Baudet stuurt vooral zijn intimi naar de senaat

Eerste Kamer Allemaal gaan ze naar de senaat: het bestuur van Forum voor Democratie, een partijvoorlichter, het wetenschappelijk bureau.

Aanhangers van FvD op de uitslagenavond in Zeist.
Aanhangers van FvD op de uitslagenavond in Zeist. Foto Bart Maat/ANP

Een van de vele twistpunten bij de interne partijruzie begin vorig jaar bij Forum voor Democratie was vermeende baantjesjagerij. De partijtop onder leiding van de oprichters Thierry Baudet en Henk Otten verweet het groepje dissidente leden, onder wie voormalige kandidaat-Tweede Kamerleden dat zij vooral uit waren op een eigen positie in de politiek. Dit verwijt was wederzijds. Of de partijtop gelijk had, is moeilijk te controleren, want de groep dissidenten werd geroyeerd – of zegde zelf het lidmaatschap op. Vanuit diezelfde partijtop duikt, een jaar later, wel een duidelijk beeld op. Bij de samenstelling van de fractie in de Eerste Kamer heeft de directe entourage van partijleider Baudet goed naar zichzelf gekeken. Loyaliteit lijkt te zijn beloond.

Tot de vermoedelijk dertien te verkiezen senatoren behoort allereerst de rest van het driekoppige partijbestuur: secretaris Rob Rooken en penningmeester Henk Otten. ICT-ondermer Rooken en voormalig zakenbankier Otten richtten in 2016 met Baudet de partij op.

Daarnaast vinden we straks in de Eerste Kamer een aantal andere kaderleden van de partij, die nauw met Baudet samenwerken: de persvoorlichter van Forum voor Democratie (Jeroen de Vries), de fractievoorzitter in de gemeenteraad van Amsterdam (Annabel Nanninga) en zowel de huidige als de vorige voorzitter van het wetenschappelijk instituut van de partij, Paul Cliteur respectievelijk Paul Frentrop.

De nieuwe fractieleden, kun je zeggen, kennen elkaar dus goed. En dat was precies de bedoeling van mede-oprichter Henk Otten toen de partij vleugels kreeg in de aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen van 2017. Het aantal leden groeide snel – inmiddels tot boven de 30.000 – en het vooruitzicht op een politieke opmars trekt bij elke nieuwe partij gelukzoekers aan. Otten wilde per se LPF-toestanden voorkomen – de partij van Pim Fortuyn implodeerde na diens dood door interne geruzie. „Gecontroleerde groei”, luidde de instructie van de partijtop. En dus doken op de diverse kandidatenlijsten voor verschillende verkiezingen deels dezelfde namen op. Critici van deze lijn noemen het controledrift of ondemocratisch. Henk Otten vindt het bittere noodzaak. Hij leidde in het afgelopen jaar de procedure om nieuwe kandidaten te recruteren en te screenen, een methode die hij had ontdekt in zijn jaren als zakenbankier bij Lehman Brothers in Londen. Basis daarvan was dat elke kansrijke sollicitant uiteindelijk met alle leden van de partijtop sprak. Bij gebleken geschikheid kregen de kandidaat-politici een intensieve cursus over het gedachtengoed van de partij.

Dit zijn de opvallendste namen onder de beoogde nieuwe senatoren van Forum voor Democratie:

Paul Cliteur geldt als de intellectuele leermeester van Thierry Baudet. De hoogleraar ‘Encyclopedie van het recht’ aan de universiteit Leiden was diens promotor in 2012.

Als Paul niet op mijn pad gekomen was”, zei Baudet drie jaar geleden in NRC, „dan was ik advocaat geworden, of bankier.” Het was Cliteur die hem in politieke zin „de ogen geopend” heeft, met bewondering voor het conservatisme en afkeer van het cultuurmarxisme. In zijn korte biografie op de site van de partij zegt Cliteur zich in de senaat onder meer te willen inzetten voor het „terugdringen van de invloed van de rechterlijke macht, ambtenaren en het partijkartel”.

Paul Frentrop zou eind 2017 Baudet opvolgen als partijvoorzitter – dat achtte de partij aanvankelijk immers niet verenigbaar met het fractievoorzitterschap in de Tweede Kamer. Maar om nooit helemaal duidelijk naar buiten gebrachte redenen, had Frentrop zich daags voor het ledencongres teruggetrokken. Baudet bleef sindsdien zowel fractieleider als partijvoorzitter. Het afhaken van Frentrop had iets te maken met de inrichting van het bestuur: een one tier of een two tier board? Met al dan niet uitvoerende bestuursleden. Dat is jargon uit Frentrops biotoop; hij was jarenlang hoogleraar ondernemingsbestuur (corporate governance) op Nyenrode University. In een eerder leven was Frentrop redacteur van NRC en schreef hij een biografie over zakenman Pierre Vinken.

