Recensie

Recensie Beeldende kunst

Duo Scheltens & Abbenes maakt hedendaagse stillevens

Fotografie Een vrachtwagen als een bloem, een kartonnen doos als een schaaltje. Op hun expositie ‘Zeen’ tonen Scheltens & Abbenes objecten die soms enkel bestaan bij de gratie van het beeld.

Soapbars (2012). Fotografenduo Scheltens & Abbenes maakt ‘hedendaagse stillevens’.
Soapbars (2012). Fotografenduo Scheltens & Abbenes maakt ‘hedendaagse stillevens’. Foto Scheltens & Abbenes, Cos Collections

Is die ene foto erbij? Het was een grote afbeelding, met stroken zachte kleur, bovenin onscherp, onderin vlijmscherp. Het duurde een tijdje voordat uit de abstracte kleurvlakken de herkenning opdoemde: het zijn make-updoosjes! Of om preciezer te zijn, doosjes met geperste blokjes oogschaduw.

Voor hun overzichtstentoonstelling Zeen in Foam heeft het fotografenduo Scheltens & Abbenes een strenge keuze moeten maken uit achttien jaar werk. Het is nog maar de vraag of de foto het heeft gehaald. Het is wel een foto die exemplarisch is voor hun werkwijze. „Je moet inderdaad altijd iets kunnen ontdekken in onze foto’s”, zegt Liesbeth Abbenes.

Gelukkig is de foto, die ze maakten voor het tijdschrift The Gentlewoman, op de expositie te zien.

Pin-up, Doilies #1 (2018) Foto Scheltens en Abbenes

Maurice Scheltens en Liesbeth Abbenes, een duo in liefde en werk sinds 2001, werken in opdracht voor modemerken als Martin Margiela, Paco Rabanne, COS en Balenciaga. Ook zijn ze actief voor vormgevers als Scholten & Baijings en Muller Van Severen. Daarnaast doen ze ook shoots voor tijdschriften als Fantastic Man, MacGuffin en New York Times Magazine.

Voor Foam hebben ze uit hun werk veel tweeluiken gemaakt, met een foto uit een tijdschrift gecombineerd met een heel ander beeld. Zo laten ze zien hoezeer autonoom en toegepast werk naadloos in elkaar overloopt.

Stillevens

Hun werk laat zich omschrijven als hedendaagse stillevens. Vaak hebben hun beelden een vervreemdende uitwerking omdat Scheltens & Abbenes sterk inzoomen op het object, waardoor de schaal ervan verdwijnt. Een make-updoosje of een mooi gemaakte zak in een kledingstuk kan op een foto ineens een meter breed zijn. Kleurige hotelzeepjes, gloeilampen en rollen tape zijn zorgvuldig uitgestald op glazen platen en lijken door de ruimte te zweven.

Hay (2013) voor Scholten & Baijings. Foto Scheltens en Abbenes, Art Institute Chicago

Als kijker heb je daardoor geen idee hoe groot of klein de voorwerpen zijn. Je raakt losgeweekt uit de terloopse herkenning van alledaagse objecten en beseft dat die herkenning verrassend afhankelijk is van de maat van dingen. Dat vervreemdende effect is bijvoorbeeld sterk bij een serie foto’s van vrachtwagens bij de bloemenveiling. De camera staat heel dicht op de reusachtige geprinte bloemen op de dekzeilen en krijgt elke kras, vouw en vliegje mee. Pas als je de strip met popnagels opmerkt, begrijp je dat je niet naar een bloem kijkt, maar naar een kolossale afbeelding van een bloem.

Laveren

Liesbeth Abbenes wijst op een werk dat een fraaie oranjekleurige glazen schaal lijkt te zijn, maar door de ronddraaiende beweging onscherp is. „Voor het boek Hidden Objects moesten we met beweging een object maken. Dit is een kartonnen doos die op een draaitafel ronddraait.” Dat is wat het duo bedoelt met een object dat alleen bij gratie van de foto bestaat. „Door de foto wordt een object zonder waarde, een kartonnen doos, een object met schoonheid.”

Irony, Buttons (2012) voor Fantastic Man. Foto Scheltens en Abbenes

In de loop van de tijd is bij Scheltens & Abbenes het verschil tussen autonoom en toegepast uit hun werk verdwenen. Opdrachtgevers houden van hun vrijheid van kijken en associëren. Maar niet elke opdrachtgever kan dat aan. Modemerk Hermès bijvoorbeeld zag hun werk voor COS en dacht: dat willen wij ook. Maar uiteindelijk vond vooral de afdeling sales het toch te abstract.

„Wij zijn opdrachtnemer en opdrachtgever tegelijk geworden”, zegt Maurice Scheltens. „We laveren tussen kunst en commercie.” Liesbeth Abbenes: „Wij zien een opdracht niet als een beperking, maar als een uitnodiging om elke keer opnieuw te kijken, om weer over de rand te pissen.”