Europees Parlement stemt in met nieuwe regels auteursrecht

Grote platforms als YouTube, Facebook en Google moeten geld gaan betalen voor auteursrechtelijk beschermde filmpjes, foto’s of muziek die hun gebruikers uploaden.

Demonstranten protesteren terwijl het Europees Parlement debatteert over de wijziging van de auteursrechtenwet.
Demonstranten protesteren terwijl het Europees Parlement debatteert over de wijziging van de auteursrechtenwet. Foto Patrick Seeger/EPA

Het Europees Parlement heeft dinsdag ingestemd met een nieuw Europees auteursrecht. Het parlement wil dat grote platforms als YouTube, Facebook en Google geld gaan betalen voor auteursrechtelijk beschermde filmpjes, foto’s of muziek die hun gebruikers uploaden. Hetzelfde geldt voor Google News, dat nieuwsberichten overneemt van media.

De nieuwe regels zouden ertoe kunnen leiden dat al het materiaal eerst door een speciaal filter wordt gehaald om na te gaan of sprake is van auteursrechtelijk beschermd materiaal. De regels staan een uitzondering toe voor “aanhaling, kritiek, karikatuur, parodie of pastiche”. De vraag is of zo’n filter onderscheid kan maken tussen deze vormen van toegestaan hergebruik en hergebruik waar een vergoeding voor is vereist. De verspreiding van memes en gifjes zou geen gevaar lopen.

Het Parlement stemde met 348 stemmen voor de aanpassing van de wet, en daarmee is de grootste stap genomen. 274 leden stemden tegen. De Europese Commissie nam in 2016 het initiatief om het auteursrecht te moderniseren met als idee uitgevers, omroepen en artiesten te beschermen tegen de macht van de techreuzen. Ze wil een eerlijke vergoeding voor de makers. Als het aan het EP ligt moet Google News, dat nieuwsberichten overneemt, uitgevers en andere rechthebbenden gaan betalen. Ook muzikanten en andere creatieven zouden betaald moeten worden voor hun werk.

In een eerste reactie tegenover persbureau Reuters zegt Google dat het auteursrecht is verbeterd, maar nog leidt tot juridische onzekerheid. “Het zal de creatieve en digitale economie van Europa pijn doen.”

Juridische onzekerheid

Auteursrechtenspecialist Mauritz Kop, die het Europees Parlement onafhankelijk adviseerde, liet zich eerder kritisch uit over de aanpassing. Hij wees op de vage termen waar techbedrijven zich achter kunnen verschuilen. Ze worden niet direct verantwoordelijk gehouden voor materiaal zonder licentie als ze zich “zorgvuldig en optimaal hebben ingespannen” om het materiaal te blokkeren. Wat als zorgvuldig en optimaal wordt gezien, is niet bekend. Google News zou media moeten betalen bij het overnemen van nieuwsberichten, behalve als ze met “zeer korte uittreksels” verwijzen naar de bron. Ook hier is het onbekend hoe lang die korte uittreksels zouden mogen zijn.

Lees ook over het auteursrecht: Harde kritiek op vernieuwd Europees copyright

Ook Bits of Freedom maakt zich ook zorgen om het uploadfilter. De hoeveelheid data die dagelijks wordt geüpload is volgens de burgerrechtenorganisatie veel te groot om door mensen te laten controleren. Zij vreest dat de geautomatiseerde uploadfilters de context niet kunnen herkennen. Daardoor ziet Bits of Freedom de nieuwe regels als een inperking op de vrijheid van expressie:

“Ze zien van een bewerkte videoclip bijvoorbeeld niet of het een politiek betekenisvolle persiflage is – een van de vormen die in veel landen zijn uitgezonderd van auteursrecht. Om geen risico te lopen gaan de techgiganten veel meer tegenhouden dan strikt noodzakelijk. Zo wordt de vrijheid van expressie onnodig ingeperkt.”

De Raad van de Europese Unie moet formeel nog instemmen met de regels, daarna moeten lidstaten de nieuwe wet binnen twee jaar implementeren. De vorige copyrightregels stammen uit 2001 en waren flink gedateerd.