Tonijn… was daar niet iets mee?

Wat eten we? 93 procent van de verkochte bliktonijn is ‘foute’ tonijn. Er is genoeg duurzaam gevangen tonijn, maar consumenten vinden het te duur. En wat betekenen al die keurmerken eigenlijk?

Tonijn… was daar niet iets mee? Als je de verantwoorde keuze voor bliktonijn wilt maken, zie je diverse logo’s en keurmerken. ‘Dolphin safe’, dat staat op bijna alle blikjes. ‘Responsible quality’ zien we bij Rio Mare. ‘Pole & Line’ bij meer merken. En dan nog ‘MSC’, het blauwe logo. Soms zien we meer logo’s op één blikje. Je kunt bijna geen foute tonijn kiezen, lijkt het.

Dat kan dus wel. Sterker, 93 procent van de bliktonijn die in Nederland verkocht wordt is ‘fout’. Dat zegt Bart van Olphen, de viskok die al 15 jaar duurzame vis promoot, en nu een tonijncampagne begint. Hij is van WC-Eend, want hij verkoopt sinds vier jaar zelf ook tonijn. Daarom heeft hij verkoopcijfers opgevraagd bij IRI, een bureau dat onafhankelijk marktonderzoek doet. Van de meer dan 41 miljoen blikjes tonijn die in 2018 in Nederland verkocht werden, hadden ruim 38 miljoen geen MSC-label, meer nog dan in 2017.

Je kunt ook naar het assortiment kijken. Dat deed de Marine Stewardship Council (MSC) vorig jaar en daar bleef de MSC-gecertificeerde tonijn steken op 21 procent, het laagst van alle blikvis, terwijl tonijn de grootse categorie is.

Van MSC en Van Olphen (die alleen MSC verkoopt) hoef je het niet aan te nemen, het is daarom goed te weten dat MSC de enige wereldwijd erkende standaard is voor duurzaam gevangen wilde vis. MSC was een van de slechts tien keurmerken die overeind bleven na de beoordeling van bijna honderd voedselkeurmerken door Milieu Centraal.

Dolphin Friendly, de grootste onzin

Het grootste onzinlogo is Dolphin Friendly. „Dolfijn komt niet eens in de buurt van de tonijn die voor blik gebruikt wordt, meestal skipjack. Dat probleem speelt dus niet”, zegt Christien Absil van de Good Fish Foundation, die consumenten voorlicht. Het échte probleem is de grootschalige visserij met ‘lokvlotten’, waar hele scholen tonijn naartoe gelokt worden en met grote ringnetten in één keer worden opgevist, met medeneming van schildpadden en vis uit bedreigde standen.

MSC-tonijn is lokvlotvrij en heeft minder bijvangst, maar kan nog steeds grootschalig met ringnetten zijn gevangen. De enige methode waarbij je geen overbevissing en praktisch geen bijvangst hebt, is met de hengel. Maar het logo ‘Pole & Line’ zegt ook weer niet alles. Alleen hengelgevangen MSC garandeert dat de visstand ook goed beheerd wordt.

De grote producenten zeggen dat je met hengels de wereld niet kan voeden. Van Olphen gelooft dat niet. „Met 9 procent van alle lijngevangen tonijn kun je heel Nederland voorzien.” Maar dan moet de consument wel betalen. En zelfs een paar dubbeltjes lijkt al te veel. Dat blijkt als we Albert Heijn vragen waarom ze nog tonijn zonder keurmerk verkopen. „We hebben ook met onze klanten te maken die prijsbewust zijn”, mailt een woordvoerder. „Daarom verkopen we ook geen eigen merk MSC-visconserven meer. Het werd te weinig verkocht.”

Lees ook: Niet alle vis op de menukaart is fris

Intussen praten supermarkten met leveranciers over ‘verduurzaming’. En schermen grote merken met Fishery Improvement Projects – goede voornemens, kun je zeggen. Het Wereld Natuurfonds heeft er bij John West zelfs zijn naam aan verbonden, want „we behalen natuurlijk geen natuurwinst door alleen maar met bedrijven te werken die het al goed doen.” En daarmee ligt de verantwoordelijkheid voor duurzame tonijn nog steeds bij de consument.