Energieverbruik groeit sneller, CO2 naar record

Rapport Nooit eerder werd er zoveel energie verbruikt en CO2 uitgestoten. Energiebesparend beleid is ‘verzwakt’.

Illustratie Fokke Gerritsma

Nooit eerder blies de mensheid zoveel CO2 de lucht in als in 2018. Nooit eerder gebruikte de wereld zoveel energie. Het energieverbruik nam het afgelopen jaar in een versneld tempo toe: de jaarlijkse toename was de grootste van het huidige decennium.

Die cijfers publiceerde het Internationaal Energieagentschap (IEA) dinsdag in zijn jaarrapport over het mondiale energieverbruik in 2018. „Buitengewoon”, noemde IEA-directeur Fatih Birol de toename van het energieverbruik (2,3 procent) in een bijgaand persbericht. De statistieken laten zien dat de wereld ruim drie jaar na het VN-klimaatakkoord van Parijs niet meer op weg is om afscheid te nemen van fossiele brandstoffen.

Nog maar een paar jaar geleden was de situatie anders. In de jaren 2014 tot 2016 groeide de CO2-uitstoot niet meer.

Dat bleek tijdelijk, en nu lijkt een kentering ver weg. China en de Verenigde Staten, de grootste uitstoters, nemen samen bijna 60 procent van de groei van het energieverbruik in 2018 voor hun rekening.

De gezondheidstoestand van het klimaat

De IEA-cijfers gaan alleen over energie. Maar omdat de (fossiele) energievoorziening veruit de belangrijkste bron is van CO2, zeggen de cijfers veel over de gezondheidstoestand van het klimaat.

De IEA, gelieerd aan de OESO, is de belangrijkste wereldwijde denktank op energiegebied. De cijfers bevestigen de voorlopige data die het Global Carbon Project in december naar buiten bracht.

China stoot in een week even veel CO2 uit als Nederland in een heel jaar, benadrukte Geert Wilders (PVV) vorige week tijdens het tv-debat aan de vooravond van de verkiezingen. Dat geeft een aardig gevoel voor verhoudingen. China heeft, met zijn miljardenbevolking die steeds meer consumeert en produceert, al twaalf jaar de hoogste CO2-uitstoot van alle landen ter wereld.

CO2-vrije opties

China en andere Aziatische landen gebruikten in 2018 meer steenkool, noteert het IEA. De elektriciteitsvraag stijgt, en daarin voorzien de relatief nieuwe kolencentrales. Weliswaar zit er flinke groei in zonne- en windparken, en zijn er in Azië nieuwe kerncentrales aangesloten, maar niet genoeg om de vraag te dekken.

Datzelfde speelt op mondiale schaal. De hoop is dat de wereldeconomie in de toekomst kan doorgroeien terwijl de CO2-uitstoot niet meer stijgt en zelfs afneemt. Maar in 2018 ging economische groei juist sterker gepaard met uitstoot dan voorheen. CO2-vrije opties nemen onvoldoende toe. Ook energiebesparing valt tegen, omdat het beleid hieromtrent volgens het IEA „verzwakt” is.

De Verenigde Staten beleefden een ongewoon jaar, omdat de winterkou én de zomerhitte het energieverbruik opstuwden. De VS gebruiken vooral steeds meer aardgas, dat het op ongekende schaal produceert door de enorme opkomst van schaliegas en -olie.

Ook in China is de vraag naar aardgas aanzienlijk toegenomen: het is sinds 2018 de grootste importeur van aardgas ter wereld. China wil af van steenkool in steden en in de industrie, om de luchtvervuiling in te dammen. Nu de twee landen met het grootste energieverbruik aardgas omarmen, trekt het IEA de conclusie: de „gouden eeuw voor gas”, daar zit de wereld middenin.