Expressief, heftig en zeer fysiek acteur

Peter van der Linden 1923-2019 De Haagse acteur Peter van der Linden was een van de oprichters en creatieve motor van toneelgezelschap De Appel.

Acteur Peter van der Linden in 1966
Acteur Peter van der Linden in 1966

In 1975 schreef acteur Peter van der Linden toneelgeschiedenis: hij vertolkte de rol van Klytaimnestra in de Griekse tragedie Oresteia. Het Haagse gezelschap De Appel speelde het stuk in Theater Carré. Van der Linden torende hoog op een houten stellage, hij droeg een lang, zwart gewaad en zijn armen verlengde hij met stokken. Onmiskenbaar was Van der Linden de Appel-acteur bij uitstek. Hij had een expressief gelaat, een beweeglijke manier van acteren en een vloeiende dictie. Van der Linden was in 1971 een van de oprichters van De Appel, het gezelschap rondom Erik Vos. Op 20 maart overleed hij in Den Haag op 95-jarige leeftijd.

Voor zijn rol van Klytaimnestra werd Van der Linden bekroond met de Louis d’Or. Dat hij een vrouwenrol speelde, was destijds revolutionair.

Van der Linden werd op 1 december 1923 in Den Haag geboren als zoon van acteur Jan van der Linden. Hij begon zijn toneelcarrière opmerkelijk: hij volgde de tekenacademie en landbouwschool in Ommen (Overijssel) en werkte als boerenkecht. Zijn vader vroeg hem als figurant op te treden bij het Residentie Tooneel. Na de Tweede Wereldoorlog trad hij op als verteller van sprookjes bij een groep die zich de Sprookjesspelers noemde. In 1948 volgde zijn officiële debuut bij het Zuid-Nederlandsch Toneel in Boerenpsalm (1935), een toneelversie van het gelijknamige boek van Felix Timmermans.

Van der Linden was bij vele na-oorlogse gezelschappen betrokken, waaronder Nederlands Toneelensemble, Nieuwe Komedie/Arena, Nederlandse Comedie, Theater totdat hij zich vast verbond aan De Appel. Hij was behalve acteur ook regisseur en schrijver van eigen toneelstukken, waaronder de briljante collage Kafka KK (1974) over Franz Kafka en Tafels (1974).

In de stijl van De Appel was Van der Linden allereerst een improvisator en in de begintijd de creatieve motor van het gezelschap. Onvergetelijk is zijn rol van tovenaar Prospero in Shakespeares De storm (1974) met onder anderen Geert de Jong en Sacha Bulthuis. Van der Linden verhoogde zijn expressiviteit door zich te hullen in een buitensporig grote mantel en te werken met vlaggen, wimpels en vaandels. Ook speelde hij een soms ingehouden maar vooral gepassioneerde, bewogen Lear in Shakespeares Koning Lear (1981). Hij was een dynamisch acteur, zoals hij in extreme mate liet zien in Vrouw in het zand (1983) van Lodewijk de Boer. Het toneelbeeld liet een diepe zandkuil zien, met Van der Linden op de bodem. Hij beet in dat zand, rolde en begroef zich er haast in – zo fysiek, heftig en direct was zijn spel. Voor de theaterbegrippen van die tijd was zijn spel zeer on-Nederlands.

In 1984 vertrok Van der Linden bij De Appel en opende in zijn woning aan de Haagse Riouwstraat Theatertje Thuis. Hier legde hij zich toe op het vertellen van verhalen en sprookjes, een genre waar zijn hart altijd heeft gelegen.