Drie miljardenboetes en toch geen grip op Google

Concurrentie De EU deelde een derde, zware boete uit aan Google. De teller staan nu op 8,3 miljard euro in totaal. Het maakt Google er niet minder dominant op.

Illustratie Roland Blokhuizen en Rik van Schagen

En dat is drie. Met weer een megaboete – 1,49 miljard euro wegens oneerlijke concurrentie in advertentienetwerk AdSense – bestraft de Europese Commissie Google voor misbruik van zijn dominante positie.

Het is een fors bedrag voor een relatief klein onderdeel: AdSense is een advertentienetwerk voor bedrijven die de Google-zoekbalk op hun eigen site gebruiken. Googles klanten mochten tussen de zoekresultaten geen advertenties tonen van concurrerende advertentienetwerken.

Google heeft de AdSense-contracten al aangepast, maar toch is een boete op zijn plek, zei Europees Commissaris Margrethe Vestager woensdag in een toelichting.

Lees ook: Wie zit er achter de strijd tegen Google?

Met deze derde boete erbij staat de teller in totaal op bijna 8,3 miljard euro. In 2017 kreeg Google een boete van 2,4 miljard voor het benadelen van andere prijsvergelijkers in Google Shopping, de productetalage in de zoekmachine. In 2018 volgde een recordboete van 4,3 miljard voor oneerlijke concurrentie in besturingssysteem Android.

De EU onderzoekt nog of Google zich oneerlijk gedroeg ten opzichte van zoekdiensten voor hotels, restaurants en reizen. Ook wordt onderzocht of Google zich schuldig maakte aan het kopiëren van inhoud van concurrerende diensten.

Meer gripp

De miljardenboetes hebben een symbolische waarde, maar beslaan slechts een fractie van Googles winst (in 2018 haalde moederbedrijf Alphabet een winst van 30,7 miljard dollar uit een omzet van 137 miljard dollar).

Lees ook: Wat is er mis met Android en 14 andere vragen.

Google hoopt verdere discussies met de EU voorkomen met een kleine knieval. Zo krijgen advertenties van andere prijsvergelijkers een iets prominentere plek in Google Shopping en maken Europese Android-gebruikers straks een expliciete keuze voor de webbrowser en de zoekmachine. Deze maatregel lijkt op de verplichte browserkeuze die Microsoft in 2009 in Windows stopte, na klachten van de EU.

Zulke aanpassingen slaan geen deuk meer in Googles marktmacht. Weinig consumenten zullen van zoekmachine willen wisselen. Vrije toegang tot grote hoeveelheden (gebruikers-)data gaf Google een voorsprong bij de ontwikkeling van diensten op basis van kunstmatige intelligentie. Met andere woorden: Google Search is te goed om in te ruilen – tenzij je niet wilt dat Google überhaupt je data gebruikt.

Een verandering die Googles bewegingsvrijheid wel dreigt te beperken is de nieuwe Europese copyrightwet, die restricties oplegt aan hergebruik van informatie elders op het web en van bestanden die gebruikers uploaden.

Ook de Europese privacywet krijgt een staartje. GDPR leidt ertoe dat nu ook Amerikaanse consumenten zich achter de oren krabben hoeveel data ze weggeven aan techbedrijven. Elizabeth Warren, een senator van de Democratische partij die een gooi wil doen naar het Amerikaanse presidentschap, heeft de opsplitsing van (te) grote techbedrijven tot speerpunt van haar campagne uitgeroepen. Ook de huidige president Donald Trump nam zich voor de macht van Amazon, Google en Facebook te beteugelen. Tot nu toe is daar weinig van terecht gekomen, maar de toon is gezet: na Europa wil ook de VS meer grip op de uitdijende techsector.