Vijf alternatieven voor de Brexit-deal van May

Mays deal Van een nieuw referendum tot intrekking van de Brexit: er circuleren meerdere alternatieven die het Lagerhuis kan verkennen.

Theresa May licht volgende stappen in het Brexit-proces toe, eerder deze week in het Britse Lagerhuis.
Theresa May licht volgende stappen in het Brexit-proces toe, eerder deze week in het Britse Lagerhuis. Foto Mark Duffy / AFP Photo

Het Britse Lagerhuis gaat woensdag alternatieven verkennen voor de Brexit-deal van Theresa May. Haar afspraken met de EU komen maar niet door het parlement, dus wil een meerderheid een andere koers. Maar welke? De precieze gang van zaken voor de komende dagen is nog niet bekend, maar vijf opties worden het vaakst genoemd. No Deal laten we buiten beschouwing, aangezien een ruime meerderheid van het Lagerhuis eerder heeft aangegeven hier tegen te zijn. En Theresa May? Die probeert komende week alsnog haar eigen deal erdoor te krijgen.

  1. Tweede referendum

    Afgelopen weekeinde was er nog een enorme mensenmassa op de been in Londen vóór een tweede referendum. En omdat dit mediageniek is, kan de indruk ontstaan dat er ook veel draagvlak is in het parlement. Dat valt echter te bezien. Labour-leider Corbyn heeft zijn verzet tegen een tweede referendum formeel opgegeven, maar voelt nog altijd niet veel liefde voor het plan. En in de Labour-fractie zitten ook handenvol parlementariërs uit Leave-gebieden die een nieuwe raadpleging verraad aan hun kiezers zouden vinden.

    Lees ook: Anna Soubry wordt met de dood bedreigd, want ze is tegen de Brexit

    Een eerder (vrijblijvend) voorstel voor een tweede referendum werd twee weken terug met enorme meerderheid verworpen. De meeste Labour-parlementariërs onthielden zich toen op verzoek van de partijleiding van stemming. De timing van het voorstel was niet goed, zei Corbyn. Die loze stemming in het Lagerhuis lijkt het momentum voor een nieuw referendum te hebben getorpedeerd.

  2. Zachte Brexit

    Hoewel er geen betrouwbare peilingen onder Lagerhuisleden bestaan, is de aanname bij Britse pers en politiek dat er veel draagvlak is voor een zachte vorm van Brexit. Gematigde Conservatieven zouden het met Labour op een akkoordje kunnen gooien om het VK na de Brexit in de douane-unie van de EU te houden. Daarmee wordt ook gelijk het probleem van een mogelijk harde grens op het Ierse eiland ondervangen.

  3. Noorwegen +

    Het VK zou in deze optie toetreden tot de EFTA, de club van Noorwegen, Liechtenstein, IJsland en Zwitserland. Via de EFTA nemen deze landen (behalve Zwitserland) deel aan de Europese interne markt. Als de Britten voor een dergelijke optie zouden kiezen, betekent dit dat zij nog steeds gebonden zijn aan de vier vrijheden van de Europese interne markt, waaronder het vrije verkeer van personen. Dat is iets waar veel Conservatieven (en zeker May) juist vanaf willen, om controle te krijgen over migratie. Verder haten veel Brexiteers de Noorwegen-optie omdat het VK dan veel EU-regels moet overnemen, terwijl het niet meer mag meepraten in Brussel.

    Lees ook: Finest hour van vier Lagerhuisleden

    Het is overigens de vraag of de landen van de EFTA op de Britten zitten te wachten. Ze hebben gezien hoe het land zich binnen de EU vaak onmogelijk opstelde. Vooral in Noorwegen, nu het grootste land, bestaat de angst dat het VK zich binnen de EFTA als enfant terrible zal gedragen. Daarnaast willen de Britten een separate douane-unie met de EU, en dat is volgens de EFTA-landen niet mogelijk onder de huidige afspraken.

  4. Canada-variant

    Als deze ‘harde’ optie komt bovendrijven, wil het parlement een vrijhandelsverdrag zoals de Canadezen onlangs met de EU sloten: CETA. Daarin is afgesproken dat invoertarieven op vrijwel alle goederen en diensten verdwijnen en bijvoorbeeld regionale productaanduidingen beschermd blijven. In deze optie kan het VK met de rest van de wereld naar hartelust vrijhandelsverdragen sluiten, de droom van Brexiteers.

  5. Intrekking artikel 50

    Het Europese Hof heeft bepaald dat het VK eenzijdig uittreding uit de EU kan terugdraaien. Maar omdat bij de laatste verkiezingen (2017) zo’n 80 procent van de partijen zich vóór de Brexit uitsprak, ligt een meerderheid voor deze optie niet voor de hand. Een recente online burgerpetitie voor intrekking is al wel ruim 5 miljoen keer getekend.

    Naast alle inhoudelijke afwegingen die Lagerhuisleden moeten maken, is ook de volgorde van de indicatieve stemmingen belangrijk. Het kan bijvoorbeeld voordelig zijn om als een van de laatste opties in stemming te worden gebracht. Omdat er dan al andere voorstellen zijn gesneuveld, kun je wellicht op meer stemmen rekenen.

    Belangrijke vraag is ook: wat doet Theresa May met de uitkomsten? Ze heeft al aangegeven niet zomaar iedere winnende optie te zullen accepteren.

  6. Met het vertrek van het Verenigd Koninkrijk verliezen we onze grote broer in de EU. In deze video leggen we uit waarom.