Opnieuw kankerverwekkende vervuiling in bloeddrukmedicijn

Vervuilde medicijnen De Inspectie roept vervuilde losartan-pillen terug bij 16.000 patiënten in Nederland. Vorige maand bleek al dat wereldwijd miljoenen mensen de afgelopen jaren andere vervuilde bloeddrukverlagers hebben ingenomen.

Een huisarts in Gouda meet de bloeddruk van een patiënt
Een huisarts in Gouda meet de bloeddruk van een patiënt Foto Bas Czerwinski/ANP

Het schandaal rond de kankerverwekkende bloeddrukpillen breidt zich verder uit. In Nederland worden sinds woensdag bij 16.000 patiënten losartan-pillen teruggeroepen omdat ze vervuild zijn met de kankerverwekkende chemische stof NMBA. Patiënten hebben de vervuilde pillen waarschijnlijk jaren ingenomen.

Het gaat om bloeddrukverlagers van Accord Healthcare en Apotex, onderdeel van Aurobindo Pharma. Ook in andere landen wordt losartan teruggeroepen. De vervuiling is veroorzaakt in een fabriek van het grootste farmaconcern van India, Hetero Labs. Dat leverde de werkzame stof losartan aan verschillende farmaceutische bedrijven in de wereld.

Vorige maand bleek dat wereldwijd miljoenen mensen, onder wie 160.000 Nederlanders, de afgelopen zes jaar vervuilde valsartan en irbesartan hebben ingenomen. Deze pillen behoren, net als losartan, olmesartan en candesartan tot de chemische groep van sartanen.

Lees ook het verhaal van NRC-journalist Joep Dohmen, die zelf vervuilde bloeddrukverlagers slikte en op zoek ging naar antwoorden over de verontreinigde pillen

In totaal gebruiken in Nederland 930.000 mensen sartanen als bloeddrukverlager of middel tegen hartfalen. Het EMA, de poortwachter voor de medicijnenmarkt in Europa, vond in sommige sartanen eerder dit jaar verhoogde concentraties nitrosaminen. Daarbij ging het om NDMA en NDEA, die voor de mens ‘genotoxisch kankerverwekkend’ zijn. Bij elke dosis, hoe gering ook, bestaat een kans dat de stoffen het menselijk dna zodanig beschadigen dat er tumoren ontstaan.

Voor het eerst NMBA gevonden

Het is voor het eerst dat de stof NMBA gevonden is in losartan. NMBA behoort tot de chemische groep van nitrosaminen en is vergelijkbaar met NDEA en NDMA. Volgens de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) zijn de hoeveelheden NMBA die nu in losartan zijn gevonden gering. Hoe hoog de ontdekte concentraties zijn, kon de inspectie vanochtend desgevraagd niet zeggen. „De kans dat een patiënt daadwerkelijk kanker krijgt bij gebruik van de verontreinigde medicijnen is erg klein”, aldus de IGJ. Niet alle medicijnen met losartan worden teruggeroepen. Volgens de IGJ gaat het nu om „een beperkt aantal partijen waarin verontreiniging met de stof NMBA is gevonden”.

Het Europees geneesmiddelenagentschap EMA eiste in februari dat farmaceutische bedrijven maatregelen nemen om vervuiling van bloeddrukmedicijnen met kankerverwekkende stoffen te voorkomen. Fabrikanten moesten hun pillen extra controleren. Het lijkt erop dat daarbij nu opnieuw vervuilde partijen zijn opgedoken.

10 miljard vervuilde pillen

Het pillenschandaal begon vorig jaar zomer. Toen doken voor het eerst vervuilde valsartanpillen op, waarna steeds meer farmaceutische bedrijven bloeddrukverlagers terugriepen. De afgelopen acht maanden ging het wereldwijd al om meer dan tien miljard vervuilde pillen. De vervuiling bleek uiteindelijk aanwezig in de producten van grondstoffen afkomstig van acht fabrieken in China, India en Mexico.

Martin van den Berg, hoogleraar toxicologie van de Universiteit Utrecht noemde het in februari in NRC „onaanvaardbaar” dat gedurende zo veel jaren zo veel mensen hebben blootgestaan aan risicovolle gehaltes nitrosaminen. „Gezien het grote aantal patiënten dat dit middel slikt kan het aantal extra berekende kankergevallen aanzienlijk zijn”, aldus Van den Berg, die tevens adviseur van organisaties als de Wereldgezondheidsraad is.