De onverwachte zege van ‘Groen’

Waterschapsverkiezingen Groen, Water & Land torent in een Noord-Hollands hoogheemraadschap boven de andere partijen uit, met zeven zetels. Hoe kan dat?

Verkiezingsposters van de regionale partij Groen, Water & Land en de landelijke partij Water Natuurlijk.
Verkiezingsposters van de regionale partij Groen, Water & Land en de landelijke partij Water Natuurlijk. Merlijn Doomernik

Waarom zou je als scholier campagne voeren voor de verkiezingen van een waterschap? „Nou”, zegt Mara Telkamp uit Hoorn. „Mijn interesse komt eigenlijk voort uit de desinteresse van anderen. Ik ben verbaasd: hoe kan het dat mensen zo weinig weten van zo’n belangrijk onderwerp? Dat wil ik hen uitleggen. Voor mij is dat een uitdaging.”

Mara Telkamp (17) stond samen met haar vriend Stan Brouwer (18) kandidaat voor Groen, Water & Land bij de verkiezingen voor hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier in Noord-Holland. „We hebben veel gepraat met jongeren. Op school. Op straat. En op het werk. We werken allebei in een bar. Meestal vragen mensen: ‘Hè, hoe kom je daar nou bij?’ Dat is het perfecte begin van een gesprek over het waterschap.”

De inzet van jongeren is een van de vermoedelijke oorzaken van het succes van de regionale partij. Waar in vrijwel alle 21 Nederlandse waterschappen de verschuivingen beperkt bleven en de landelijke partij Water Natuurlijk in negen waterschappen opnieuw de grootste is geworden, maakte in Noord-Holland Groen, Water & Land een onverwachte klapper. De partij werd vier jaar geleden nipt de grootste en bezette vier van de 23 verkiesbare zetels in het algemeen bestuur. Evenveel als VVD, Water Natuurlijk en CDA.

Maar terwijl die partijen zetels verloren, won Groen, Water & Land er drie en torent met zeven zetels boven alle andere uit.

Lees ook: Hoge opkomst bij de waterschappen, geen grote verschuivingen

Niet-politiek en praktisch

„We hadden wel gerekend op wat winst, maar niet op zo veel”, zegt lijsttrekker Rob Veenman, die de afgelopen jaren in het dagelijks bestuur van het hoogheemraadschap zat, als loco-dijkgraaf. Hij schrijft het succes onder meer toe aan het niet-politieke, praktisch ingestelde karakter van de partij. „Politieke partijen horen niet bij de functionele waterschappen. Er zijn geen liberale, christelijke of socialistische dijken, maar alleen dijken die stevig en op hoogte zijn.”

Wat zeker ook een rol heeft gespeeld, zegt Veenman, zijn de lokale oorsprong en de verbondenheid met eeuwenoude waterschapsverenigingen, plus de inzet van kandidaten die bij velen in de streek goed bekend zijn. „Wij zijn hier diep geworteld. We hebben jongeren met een aparte afdeling. En we hebben evenveel mannen als vrouwen om en om op de lijst gezet. Ze komen uit verschillende regio’s, ze hebben zelf een groot netwerk, en hebben allemaal een specialisme.”

Is het zittende bestuur met de uitslag misschien beloond voor het gevoerde beleid? En is dat niet merkwaardig hier in Noord-Holland, de streek waar discussie is over de versterking van de dijken langs het Markermeer? De critici zien geen verband tussen het gevoerde beleid en electoraal succes, leert een kleine rondgang; zij vermoeden simpelweg dat „de naam” van de partij veel kiezers zonder kennis van zaken heeft aangesproken. Lijsttrekker Veenman ziet dat anders: „Veel mensen zijn tevreden met wat we doen. Er is een kleine groep die kritiek heeft. Je kunt het nu eenmaal niet iedereen naar de zin maken.”

Niet goed geïnformeerd

De landelijke partij Water Natuurlijk breekt zich in Noord-Holland intussen het hoofd over het uitblijven van winst, die in veel andere waterschappen wel werd geboekt. Lijsttrekker Eva Tannehill: „We hebben een goede campagne gevoerd. Als vierde op onze lijst stond een jongen van negentien. En we hadden een vrouwelijke lijsttrekker. Daar kan het allemaal niet aan hebben gelegen.” Misschien hebben ze onvoldoende duidelijk gemaakt dat de partij, die landelijk wordt gesteund door de politieke partijen D66 en GroenLinks, een „groene” partij is. „Die link hebben we misschien gemist”, zegt Tannehill, werkzaam bij Rijkswaterstaat.

Dat Groen, Water & Land zo’n prachtscore wist te behalen, kan volgens haar te maken hebben met de plaats op het stembiljet. „Lijst één trekt altijd meer stemmen, vooral bij nieuwe, niet zo goed geïnformeerd stemmers. En dat waren er deze keer vermoedelijk best veel, omdat kiezers voor Forum voor Democratie naar het stemlokaal gingen.”

Tannehill wil zeker ook geloven dat de regionale spreiding van lokaal bekende kandidaten heeft bijgedragen aan het succes van Groen, Water & Land. „Mensen stemmen graag op een bekende.” Maar ze heeft een tweede, prozaïscher verklaring. „De partij heeft het woord ‘groen’ in de naam. Mensen denken: dan zit het wel goed.”

Dat Groen, Water & Land zich afficheert als partij zonder politieke visie klopt, zegt Tannehill. „Ze presenteren zich als een platform.” Maar dat er geen politieke keuzes hoeven te worden gemaakt bij waterschappen? „Dat is onzin”, zegt Tannehill. „Je moet in het waterschap soms keuzes maken; tussen landbouw of natuur, tussen wel of geen belasting verhogen.”

De vwo-scholieren Mara Telkamp en Stan Brouwer stonden op een onverkiesbare plaats, nummer twaalf en dertien, en komen niet in het bestuur. „Maar we gaan wel door”, zegt Mara, onder meer met de jongerenafdeling die ze hebben opgericht. „Veel mensen vinden het ongelofelijk dat we zo veel hebben gewonnen. En het is ook ontzettend gaaf om draagvlak te krijgen voor wat wij willen.”