Lagerhuis neemt de Brexit-regie over van May

Indicatieve stemmingen In proefstemmingen tast het parlement woensdag af voor welke Brexit-variant er wél een meerderheid is. De controle ontglipt May verder.

De Britse premier Theresa May maandagavond in het Lagerhuis.
De Britse premier Theresa May maandagavond in het Lagerhuis. Mark Duffy/AFP

Via een ongebruikelijke manoeuvre heeft het Britse Lagerhuis maandagavond laat meer grip gekregen op het Brexit-proces. En premier Theresa May dus minder.

Het parlement besloot met een verschil van 27 stemmen tot het houden van zogenaamde indicatieve stemmingen. Dit houdt in dat het parlement woensdag alternatieven gaat bespreken voor Mays Brexit-deal. In proefstemmingen wordt dan afgetast voor welke optie wél een meerderheid is. Mays deal met de Europese Unie werd al twee keer verpletterend weggestemd.

Met deze beslissing grist het Lagerhuis de controle uit handen van de regering, die in het Verenigd Koninkrijk normaal gesproken over de agenda gaat van de volksvertegenwoordiging. Premier May gaf maandagavond aan niet veel voor een verkennende stemming te voelen. Zij had het amendement van partijgenoten Oliver Letwin en Dominic Grieve dan ook ontraden.

Toch stemden uiteindelijk ook dertig Conservatieven mee met het amendement, dat brede steun kreeg van alle oppositiepartijen. Onder de Tory-rebellen waren ook drie staatssecretarissen uit Mays kabinet die door hun keuze voor het amendement genoodzaakt waren af te treden.

De premier probeert ondertussen nog steeds haar eigen deal met de EU door het Britse parlement te krijgen, al moest ze erkennen nog steeds geen meerderheid te hebben. Ze probeert de gedoogpartner van het kabinet, de Noord-Ierse DUP, over te halen alsnog voor te stemmen. Ook tientallen fanatieke Brexiteers uit eigen fractie weigeren stelselmatig in haar kruiwagen te springen.

Het is goed voorstelbaar dat May nu hoopt op een geluk bij een ongeluk. Onder de voorstanders van indicatieve stemmingen is veel enthousiasme over een zachtere vorm van de Brexit. Dat is een gruwel voor de DUP en Brexiteers, waardoor zij zich alsnog achter Mays deal zouden kunnen scharen. Mocht dit ‘wonder’ zich voltrekken, dan verlaat het VK de EU op 22 mei op ordelijke wijze.

Mochten Mays afspraken met de EU kansloos blijven in het Lagerhuis, dan moet het VK vóór 12 april aan Brussel duidelijk maken hoe het verder wil. Daarbij zou de uitkomst van een indicatieve stemming als leidraad kunnen dienen.

May heeft al gezegd dat ze die uitkomst niet blind zal volgen. Haar voornaamste bezwaar, maandagavond in het Lagerhuis, was dat een dergelijke stemming geen garantie biedt voor een werkbare oplossing. „Misschien besluit het Lagerhuis iets tegenstrijdigs, of iets wat niet-onderhandelbaar is met de EU”, aldus de premier.

Hoe de indicatieve stemmingen precies in elkaar zullen steken en hoeveel dagen ze gaan duren, is deze dinsdag in Londen onderwerp van gesprek tussen parlementariërs.