Opinie

Als u naar de F1 in Bahrein gaat kijken: er is daar niets mis

De Grote Prijs van Bahrein komt eraan, zag Carolien Roelants. Reden om de onderdrukking in het Golfstaatje weer eens aan de orde te stellen.

Dwars

Het Formule 1-circus trekt weer naar Bahrein, wat elk jaar voor mij een goede reden is het over de mensenrechten daar te hebben. Als u onze eigen Max Verstappen in de Grote Prijs wilt volgen, de race start 31 maart om 17.10 uur.

Autoracen, wielrennen en voetbal bieden onderdrukkende regimes plezierige mogelijkheden om de internationale aandacht af te leiden van hun schendingen van mensenrechten. Sportswashing heeft Amnesty International die praktijk genoemd, ik heb het u al eens verteld: het schoonwassen van het besmeurde imago van een land met de glamour van de autorace, de wielrenploeg of het voetbalspel. Het kost wat – zie de miljarden dollars die bijvoorbeeld Qatar en Abu Dhabi in het internationale voetbal hebben gestoken – maar dan heb je ook wat. De Bahreinse autoriteiten betalen tientallen miljoenen dollars aan Formule 1-eigenaar Liberty Media om de race te mogen herbergen. Een koopje in vergelijking met wat voetbalclub Paris Saint-Germain Qatar kost.

Wat is er in Bahrein ook weer aan de hand? De achtergestelde shi’itische meerderheid ging in 2011 massaal de straat op om van haar sunnitische leiders hervormingen af te dwingen. De beweging werd hard neergeslagen maar wil niet helemaal weggaan. Dus de gevangenissen zitten vol (met onder anderen die door Nederland teruggestuurde asielzoeker die meteen levenslang kreeg!). Kritische politieke partijen en onafhankelijke kranten zijn verboden en honderden mensen is voor straf hun nationaliteit ontnomen.

Goed. Zeventien Bahreinse en internationale mensenrechtenorganisaties vestigden vorige week uw en mijn aandacht op één gevangen mensenrechtenactivist en blogger, Najah Yusuf. Zij werd in april 2017 gearresteerd en in juni 2018 tot drie jaar gevangenisstraf veroordeeld wegens uitspraken op sociale media die „mensen aanmoedigen om het politieke en sociale systeem omver te werpen”. Drie jaar cel voor een tweet of Facebookpost, dat is normaal in Bahrein. Yusuf zegt tot een bekentenis te zijn gedwongen met seksueel geweld en psychologische foltering, aldus de mensenrechtengroepen.

Maar waarom nu speciaal aandacht voor Najah Yusuf? Zoveel straf heeft ze niet eens in vergelijking met andere Bahreinse activisten. Maar die uitspraken op sociale media waarvoor ze is veroordeeld, omvatten kritiek op de Grote Prijs van 2017, die ze een middel voor de regerende familie noemde om „grove mensenrechtenschendingen wit te wassen”. En daarmee hadden de mensenrechtenorganisaties een wapen om Formule 1 onder vuur te nemen. Want F1 heeft sinds een paar jaar een mensenrechtenprotocol.

In een brief wezen de mensenrechtenorganisaties er vorige maand op dat zijn eigen regels F1 verplichten de consequenties van zijn activiteit voor mensenrechten te overdenken. Een juridisch adviseur van F1 antwoordde hun dat in Bahrein navraag is gedaan. „Maar ze verzekerden ons dat het iedereen die alleen Formule 1 kritiseerde of blijft kritiseren, vrij staat dat te doen, dat hij kan zeggen wat hij maar wil en met rust wordt gelaten.” Yusufs straf had „absoluut niets te maken met de F1-race”.

De Formule 1 wast niet als enige z’n handen in onschuld. De Amerikaanse 5de Vloot heeft zijn thuishaven in Bahrein, en het Verenigd Koninkrijk opende er in april 2018 zijn eerste permanente basis in het Midden-Oosten. Mensenrechten staan niet op het menu bij de onderlinge contacten. Bahrein is wél een belangrijke bondgenoot. En u wens ik zondag veel plezier met de Grote Prijs.

Carolien Roelants is Midden-Oostenexpert en scheidt op deze plaats elke week de feiten van de hypes.