Wij van WC-Eend

Ewoud Sanders

Woordhoek

Op een symposium hoorde ik onlangs iemand van Facebook zeggen: „Wij van Facebook vinden deze oplossing van Facebook het beste.” Hij voegde er meteen lachend aan toe: „Dat is natuurlijk net zoiets als: ‘Wij van WC-Eend adviseren WC-Eend’, maar toch.”

Een paar rijen voor mij bogen drie jonge studenten zich van achter hun laptops naar elkaar toe, de wenkbrauwen gefronst. Het is moeilijk om lichaamstaal precies te lezen, maar ze moeten iets hebben gefluisterd als: „WC-Eend? Waar de fuck heeft die dude het over?!”

Het ‘wc-eend-advies’ viert dit jaar z’n dertigste verjaardag. Dat wil zeggen: in 1989 begon de fabrikant deze toiletreiniger met zwanenhals, een product dat toen al zeven jaar op de markt was, te promoten met de slogan: „Wij van WC-Eend adviseren … WC-Eend.” Die slogan was bedacht door Bart Kuiper en Hans van Dijk van reclamebureau Kuiper & Schouten en werd in korte tijd zeer populair.

Wat vooral aansloeg waren de televisiereclames, waarvan er enkele zijn terug te zien op YouTube. In één ervan zien we een laborant in witte jas die demonstreert hoe je het reinigingsmiddel onder de wc-rand kunt spuiten, terwijl een voice-over met een onmiskenbaar prinsbernhardaccent uitlegt dat dit goedje de hele pot tegelijkertijd reinigt en ontkalkt. Concurrenten krijgen een sneer want alleen WC-Eend reinigt zo grondig. Vandaar het slotadvies: „Wij van WC-Eend adviseren… WC-Eend.”

Wat deze slogan, die in 2007 een prijs won, zo onweerstaanbaar maakte, was dat het onverhulde eigenbelang was verpakt in zelfspot. Ieder bedrijf probeert producten in reclames met mooie praatjes aan de man te brengen, maar niet met zo’n lachwekkend partijdige redenering.

Er zijn meer reclameslogans in het algemene spraakgebruik terechtgekomen. In het gisteren verschenen boek Hoe verzinnen ze het? Bedenkers van onvergetelijke reclames aan het woord, samengesteld door Jaap Toorenaar, vinden we onder meer: Gelukkig heb ik meer verstand van verzekeren (1982, Victoria Vesta); Even Apeldoorn bellen (1984, Centraal Beheer); Dat had je nou niet moeten zeggen (1985, NCM-kredietverzekering) en Foutje bedankt (1991, Reaal). Maar het mooie van „Wij van WC-Eend adviseren... WC-Eend” is dat de eend makkelijk door vogels van diverse pluimage kan worden vervangen terwijl de potsierlijkheid van de redenering gehandhaafd blijft.

Dat is de afgelopen dertig jaar dan ook volop gebeurd. Om te beginnen door de fabrikant van WC-Eend. Uit een bedrijfsadvertentie van 1991: „Wij van WC-Eend adviseren dynamische marketeers te solliciteren naar de functie van Product manager WC-Eend.” Op internet zijn voorbeelden te vinden waarbij de constructie „Wij van x, adviseren x” wordt ingevuld door onder meer AH, Autosoft, Bigshopper, Dyson, Fringe, Google en Gazelle.

Ook in het parlement wordt de WC-Eend geregeld ingezet. Zo zei een Kamerlid van D66 twee weken geleden nog: „Volgens mij is het idee in het regeerakkoord een heel goed idee, zeg ik even als lid van de ‘Wij van WC-Eend-brigade’.”

De afgelopen weken moest ik vaak aan de WC-Eend denken, vanwege de verkiezingen. Lang hoor je politici zeggen: wij van x staan voor x. Tot hun machtspositie in het gedrang komt. Dan blijkt een idee, afspraak of belofte makkelijk te kunnen worden doorgespoeld. En hoewel hier het eigenbelang vanaf spat, duidelijk zichtbaar voor iedereen, wordt dit niet rechtstreeks benoemd.

schrijft elke week over taal. Twitter: @ewoudsanders