Langer uitstel? Dan moet VK naar de Europese stembus

Brexit De EU legt de bal terug in Londen, wat betreft uitstel voor Brexit. Het is Mays deal accepteren of meedoen aan de Europese verkiezingen.

Woensdag 22 mei. Als er nog een ordelijke Brexit komt, moet het uiterlijk op die dag gebeuren. Dit was het maximaal haalbare dat Theresa May donderdagnacht wist binnen te halen op een top in Brussel over het aanstaande vertrek van het Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie.

Dat moet het Lagerhuis volgende week wel instemmen met het uittredingsakkoord dat May en de EU in november sloten. Als het dat – voor de derde keer – niet doet, loopt het uitstel in principe tot 12 april.

May schaarde zich donderdagavond achter het besluit van de 27 overige regeringsleiders van de EU. Na afloop zei de Britse premier dat uitstel tot 12 april betekent dat het VK dan „ofwel vertrekt met No Deal, of met een alternatief plan komt”.

Voor 12 april is gekozen omdat het Verenigd Koninkrijk uiterlijk 11 april moet beslissen of het meedoet aan de verkiezingen voor het Europees Parlement. Die staan in heel Europa gepland tussen 23 en 26 mei.

Alleen als het VK daaraan meedoet kan langer uitstel van de Brexit volgen. Zo niet, zei EU-president Donald Tusk donderdagnacht, „is een lang uitstel onmogelijk”. Dan rest No Deal. Wat de EU27 niet besloten, is wanneer die exit zonder afspraken dan plaats heeft. Die keuze wordt aan de Britten zelf gelaten. Wel moet het vóór 22 mei zijn.

May had gevraagd om uitstel tot 30 juni. In plaats daarvan ontwierpen de 27 EU-leiders in de loop van de avond een nieuw tijdschema voor de Brexit. Daartoe besloten zij na een vragensessie van anderhalf uur met May. Daarin kon zij de overige regeringsleiders niet uitleggen hoe zij dit keer wel een meerderheid voor de Brexitdeal denkt te halen in het Lagerhuis.

Voorop stond voor de meeste EU-regeringsleiders dat zij tegelijk de druk wilden opvoeren op het Britse parlement om alsnog in te stemmen met het uittredingsakkoord én de gevolgen van het mislukken daarvan alvast opvangen, om een ‘ongeluk’ op 29 maart te voorkomen. Zonder uitstel of instemming zou de Brexit op die datum onvermijdelijk zijn.

Maar de meningen over uitstel verschilden. De Franse president Macron en de Belgische premier Michel stelden voor om de deadline voor een harde Brexit op 7 mei vast te stellen. Andere regeringsleiders voelden er niets voor de Britten op een nieuwe datum voor No Deal vast te pinnen. De Duitse bondskanselier Merkel had „eindeloos geduld” aangekondigd.

Het was de eerste keer dat de EU27 op het hoogste niveau zo van mening verschilden. In de laatste uren van de top circuleerden diverse data en voorstellen, met een onzekere uitkomst. „Dat is het probleem als je met z’n allen een worst aan het maken bent, en stukjes op straat terecht komen”, zei premier Rutte. „De een maakt er leverworst van, de ander rookworst.”

Met deze afspraken is een vertrek van de Britten uit de EU per 29 maart van de baan – tenzij het Lagerhuis volgende week alsnog de onwaarschijnlijke keuze maakt voor een No Deal op die datum. May sloot eerder uit dat het VK meedoet aan de Europese verkiezingen met haar als premier.