Netanyahu en Hamas profiteren van een beetje escalatie

Raketaanvallen Hamas-Israël Hoewel Netanyahu moet tonen dat hij Mr Security is, een grondoorlog in Gaza is kort voor de verkiezingen een groot politiek risico.

Twee Palestijnse zusjes kijken naar een verwoest gebouw van Hamas, in de buurt van hun eigen verwoeste huis.
Twee Palestijnse zusjes kijken naar een verwoest gebouw van Hamas, in de buurt van hun eigen verwoeste huis. Foto Mohammed Saber/EPA

Nadat in de nacht van maandag op dinsdag bommen en raketten over en weer gingen tussen de Gazastrook en Israël, heerste dinsdag een gespannen kalmte. De escalatie volgde op een raket uit Gaza die maandagochtend een woonhuis in Israël verwoestte. Zeven mensen raakten gewond. Er landden zeker zestig raketten uit Gaza in Israël, en Israël bombardeerde tientallen doelen in Gaza, waaronder het kantoor van Hamasbaas Ismael Haniye.

Premier Netanyahu brak een bezoek aan Washington voortijdig af en landde dinsdagmiddag in Israël. Voor Netanyahu is dat een groot politiek offer; hij laat zich graag voorstaan op zijn goede relaties in de VS. Hij heeft nu geen andere keuze dan aan het Israëlische publiek te laten zien dat hij krachtig optreedt tegen de militante beweging Hamas in de Gazastrook.

Op 9 april zijn er vervroegde verkiezingen. Netanyahu’s rivalen ter rechterzijde beschuldigen hem al langer van een beleid van pappen en nathouden tegenover Hamas. Steeds zijn er demonstraties, steeds komen ballonnen met brandbaar materiaal over het hek tussen Gaza en Israël gezeild. Netanyahu moet zich ook bewijzen tegenover zijn grootste opponent, Benny Gantz, die het bevel voerde over de troepen die in 2014 Gaza binnenvielen.

Lees meer over Benny Gantz: deze oud-generaal kan Netanyahu verslaan

Het Israëlische leger riep maandag meteen duizend reservisten op en nam meer zichtbare maatregelen. In Israëlische gemeenschappen grenzend aan de Gazastrook werden extra troepen geïnstalleerd, de treinverbinding naar het zuiden werd stilgelegd, schuilkelders in het hele land werden geopend. Hoewel Hamas maandagavond laat een staakt-het-vuren aankondigde, bleven beide zijden elkaar nog tot diep in de nacht bestoken.

Tegelijkertijd heeft niemand echt zin in oorlog. Hoewel Netanyahu moet tonen dat hij nog Mr Security is, een oorlog met grondtroepen in Gaza is een groot politiek risico. Geen Israëlische politicus wil vlak voor verkiezingen de nieuwsuitzendingen vullen met beelden van bodybags met jonge Israëlische soldaten.

Ook Hamas heeft een dubbel belang: oorlog is goed voor het imago, maar levert schade op. Hamas lijkt te testen hoever Israël durft te gaan. Nadat vorige zomer ook escalatie dreigde, kalmeerde de situatie na bemiddeling van Egypte en de VN. De voorbije weken voerde Hamas de druk weer op door het loslaten van ballonnen met brandbaar materiaal te hervatten, en vorige week landden voor het eerst sinds de Gaza-oorlog van 2014 twee raketten in Tel Aviv.

Tekst loopt door onder de foto:

Het Israëlische leger voerde in de nacht van maandag naar eigen zeggen beschietingen uit op doelwitten van Hamas in de Gazastrook Foto Mahmud Hams/AFP

Lees ook: internationaal en in eigen kring verliest de Palestijnse Autoriteit aan gezag

Morrende burgers in Gaza

Hamasleiders zien de nadelen van een confrontatie met het Israëlische leger. Ze hadden ondanks de voortdurende blokkade een vrij gunstige status quo bereikt, dankzij Qatar dat periodiek salarissen betaalde. En de bevolking is niet gebaat bij meer verwoesting en ellende. Anderzijds zou een escalatie voor Hamas een uitstekend middel zijn om de aandacht af te leiden van de interne problemen. Er zijn protesten van morrende burgers, die de economische situatie nog nijpender zien worden. De beweging reageerde door de demonstraties hardhandig neer te slaan en journalisten en activisten te arresteren.

Ook kan Hamas met een oorlog zijn status verhogen tegenover de Palestijnse Autoriteit in Ramallah, die door veel Palestijnen als krachteloos wordt gezien. Hamas probeert zich al maanden te laten gelden op de Westelijke Jordaanoever. Er is een aantal aanslagen geweest op Israëliërs op de Jordaanoever, geclaimd door Hamas.

De raketaanval van maandag kan ook worden gezien als een teken van solidariteit met Palestijnen in een Israëlische gevangenis die zondagavond in opstand kwamen. Hamas-gevangenen staken twee bewakers neer; er raakten elf gevangenen gewond. In de gevangenissen is het al weken onrustig; Israël probeert het beleid te versoberen, heeft er stoorzenders opgehangen. Zo kunnen gevangenen hun naar binnen gesmokkelde gsm’s niet meer gebruiken. Veiligheidsmensen waarschuwden eerder dat de situatie tot grotere instabiliteit kon leiden. Bovendien is het vrijdag bijna een jaar geleden dat de Mars van de Terugkeer in Gaza begon. Bij deze serie protesten vielen zeker 150 doden en tienduizend gewonden aan Palestijnse kant. Hamas heeft voor de ‘jubileumdag’ grote protesten aangekondigd. De escalatie die voor vrijdag werd gevreesd, is nu dus al een feit.