FvD is in één klap grote partij

Statenverkiezingen Nieuwkomer Forum is de grote winnaar van de verkiezingen. Coalitie verliest meerderheid in de Eerste Kamer.

Aanhangers van Forum voor Democratie juichen om de overwinning, op een partijbijeenkomst in Zeist, woensdagavond.
Aanhangers van Forum voor Democratie juichen om de overwinning, op een partijbijeenkomst in Zeist, woensdagavond. Foto Olivier Middendorp

Nieuwkomer en anti-gevestigde ordepartij Forum voor Democratie (FvD) is woensdag de grote winnaar geworden bij de verkiezingen voor de Provinciale Staten. De regeringscoalitie van VVD, CDA, D66 en ChristenUnie raakt de meerderheid in de Eerste Kamer kwijt. GroenLinks wint flink. PVV en SP leiden forse verliezen. Het lijkt erop dat een groot deel van hun electoraat is overgelopen naar Forum voor Democratie.

Het zag er ’s avonds laat op basis van exitpolls naar uit dat de partij van Thierry Baudet in een aantal provincies, bijvoorbeeld Zuid-Holland, de grootste zou worden of als tweede ging eindigen. In de Eerste Kamer wordt op basis van de voorspellingen Forum ook direct vanuit het niets één van de grootste partijen.

Het komt vrijwel nooit voor dat een debuterende partij in een keer zo succesvol is. Op de verkiezingsavond van de partij in Zeist sprak tweede man van de partij Theo Hiddema van „een nieuwe lente, een nieuw geluid”. Het in 2016 opgerichte Forum is nu nog alleen in de Tweede Kamer met twee zetels vertegenwoordigd en in de gemeente Amsterdam met 3 van de 45 raadszetels. FvD heeft zich de laatste maanden vooral geprofileerd als fel tegenstander van de klimaatplannen van de coalitie. Daarnaast wil de partij een fors anti-migratiebeleid. Ook is FvD uiterst kritisch over de Europese Unie. Voorts keert FvD zich aanhoudend tegen het zogeheten ‘Haagse partijkartel’. Forum heeft nauwelijks een provinciale campagne gevoerd.

De al langer ingezette trend van versnippering van de kiezers over een groot aantal partijen is bij deze verkiezingen verder doorgezet. Er zijn geen grote partijen meer. Dit betekent dat de colleges van Gedeputeerde Staten als die op basis van een meerderheid willen besturen uit zeer veel partijen moeten worden samengesteld.

Op de ChristenUnie na hebben alle coalitiepartijen verloren. Het verlies is het zwaarst voor D66. Ook het CDA en de VVD leverden in. Het betekent dat het kabinet Rutte III als eind mei de Eerste Kamer via de Provinciale Staten opnieuw zal zijn gekozen is aangewezen op de oppositie voor een meerderheid.

Dit was trouwens ook het geval bij het tweede kabinet Rutte dat na de Statenverkiezingen van 2015 zijn meerderheid in de Eerste Kamer kwijtraakte. Toen beschikte de coalitie van VVD en PvdA nog maar over 21 zetels terwijl voor een meerderheid 38 zetels nodig zijn. Volgens de exitpolls van woensdagavond zou de coalitie over 31 zetels beschikken; zeven te weinig voor een meerderheid. GroenLinks dat waarschijnlijk op acht zetels kan rekenen zou het derde kabinet Rutte aan de extra zetels kunnen helpen, maar zal daar een flinke prijs voor vragen.

Verkiezingen pagina 6-7