Opinie

    • Menno Tamminga

Worden topmanagers nu ook al afgeluisterd?

Witte boorden, vuile handen? Je hoeft in Nederland geen verdachte te zijn van cocaïnesmokkel om afgeluisterd te worden door justitie. De afgelopen jaren zijn de telefoons van zeker twee bestuursvoorzitters getapt. Misschien zelfs van meer. Zulke informatie zetten ze nooit in een jaarverslag.

De eerste was Theo Bruijninckx, bestuursvoorzitter van het toen al financieel verzwakte bouwbedrijf Ballast Nedam. Hij werd in het voorjaar van 2012 op verschillende telefoons (thuis, mobiel, op de zaak) afgeluisterd. Hij was geen verdachte, maar justitie zocht informatie over een oudere omkopingszaak. Ballast Nedam werd na een reeks verliezen in 2015 overgenomen door het Turkse conglomeraat Rönesans.

De ander is topman Ben van Beurden van energieconcern Shell. Ook hij is niet zelf verdacht van omkoping. Op 17 februari 2016, de dag van een inval bij Shell door het Openbaar Ministerie, is Van Beurden afgeluisterd. Hij belde met toenmalig financieel directeur Simon Henry over wat er die dag was gebeurd. We weten het dankzij een lek naar de nieuwssite Buzzfeed. De twee waren niet spraakzaam. Vermoedden ze iets?

Lees ookdeze eerdere column: Smeergeld betalen is gokken met het bedrijf

Dat onderzoek naar Shell gaat over mogelijke omkoping in Nigeria. Shell en het Italiaanse olieconcern Eni kochten daar in 2011 een olieveld genaamd OPL 245. Een deel van de overnamesom van 1,3 miljard dollar vond zijn weg naar Nigeriaanse politici en ambtenaren.

In Milaan loopt al een rechtszaak. Maar er is ook een vraag voor die andere arena, de aandeelhoudersvergadering. In februari liet de Nederlandse justitie Shell weten dat er een strafrechtelijke vervolging komt. Heeft dat gevolgen voor de beloningen van huidige en voormalige topmanagers?

Van Beurden toucheerde vorig jaar 20,1 miljoen euro beloning, hoofdzakelijk in de vorm van aandelen Shell.

Grote ondernemingen maken soms een compleet foute taxatie van onderzoek door justitie. De commissarissen van ING gaven topman Ralph Hamers vorig jaar een beloningsverhoging van 50 procent, terwijl er een strafrechtelijk onderzoek naar witwassen liep. Het eerste ging niet door na een storm van kritiek. Het tweede eindigde in een recordschikking van 775 miljoen euro, die het eerdere beloningsvoorstel nog onbegrijpelijker maakte. De top van ING schrapte zelf zijn aanspraak op een bonus over 2017.

De relatie tussen schikkingen en persoonlijke financiële gevolgen is echter niet eenduidig. SBM Offshore, een exploitant van drijvende olie-opslagplatforms, hield in 2011 en 2012 grote schoonmaak in de top na enkele omkopingsaffaires. De nieuwkomers in het bestuur voelden de latere schikking met justitie (216 miljoen euro) niet in hun portemonnee.

De Rabobank schikte in 2013 met justitie naar aanleiding van fraude bij rentetarieven. Dat kostte 774 miljoen euro. Twee bestuurders vertrokken. De top leverde geld in. De bank vorderde miljoenen terug van betrokken handelaren.

De commissarissen van Shell zagen in de OPL 245-rechtszaak in Italië aanleiding om vorig jaar een aparte commissie uit hun midden te formeren die de procedure op de voet volgt. De zaak is een graat in de keel van Shell. Zal het concern het in Nederland op een openbare terechtzitting willen laten aankomen? Ondernemingen prefereren schikkingen. Maar wil justitie dat nog na alle ophef over de overeenkomsten met ING en Rabobank? En tegen welke prijs?

Shell is zo verknoopt met politiek (energietransitie, Gronings gas, bod op Eneco) dat een veroordeling uiterst schadelijk is. Dan maar dokken. Kan de top achterblijven bij de duit in het collectezakje? Nee. Maar zonder schuld te erkennen.

Menno Tamminga schrijft op deze plaats elke dinsdag over ondernemingsbeleid en economie.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.