Opinie

Moeilijke woorden

Floor Rusman

De uil van Minerva vloog woensdagavond hoog over de hoofden van het publiek heen, net als de andere culturele referenties in de speech van Thierry Baudet. De zuil op een rots? Politieke theologie? De doodscultus die Paaseiland teisterde? Weinigen wisten waarop hij doelde, maar dat maakte niet uit: het publiek juichte toch wel.

Met zijn moeilijke woorden wijkt Baudet af van andere rechtse partijen, die – zo bleek vorige maand uit onderzoek van de Universiteit van Amsterdam – simpeler taal gebruiken dan hun linkse concurrenten. Bij de VVD bijvoorbeeld zie je een steile daling van de complexiteit van de taal sinds het einde van de jaren negentig.

Lees ook Wat zei Baudet eigenlijk in zijn overwinningsspeech?

Een herkenbaar beeld voor wie de actualiteit een beetje volgt. Denk aan Klaas Dijkhoff met zijn kinderlijk aandoende klaagzang over ‘drammers’. Of neem de brief waarmee Mark Rutte zijn ‘Normaal. Doen.’-campagne startte, met daarin zinnen als: ‘Het lijkt wel alsof niemand meer normaal doet.’

Maar het beperkt zich niet tot de VVD: uit het UvA-onderzoek blijkt dat de complexiteit van de politieke taal de afgelopen decennia over de hele linie is afgenomen. Politici benaderen ons niet meer vanaf een podium, maar alsof ze naast ons staan bij de buurtbarbecue – of erger nog, alsof ze zich richten tot een niet al te snugger kind.

Sinds Fortuyn zijn politici als de dood voor ‘de kloof’ en doen ze alles om dichter bij de burger te komen, meer op hem te lijken. Niet alleen in woorden trouwens, ook in daden – denk aan Rutte bij de Toppers. Het is vreemd, want deze acties staan garant voor gênante momenten en bovendien zijn ze gebaseerd op een misverstand. Als er íémand weinig op ‘de burger’ leek, was het Pim Fortuyn, die nota bene liefdevol ‘professor Pim’ werd genoemd.

Ik snapte dan ook niet waarom Baudet werd uitgelachen toen hij zijn maidenspeech in het Latijn hield. Hij heeft een gat in de markt gevonden, dacht ik. Alle politici versimpelen hun taal, dus wil je opvallen, dan moet je radicaal de andere kant op. Baudet doet dat consequent: terwijl de VVD bezoekers van het Concertgebouw belachelijk maakt, vraagt hij op Facebook wie er met hem mee wil naar het Concertgebouw.

Kiezers zoeken geen politicus die op ze probeert te lijken, ze zoeken iemand die de indruk wekt zichzelf te zijn. De gemiddelde spindoctor zou een Latijnse speech of een uil van Minerva sterk afraden, en juist daarom wekt Baudet bij zijn kiezers vertrouwen. De les voor andere partijen: ingewikkeld woordgebruik is geen probleem – zolang de boodschap maar authentiek lijkt.

Floor Rusman (f.rusman@nrc.nl) vervangt op deze plek tijdelijk Lotfi El Hamidi.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.