Opinie

De sofist

Tommy Wieringa

De voormalige PvdA-politicus Diederik Samsom hield een sprankje hoop, daags na de aanslag in een Utrechtse tram. In zijn column in de Volkskrant schreef hij: „We zijn een lief land. We kunnen dit aan.”

Een dag later krijgt Forum voor Democratie de meeste stemmen bij de Statenverkiezingen omdat veel kiezers die aanslag als een direct gevolg van zgn. massa-immigratie en falend migratiebeleid beschouwen.

Op 10 maart schreef deze krant „Klimaatscepsis spectaculair afgenomen”; een kleine twee weken later zijn de klimaatontkenners van Forum voor Democratie de grootste partij in de senaat.

Verknipt volk.

Opnieuw stort een van de gelukkigste, meest welvarende landen ter wereld zich in politiek avonturisme. Opnieuw volgt het een excentrieke gifmenger die de mensen een brouwsel van racisme, ressentiment en apocalyptische vergezichten voorhoudt. Opnieuw een kinderloze ondergangsdenker, die veel van zijn gedachtengoed betrekt van de eveneens kinderloze ondergangsfilosoof Oswald Spengler. Hoe somber ook, en hoeveel onheil de doos van Pandora ook bevat, wie kinderen heeft is verplicht ruimte te laten voor de hoop, die immers als laatste in de doos achterblijft. De hoop, die is voor de kinderen bestemd. Zonder hoop is alles verloren. En dat is wat de kinderloze ondergangspredikers Fortuyn, Wilders en Baudet ons met doodse eentonigheid in het vooruitzicht stellen: een wereld waarin alle hoop vervlogen is – alleen zijzelf staan nog tussen ons en de ondergang.

Een ander deel van zijn gedachten haalt Baudet bij fanatieke supremacisten als Jean-Marie Le Pen en Jared Taylor vandaan – bij de eerste ging hij op audiëntie in 2009 en met de laatste wisselde hij anderhalf jaar geleden vijf uur lang van gedachten in een Amsterdams hotel. Het is niet moeilijk te raden wat daar over tafel ging. De ondergang van het Avondland, omvolking, witte suprematie en de renaissance van het boreale Westen; de kroonjuwelen van alt-right kortom. Jared Taylors website heet American Renaissance, Baudet noemt zijn partij bij herhaling de partij van de Renaissance. Taylor wordt door de Amerikaanse juridische belangenorganisatie SPLC ‘het gecultiveerde, kosmopolitische gezicht van de blanke suprematie genoemd, de man die het intellectuele handboek voor racisten schreef en een zeker intellectualisme en ernst toevoegt aan de gewoonlijk door hooligans gedomineerde wereld van witte supremacisten’. Zoek vervang Taylor-Baudet – welk verschil?

„Wij zijn weldenkende mensen”, roepen FvD-stemmers dezer dagen in koor. „Wij zijn geen NSB’ers of racisten.” Weldenkende mensen met een voorkeur voor een sterke man met neofascistische sympathieën en een gecompliceerde verhouding met de waarheid. Een man die de Amerikaanse president in een open brief verzocht om de waarheid over de MH17 boven tafel te halen. Wie Trump vraagt om de waarheid heeft geen belangstelling voor de waarheid, maar smeekt om een leugen.

Thierry Baudet is, om in zijn gymnasiastenvocabulaire te blijven, een sofist in de politiek, het soort redenaar waar Plato zo genadeloos mee afrekende: een dwaalleraar zonder eigen gedachten, die met behendige praatjes en de schijn van geleerdheid mensen voor zich wint.

Baudet is ook, hoezeer hij ook een prometheïsche vooruitdenker wil zijn, weinig meer dan een achteruitdenker die terugverlangt naar een blank, superieur, geïdealiseerd Europa dat nooit heeft bestaan. Geen Prometheus maar een Epimetheus derhalve, die weer verliefd werd op Pandora met haar kistje vol rampen. (Ziet u, zo moeilijk is het niet, schudden met het trommeltje klassieke verwijzingen.)

Eén ding nog: al twee keer citeerde deze sofistische achteruitdenker Menno Wigman, eerst in verminkte vorm voorafgaand aan de Algemene Beschouwingen en deze week gewoon fout in zijn overwinningsrede. Op Zorgvlied draait de dichter zich om in zijn graf; niemand was preciezer met woorden dan hij. Zoals Pharrell Williams en Axl Rose Donald Trump maanden hun muziek niet meer te laten horen bij zijn verkiezingsrally’s, zeg ik hier bij ontstentenis van de dichter zelf: Baudet, blijf met je gemanicuurde jatten van Wigman af.

Tommy Wieringa schrijft elke week een column op deze plaats.