Versplintering lijkt een onoplosbaar probleem

De laatste zetelverschuivingen bewijzen hoe fragiel en versplinterd het politieke landschap is. Er is een nieuwe realiteit van dreigementen in de politiek. En een weinig inspirerende lijst van de PVV.

SPLINTERS IN DE POLITIEK: Tussen Mueller en May blijft de politieke chaos in Nederland nog binnen de perken. Dat neemt niet weg dat onbestuurbaarheid op de loer ligt. “De kiezer is gaan kiezen”, concludeerde politicoloog Tom van der Meer gisteren in de Volkskrant: meerderheden zijn krap en wisselvallig, versplintering (hier mooi in beeld gebracht) is de norm. Van der Meer ziet daarom wel iets in minderheidskabinetten die afwisselend steun zoeken. Is dat genoeg? De oorsprong van het probleem zit immers dieper, analyseert politiek columnist Tom-Jan Meeus vandaag: die schuilt in de macht en invloed van onze data. “Hoe paradoxaal: omdat meer data over ons beschikbaar zijn, kunnen we gemakkelijker vluchten in nieuwe beslotenheid.” Het gevolg: minder gedeelde ervaringen en minder bereidheid tot samenwerking. “Zonder collectieve feiten valt elke samenleving uit elkaar.”

STOELENDANS: Door die versplintering kan een relatief kleine verandering van de verkiezingsuitslag al consequenties hebben voor het provinciebestuur én de Eerste Kamer. De Kiesraad publiceerde gisteren alle uitslagen, met een aantal wijzigingen tot gevolg. Zo krijgt Denk toch een zetel in Flevoland (ten koste van het CDA), wint de VVD een extra zetel in Zuid-Holland (de PvdA verliest) en kan FvD voor nog een zetel juichen in Groningen (ten koste van de PvdD, die 137 stemmen tekort kwam). De coalitie staat nu virtueel op 30 zetels (van de 38) in de nieuwe Eerste Kamer, maar door de partijen kan onderling nog slim geschoven worden. Tijd voor Rutte om te bellen, bellen, bellen.

Stoelendans II: Ook werd bekend wie met voorkeursstemmen de Provinciale Staten hebben gehaald. Vooral FvD grossierde in succesvolle lijstduwers, maar de meesten laten het afweten nu het erop aankomt. Kamerlid Theo Hiddema, die zowel in Friesland als in Limburg was gekozen, sprak tegenover het ANP van een loodzware keuze: “Ik stond voor een dilemma van hier tot gunter, het was een heksentoer om een keuze te maken. Mijn Friese genen zijn springlevend, maar anderzijds heb ik mijn kloppende menselijke hart en mijn vrolijke inborst te danken aan de beeldschone stad Maastricht.” Conclusie: het wordt geen van beide.

ONTSTEMD: Wie wél met voorkeursstemmen voor FvD de provincie in wil: Hans Smolders. De oud-chauffeur van Pim Fortuyn, die met zijn eigen fractie in de Tilburgse gemeenteraad zit, werd gekozen in Noord-Brabant. Hij belandde meteen in een relletje: een D66-wethouder noemde op Twitter een stem op Smolders “een stem voor racisme, afbraak rechtsstaat, haat en verdeeldheid”, tot woede van de Tilburgse raad. Die reageerde uiterst fel op het verwijt van de wethouder. Een teken aan de wand, lijkt het: nu bijna elke politicus of bestuurder te maken krijgt met dreigementen, doet niemand meer laconiek over andermans veiligheid.

WATERSCHAPSEUVEL: De opkomst voor de waterschapsverkiezingen was dan wel ongekend hoog - boven de 50 procent - het blijft een weinig inspirerend politiek schouwspel. Gelukkig is er het waterschap Hollands Noorderkwartier. Daar behaalde de partij Groen, Water en Land een eclatante verkiezingszege: zeven zetels, drie zetels winst. Het resultaat van goed beleid en een spreiding van kandidaten, aldus de partij zelf. Lijsttrekker Eva Tannehill van concurrent Water Natuurlijk, winnaar in negen waterschappen, heeft tegenover NRC nog een andere verklaring: “De partij heeft het woord ‘groen’ in de naam. Mensen denken: dan zit het wel goed.”

PVV-CORVEE: Wie nét met zijn of haar ogen knipperde tussen de Hamas-raketten en een schreeuwende oproep aan alle moslims om het geloof af te zweren door, was het misschien ontgaan. Maar Geert Wilders presenteerde gisteren de kandidatenlijsten van de PVV voor het Europees Parlement en de Eerste Kamer. Op de verkiesbare plekken kiest Wilders nergens voor vernieuwing, het zijn bekende namen. Niet vreemd voor een partij die op zijn retour lijkt te zijn: wie wil er nog PVV’er worden?

QUOTE VAN DE DAG:

“Bezig aan mijn laatste week als politiek adviseur van Rob Jetten. Vanaf 1 mei begin ik als Government Relations Advisor New Energies bij Shell. Dankbaar voor vier mooie en leerzame jaren Binnenhof. En ontzettend veel zin in m’n nieuwe baan in geheel nieuwe omgeving!”

Een opmerkelijke carrièreswitch van Elise van Zeeland, die D66 inruilt voor Shell.