De wereld staat bij deze kinderen in het krijt

Zap Sinan Can ging op zoek naar de oud-klasgenoten van de Syrische Elias (17). En Spoorloos herenigde een geadopteerd meisje met haar Chinese ouders. Hartverscheurend.

Elias Zahra met zijn zeven jaar oude klassenfoto in Sinan zoekt de klas van Elias.
Elias Zahra met zijn zeven jaar oude klassenfoto in Sinan zoekt de klas van Elias. Foto BNNVARA

De middag nadat de klassenfoto was gemaakt vielen de eerste bommen op Aleppo, vertelt Elias Zahra. Klas vier schuilde onder de tafels. Dat was in 2012. Via Libanon vluchtte het gezin Zahra (eerst de vader, daarna de anderen) naar Nederland, waar ze nu in Enschede wonen.

De opzet van het tweeluik Sinan zoekt de klas van Elias (BNNVARA) is eenvoudig. Sinan Can (In het spoor van IS) probeert oude klasgenoten van de nu zeventienjarige Elias te vinden. De oorlog heeft ze vanuit Syrië naar verschillende delen van de wereld gejaagd, blijkt al snel. Er zitten kinderen in Australië, in Zweden en in Turkije.

Eerst reist Can naar Beiroet. Daar bezoekt hij een tante van Elias, die net een kind heeft gekregen. De reusachtige Can heeft de baby even in zijn armen. Hij kan goed baby’s vasthouden. De betekenis van het moment benoemt hij nadrukkelijk: „Terwijl ik afscheid neem voel ik het verdriet van deze verscheurde familie en bedenk ik hoe graag Elias ook zijn neefje zou hebben vastgehouden.” Het is tekenend voor de zalvende toon van Sinan zoekt de klas van Elias.

Hij laat geen moment onbenut om „de gruwelen van de oorlog, de bomaanslagen, de ontberingen” te vermelden. Wat hij zegt is waar, maar het was of Can over mijn hoofd heen het woord richtte tot een onzichtbare scepticus die overtuigd moest worden van de noodzaak om vluchtelingen menselijk te behandelen.

In de loop van de aflevering vertelt Can minder en laat hij meer zien. Bijvoorbeeld hoe de oude school van Elias overeind is gebleven tussen de puinhopen van de stad. Boven de poort hangt een groot portret van president Assad.

Van de directeur hoort Can dat Vina, een oud-klasgenote van Elias, in Nederland woont. In Twello. De ontmoeting van de pubers levert een prachtige scène op een bospad op – juist omdat Elias en Vina vervuld zijn van de verlegenheid die óók bij die leeftijd hoort. „Nee hoor, ik huil niet, dat is de wind.”

Hartverscheurend

Het deed me terugdenken aan een hereniging die ik een uur daarvoor op NPO1 had gezien in een uitzonderlijke aflevering van Spoorloos (KRO-NCRV). Derk Bolt deed ditmaal geen speurwerk, want dat had een Chinees gezin al gedaan. Hier werd juist niets geduid, maar werd met weinig woorden en zonder oordeel een beklemmend verhaal verteld.

Vijftien jaar geleden, tijdens de eenkindpolitiek, had de familie Gong hun pasgeboren dochter moeten afstaan aan de staat. Ze waren blijven zoeken en na meer dan tien jaar slaagden ze erin te achterhalen dat hun kind in Nederland woonde. Haar adoptieouders Ton en Jacqueline was verteld dat Nina een vondeling was. Zij wilden hun dochter tegen grote schokken beschermen en wachtten lang voor ze Nina vertelden dat de identiteit van haar biologische ouders bekend was. De familie Gong wachtte drie lange jaren lijdzaam af.

De Chinese beelden waren hartverscheurend. Niet zozeer die van de uiteindelijke hereniging, waarvoor het hele dorp was uitgelopen. Veel aangrijpender waren die van de kamer die het gezin had ingericht voor de verloren dochter, compleet met fotocollage, bed, computer en klerenrekje.

Steeds herhaalden vader en moeder Gong dat ze het Nederlandse gezin zo enorm dankbaar waren voor het geluk van hun dochter. „We staan bij ze in het krijt”, hoorde ik ze zeggen. Het brak mijn hart.

Want de wereld staat bij hen in het krijt. Zeker de totalitaire, kinderrovende staat waarin ze wonen. Maar die blijft buiten schot. Zoals in het klaslokaal vol getraumatiseerde kinderen in Aleppo een fraai portret hangt van Assad, de aanstichter van het kwaad.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.