticipatie constant zijn over tijd en over alle landen, en dat is niet zo. Dus er zit in ieder geval een maatschappelijke component bij.”

Wat vond je zelf het opvallendste resultaat van je onderzoek?

„We zien dat vrouwen minder tevreden zijn over hun relatie wanneer hun partner onzeker is over zijn baan of werkloos is. Mannen worden niet minder tevreden wanneer de vrouw werkloos is, of onzeker is over haar baan. Het werk van mannen slaat dus meer over naar de relatie dan het werk van vrouwen. Wat ik heel opvallend vond, is hoe consistent dit allemaal is. Ik heb gekeken of dit anders is in tijden van economische crisis, of als mensen kinderen hebben. Er blijkt geen significant verschil.”

Hoe staat het met bijvoorbeeld man-man relaties?

„Dat had ik graag onderzocht, maar in de datasets waren te weinig homoseksuele koppels om dat te doen.”

De resultaten gaan vooral over onvrijwillig kostwinnerschap van vrouwen, ontstaan omdat een man zijn baan kwijtraakt bijvoorbeeld. Wat als het vrijwillig is?

„Zelfs in de mega-datasets waarmee ik heb gewerkt, zitten te weinig huismannen om dit goed te onderzoeken. Ik heb daarom gekeken naar opvattingen van mensen. Je zou verwachten dat bij mensen die modernere opvattingen hebben over werkverdeling, vrouwelijk kostwinnerschap vaker vrijwillig is. Maar dat blijkt niet zo te zijn. De daling in tevredenheid met de relatie, gaat dus voorbij aan eigen opvattingen over werkverdeling binnen een relatie.”

Wat houdt dat in?

„In mijn onderzoek werden antwoorden gebruikt op stellingen als: ‘vrouwen zijn net zulke goede moeders als ze werken’. Ook al vinden mensen het zelf wel oké dat een vrouw meer verdient, dan betekent dat niet direct dat de omgeving daar geen opmerkingen over maakt. We weten door ander onderzoek dat vooral vrouwen erop aangesproken kunnen worden als ze veel werken.”

Je resultaten zouden ook gebruikt kunnen worden als een pleidooi voor het behouden van de traditionele relatie. Dan is iedereen gelukkiger, toch?

„Dat zou je kunnen zeggen. Ik ben daar absoluut geen voorstander van. Al is het maar omdat het een enorm verlies van vrouwelijk potentieel is. Als mensen belemmerd worden vanwege maatschappelijke normen, is dat ook nog eens een ethisch probleem. Bovendien zou je op basis van dit onderzoek ook voor gelijkverdieners kunnen zijn.”

Uit het onderzoek bleek ook dat de verdeling van taken, dus zowel werk als huishoudelijk werk, geen invloed had op relatiegeluk.

„De verdeling van werk heeft inderdaad niet per se heel veel invloed, behalve wanneer de vrouw de kostwinner wordt.”

Zijn er uitzonderingen?

„Mannen zijn in een relatie met een gelijke of traditionele werkverdeling het meest tevreden wanneer de taakverdeling in overeenstemming is met hun opvattingen. Bij vrouwen heeft dat in dezelfde situatie geen invloed op hun relatiegeluk. Een mogelijke verklaring: uit eerdere studies weten we dat vrouwen het huishoudelijk werk dat hun man doet niet met zichzelf vergelijken, maar met andere mannen. Dus: ‘Mijn man doet niet zoveel, maar wel meer dan de buurman.’ Een traditioneel idee van evalueren, eigenlijk.”

Wat zegt dit alles uiteindelijk over genderrollen en werk?

„Hoewel Nederland best een gelijkwaardig land is, is onze samenleving niet honderd procent egalitair. Als het helemaal gelijk zou zijn, zou je verwachten dat relaties hetzelfde worden beïnvloed door het werk van mannen en het werk van vrouwen, en dat het niet uitmaakt wie het meeste verdient. Er zijn wel stappen gemaakt.”

Wat zie je van die stappen terug in je onderzoek?

„Als de maatschappij supertraditioneel zou zijn, zijn mensen het gelukkigst als de man het meest verdient en minder gelukkig als men evenveel verdient. Het feit dat mensen aangeven tevreden te zijn met hun relatie als ze evenveel verdienen, wijst op vooruitgang.”

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.