Recensie

Recensie Film

Een onromantisch verhaal van een fatale liefde

Misdaadepos ‘Ash is Purest White’ gaat expliciet over de gevolgen van de bouw van de Drieklovendam in China. Regisseur Jia Zhangke laat zien hoe de levens van gewone mensen speelbal zijn van grotere historische, sociale en economische stromingen.

Qiao (Zhao Tao) constateert dat een leven in de misdaad misschien wel de enige manier tot sociale opwaartse mobiliteit is in ‘Ash is Purest White’.
Qiao (Zhao Tao) constateert dat een leven in de misdaad misschien wel de enige manier tot sociale opwaartse mobiliteit is in ‘Ash is Purest White’.

‘Alles wat je nu ziet zal over een paar jaar onder water staan.” Het is 2006 en gangsterliefje Qiao zakt met een passagierschip de Chinese Yangtze af. De Drieklovendam is nog niet operationeel, en het verwoestende effect wat de waterkrachtcentrale op het omringende landschap en de levens van de miljoenen omwoners zal hebben, dringt nog tot niemand door. Qiao is op zoek naar haar geliefde Bin, voor wie ze de gevangenis inging, maar die sindsdien spoorloos verdwenen lijkt. Het is niet de eerste keer dat regisseur Jia Zhangke de Yangtze filmt. Zijn film Still Life, in 2006 met een Gouden Leeuw bekroond op het Filmfestival Venetië, gaat expliciet over de gevolgen van de bouw van de dam. Je zou kunnen zeggen dat zijn nieuwe film Ash is Purest White zich in de schaduw van die film afspeelt. Wie dankzij de trouwe steun van het International Film Festival Rotterdam en diverse Nederlandse distributeurs bekend is met zijn werk, zal meer van dat soort verwijzingen ontdekken. Maar noodzakelijk is die kennis niet om meegevoerd en geroerd te worden door dit onromantische verhaal van een fatale liefde.

Jia (1970) is niet alleen de belangrijkste regisseur van China, maar met zijn overal bekroonde en vaak meerdere decennia omvattende kronieken ook een van de meest toonaangevende regisseurs van onze tijd. Systematisch laat hij zien hoe de levens van gewone mensen speelbal zijn van grotere historische, sociale en economische stromingen. Ash is Purest White is zijn eerste film die helemaal om het leven van een vrouw draait. Qiao wordt gespeeld door zijn muze en vaste hoofdrolspeelster Zhao Tao en we volgen haar van het begin van de eenentwintigste eeuw tot in de tegenwoordige tijd. Haar reis door China en de constatering dat een leven in de misdaad misschien wel de enige manier tot sociale opwaartse mobiliteit is, vormen slechts de aanzet tot een plot. Het is Jia’s beeldtaal die imponeert.

Die is door de jaren heen steeds magischer geworden. In een geweldig interview met het Vlaamse filmplatform Cinea legde Jia onlangs uit dat realisme voor hem veel minder een stijl is dan een manier om de realiteit als inspiratiebron te gebruiken. Het meest veelzeggende beeld van Ash is Purest White is daarom misschien nog wel dat van een UFO die onverklaarbaar in de film opduikt. Alsof er achter de kloktijd en de geografische ruimte die de film doorkruist, een groter verhaal schuilt. Over hoe we vervreemd zijn van de werkelijkheid waarin we leven. Dat is niet alleen een spirituele crisis, maar binnen het universum van Jia ook overduidelijk een maatschappelijke realiteit.