CDA vindt: minder verliezen dan verwacht is bijna winnen

De partij van Sybrand Buma was voorbereid op fors verlies. En vond dat het meeviel. ‘We verslaan de peilingen.’

Fractievoorzitter Sybrand Buma van het CDA tijdens de uitslagenavond in Den Haag.
Fractievoorzitter Sybrand Buma van het CDA tijdens de uitslagenavond in Den Haag. Foto Bas Czerwinski/ANP

Het CDA rekende op verlies en kreeg het. Maar het is minder groot dan was voorspeld en dat voelt voor de CDA’ers, op woensdagavond bij elkaar gekomen in een Haags café, bijna als winnen. „We verslaan de peilingen”, zegt politiek leider Sybrand Buma rond kwart voor elf. Een van de partijwoordvoerders begint hard te klappen, iedereen doet mee.

Het CDA lijkt dan nog uit te komen op acht zetels in de Eerste Kamer, de partij had er twaalf en stond in de peilingen op zeven. „Het is nog best een redelijke uitslag”, vindt minister van Defensie Ank Bijleveld aan het eind van de avond. Later blijkt: het CDA krijgt er negen, een verlies van drie.

De avond was voor de christendemocraten rond half negen begonnen met een waarschuwing van partijvoorzitter Rutger Ploum: de uitslag zou niet meevallen. „Maar daarna gaan we bouwen.”

Al na de eerste exitpoll heeft de CDA-top bedacht wat het verhaal wordt: Nederland is politiek nog verder versplinterd geraakt, zoals je ook in andere landen ziet. En de coalitie van VVD, CDA, D66 en de ChristenUnie verliest, maar ook de oppositie.

Vicepremier en minister van Volksgezondheid Hugo de Jonge, met een alcoholvrij biertje in zijn hand, zegt het zo: „Regeren kost je zetels, dat blijkt. Maar langs de kant staan ook. Kijk naar de PVV en de SP.” De Jonge zegt ook: „We moeten nuchter blijven.” Hij ziet allerlei mogelijkheden voor samenwerking, nu het kabinet de meerderheid in de Eerste Kamer kwijt is: „Het zal een impuls betekenen voor KPN en Douwe Egberts, we zullen veel met andere partijen moeten gaan bellen en koffie drinken.”

Achter de oren krabben

Aan het begin van de avond is bij CDA’ers nog het idee dat elke uitslag onder de negen zetels zwaar verlies betekent. En als je rond die tijd doorvraagt, kun je ook horen dat er in zo’n geval „hier en daar” mensen zijn die zich „achter de oren moeten krabben”. Sybrand Buma, ja. Maar die is er dan nog niet en als blijkt dat ook andere partijen grote verliezers zijn, groeit bij de CDA’ers in café Bleyenberg de mildheid over hem.

Minister van Justitie Ferdinand Grapperhaus eet stukjes kaas, hij ziet er ontspannen uit. Hij weet niet, zegt hij, wat de kiezer wil zeggen met deze uitslag. „Forum voor Democratie haalt kiezers weg bij de PVV, de SP, en ook bij D66, CDA en VVD. Ik zou weleens van een verkiezingsgoeroe willen horen wat daar achter zit.”

Grapperhaus zegt dat hij ook zou willen weten wat FvD vindt. „Ik ga over onderwerpen als terrorisme, misdaad, seksuele uitbuiting. Bij de algemene overleggen daarover in de Tweede Kamer komen alle partijen, ook kleinere als Denk. Maar Forum voor Democratie zie ik helemaal nooit. Dus ik weet niet wat ik moet verwachten, ik weet niet wat hun visie is op onderwerpen.”

Bij de eerste uitslagen, rond negen uur, komt het eigen verlies hard aan. Er klinkt licht gekreun in de zaal. Maar ook de winst voor FvD wekt verbijstering. Oud-senator Elco Brinkman, voorzitter Ploum en Eerste Kamer-lijsttrekker Ben Knapen staan met z’n drieën dicht bij het scherm met de exit polls. Knapen zegt dat hij in elk geval negen zetels wil. „Op nummer 8 hebben we een goede fiscalist en op 9 een goede jurist. Die kunnen we goed gebruiken.”

Five to tango

Aan het eind van de avond ziet ook Buma er ontspannen uit. „Het is verlies”, zegt hij, „ten opzichte van de vorige Provinciale Statenverkiezingen. Ik heb altijd gezegd: regeren is een spijkerbed.” Maar de achterban was trouwer dan de opiniepeilers hadden verwacht.

Volgens Hugo de Jonge zal de coalitie van Rutte III nu doen „waar het zo goed in is: samenwerken”.

Of hij echt denkt dat de oppositiepartijen ook vinden dat VVD, CDA, D66 en ChristenUnie daar zo goed in zijn? De Jonge glimacht. „Nou ja, it takes two to tango, dat is altijd zo. Of nu eigenlijk: five.”