De man met wie partijleider Baudet de afgelopen jaren het nauwst samenwerkte is Henk Otten. Die combineerde in de afgelopen jaren verschillende functies voor de partij: medeoprichter, auteur van het verkiezingsprogramma, penningmeester en medewerker van de Tweede Kamerfractie. Otten is dag en nacht in touw voor de partij.

Afgezien van Ottens ervaring als adviseur van de nu twee jaar oude Tweede Kamerfractie is politieke ervaring schaars in de aankomende senaatsfractie. Slechts drie van de dertien zijn eerder in een democratisch orgaan gekozen.

Voormalig journalist Annabel Nanninga leidt sinds een jaar de driekoppige fractie in de Amsterdamse gemeenteraad, en was in de afgelopen weken nadrukkelijk aanwezig in de campagne voor de Provinciale Staten.

Een nog kortere geschiedenis met de gemeentepolitiek heeft Dorien Rookmaker, de nummer zes op de senatorenlijst van Forum. Zij zat in 2006 nog geen half jaar voor D66 in de gemeenteraad van Groningen, waarna ze voor een baan in het zuiden van het land de stad verliet. Een decennium eerder was Rookmaker al eens kandidaat voor D66, voor de Tweede Kamerverkiezingen in 1994. Ze werd niet verkozen. Rookmaker, een ervaren risicomanager bij onder meer ProRail en Nationale Nederlanden, is woensdag ook verkozen in de Provinciale Staten van Zuid-Holland. Ze zal dus moeten verhuizen uit haar huidige woonplaats Hattem.

De meeste politieke werkervaring heeft de jongste senator op de lijst. De 35-jarige Lennart van der Linden was vier jaar wethouder Financiën voor de lokale partij Echt voor Barendrecht. Vorig jaar keerde hij na een verkiezingsoverwinning niet terug in het college maar werd noodgedwongen fractievoorzitter in de gemeenteraad. Zoals Forum het in zijn biografie omschrijft: Echt voor Barendrecht werd „door de landelijke partijen buitengesloten”.

Meest opvallende naam in de komende Eerste Kamerfractie, althans voor liefhebbers van denksport, is Loek van Wely. De schaakgrootmeester werd twee jaar geleden voor de achtste maal nationaal schaakkampioen. Hij deelt zijn talent met partijleider Baudet, ook schaakliefhebber.

Tot de overige kandidaat-senatoren behoren veel ondernemers, een luchtverkeersleider, een arts en een gepensioneerde brigadegeneraal van de Koninklijke Landmacht.

Er is overigens een kans dat een aantal leden niet tot de Eerste Kamer zal toetreden. Een paar dagen voor de verkiezing van de nieuwe senaat vinden de verkiezingen voor de het Europees Parlement plaats.

Op de kandidatenlijst daarvoor prijken vijf aspirant Eerste Kamerleden van Forum voor Democratie. Zouden zij verkozen worden, dan moeten ze een keuze maken, want een plek in het Europarlement is volgens Europese regels niet te combineren met een zetel in een nationaal parlement.

FvD-senaatsfractie Economen, filosoof, publicist, makelaar, risicomanager, ondernemers, oud-wethouder, schaakkampioen, luchtverkeersleider

Henk Otten (1967). Mede-oprichter Forum voor Democratie. Econoom en jurist.

Paul Cliteur (1955). Hoogleraar recht en filosofie aan de Universiteit Leiden. Onder meer bekend van columns in Trouw en Buitenhof

Annabel Nanninga (1977). Publicist en columnist. Sinds vorig jaar fractievoorzitter van Forum voor Democratie in de Amsterdamse gemeenteraad.

Paul Frentrop (1954). Oud-journalist, werkzaam in in de financiële wereld. Schreef onder meer biografie van Elseviertopman Pierre Vinken.

Jeroen de Vries (1971). Makelaar en financieel specialist. Woordvoerder van de FVD-Tweede Kamerfractie.

Dorien Rookmaker (1964). Politicoloog en risicomanager.

Rob Rooken (1969). Zelfstandig ondernemer in ICT- branche.

Lennart van der Linden (1983). Oud-wethouder financiën in Barendrecht voor ‘Echt voor Barendrecht’.

Loek van Wely (1972). Schaakgrootmeester en achtvoudig Nederlands kampioen.

Johan Dessing (1965). Assistent luchtverkeersleider op Schiphol.

Toine Beukering (1958) is brigadegeneraal b.d. van de Koninklijke Landmacht

Nicki Pouw-Verweij (1991). Arts, doet promotieonderzoek in de reumatologie.

Rob Roos (1966). Ondernemer in de energie- en telecombranche