Hoogvlakte van Golan: verkiezingscadeautje Trump voor Netanyahu

Tot woede van Syrië en de Arabische wereld wil president Trump de Israëlische soevereiniteit erkennen over de bezette Hoogvlakte van Golan. Het gaat om een zeer strategisch gebied.

Israëlische toeristen staan vlakbij Israelische soldaten op de Golanhoogten aan de grens tussen Israël en Syrië.
Israëlische toeristen staan vlakbij Israelische soldaten op de Golanhoogten aan de grens tussen Israël en Syrië. Foto Atef Safadi / EPA

Zijn politieke vrienden is de Amerikaanse president Trump graag ter wille en zo aarzelde hij niet de Israëlische premier Benjamin Netanyahu een steuntje in de rug te geven door – per twitterbericht - te verklaren dat na 52 jaar de tijd is gekomen de Israëlische soevereiniteit over de Hoogvlakte van Golan te erkennen.

Netanyahu hoopt op een vijfde termijn als premier, een Israëlisch record, na de parlementsverkiezingen van 9 april. Maar hij ondervindt meer concurrentie dan bij vorige gelegenheden en toonde zich dan ook dankbaar voor Trumps gebaar. „Dank u president Trump!”, twitterde hij donderdag. „U heeft geschiedenis geschreven”, voegde hij er later in een telefoontje aan Trump aan toe.

Niet dat er door het Amerikaanse besluit feitelijk meteen veel verandert op de Hoogvlakte van Golan. Israël controleert tweederde deel van dit strategische gebied al sinds de Zesdaagse Oorlog van 1967, toen het de Syriërs uit dit deel van hun land verdreef. Slechts één keer heeft het er om gespannen of de bezetting kon worden voortgezet. Dat was tijdens de Jom Kippoer-oorlog van 1973. De Syriërs deden toen verwoede pogingen de hoogvlakte te heroveren maar die bleken tevergeefs. VN-militairen bewaken nog steeds de bufferzone tussen het door Israël bezette deel en het oostelijke deel dat in handen is gebleven van de Syrische regering.

Toegang tot Damascus

Wie de Hoogvlakte van Golan beheerst, controleert zo ook de toegang tot de Syrische hoofdstad Damascus, die slechts 40 kilometer verderop ligt. Voor Israël is dat van groot belang, mede omdat zijn aartsvijand Iran de laatste jaren een stevige militaire presentie heeft proberen op te bouwen in Syrië. Er is nog een andere reden waarom Israël de controle niet snel zal opgeven. Water van de hoogvlakte vloeit naar het meer van Galilea en de rivier de Jordaan en ongeveer een derde deel van de Israëlische watervoorziening hangt hiervan af.

Lees ook: Oorlog Syrië drijft druzen in armen Israël

Sinds 1967 hebben zich zo’n 20.000 joodse kolonisten op de hoogvlakte gevestigd, terwijl er ook nog een zelfde aantal Syriërs leeft, vooral druzen. In 1981 annexeerde Israël het gebied formeel, al werd dit internationaal niet erkend. De steun van Trump is daarom, zeker voor Netanyahu op dit moment, zeer welkom.

Verontwaardigd

Syrië, dat het gebied nog altijd terug hoopt te winnen, reageerde vrijdag verontwaardigd op de Amerikaanse stap. Het noemde die „onverantwoordelijk” en een bedreiging voor de internationale vrede en stabiliteit. Syrië zou met alle mogelijke middelen blijven streven naar de „bevrijding” van de Hoogvlakte van Golan.

Andere landen uit de Arabische wereld reageerden eveneens afwijzend, zij het in betrekkelijk gematigde bewoordingen. Ook Frankrijk en Duitsland maakten duidelijk dat ze de Israëlische soevereiniteit niet zouden erkennen, evenals Rusland en Turkije. Volgens hen zou dat strijdig met het internationaal recht zijn en hoort de hoogvlakte nog bij Syrië.