Nederland ongelukkig met deal over langer meenemen WW

Arbeidsmigranten Kan Nederland de nieuwe EU-regels nog tegenhouden? En vier andere vragen over het langer meenemen van WW.

Poolse werknemers plukken fruit in Gelderland. George Mollering/ ANP
Poolse werknemers plukken fruit in Gelderland. George Mollering/ ANP

Nederland probeert zich nog te verzetten in Brussel, maar dat zal waarschijnlijk vergeefs zijn. Door nieuwe EU-regels mogen arbeidsmigranten hun Nederlandse werkloosheidsuitkering straks langer meenemen naar hun thuisland: niet drie, maar zes maanden.

Dat volgt uit een dinsdag gesloten akkoord tussen de Europese Comissie, de EU-landen en het Europees Parlement. Het akkoord moet nog bekrachtigd worden, maar de kans is klein dat het nog wordt verworpen.

  1. Waarom is Nederland ongelukkig met dit voorstel?

    Omdat Nederland nu ook al slechte ervaringen heeft met vooral Poolse migranten die hun WW-uitkering meenemen naar hun thuisland.

    Zij zijn verplicht om te solliciteren in Polen, maar het is voor hen niet lonend om echt te gaan werken, omdat hun Nederlandse uitkering doorgaans hoger is dan hun Poolse loon.

    Door EU-regels uit 2004 moet Nederland deze zogenoemde ‘export-WW’ aanbieden. Het gebruik ervan neemt snel toe. Het aantal aanvragen is tussen 2011 en 2016 gestegen van 600 naar 5.000.

    Met die regels is het Nederlandse kabinet al niet blij, dus de dinsdag afgesproken uitbreiding van drie naar zes maanden ziet minister Wouter Koolmees (Sociale Zaken, D66) al helemaal niet zitten.

    Toch zit in de afspraken van dinsdag ook een verbetering voor Nederland. Arbeidsmigranten moeten hier straks één maand gewerkt hebben voordat ze een WW-uitkering kunnen aanvragen. Volgens de huidige EU-regels mag dat al na één dag, al moet de aanvrager voldoen aan een aantal andere eisen.

  2. Wat wil de EU hiermee bereiken?

    De verordening is bedoeld om de sociale voorzieningen in Europa dichter bij elkaar te brengen. De EU heeft één arbeidsmarkt, en vrij verkeer van werknemers. Daar hoort ook één sociaal vangnet bij, is het idee.

    „Zonder zulke voorzieningen zou het wel heel onaantrekkelijk zijn om in een ander EU-land te werken”, zegt Mies Westerveld, hoogleraar sociaal verzekeringsrecht aan de Universiteit van Amsterdam.

  3. Stond Nederland alleen in zijn kritiek?

    Nee, ook Duitsland, België, Luxemburg en Oostenrijk waren kritisch, maar zij waren in de minderheid. Naast de Midden- en Oost-Europese landen, behoorden Frankrijk en Spanje tot de voorstanders.

    Frankrijk ziet de regels als een stap in de richting van meer Europese integratie, maar heeft er waarschijnlijk ook financieel voordeel bij. Relatief veel Fransen werken over de grens in onder meer Duitsland en Luxemburg. Die landen moeten straks langer meebetalen aan werkloosheidsuitkeringen van Franse burgers.

  4. Kan Nederland de nieuwe regels nog tegenhouden?

    Daar ziet het niet naar uit. Dinsdag is er een compromis gesloten tussen vertegenwoordigers van de Europese Commissie, het Europees Parlement en de EU-landen. Dit compromis heeft nog instemming nodig van een meerderheid in het Europees Parlement en de EU-landen. Maar omdat Nederland een minderheidspositie inneemt, ziet het ernaar uit dat Nederland de verlenging van de uitkeringsduur niet kan tegenhouden.

  5. Gaat dit leiden tot een toename van ‘uitkeringstoerisme’?

    Dat is niet waarschijnlijk. Arbeidsmigranten verhuizen namelijk niet vanwege de uitkeringen of toeslagen, blijkt uit een recent promotieonderzoek van Petra de Jong, onderzoeker bij het Nederlands Interdisciplinair Demografisch Instituut. Meestal zijn het jonge migranten die werk en avontuur zoeken. Ze hebben geen idee van de sociale voorzieningen.

    Het zou wel kunnen dat migranten die hier eenmaal werken, sneller willen terugkeren naar hun thuisland als ze hun uitkering langer kunnen meenemen, zegt hoogleraar Westerveld. „Het kan zijn dat die verleiding dan groter wordt.”

    Volgens de wet krijg je pas een WW-uitkering als je buiten je schuld ontslagen bent. Maar dat controleert het UWV zelden, onthulde Nieuwsuur in oktober. Veel van de fraudeproblemen worden opgelost als de uitkeringsinstantie dát goed gaat controleren, denkt Westerveld. „Laat iedere werkgever bijvoorbeeld aanvinken of een werknemer buiten zijn schuld ontslagen is. Op die manier kan de oplossing eenvoudig zijn.”

  6. Met medewerking van René Moerland
    Lees ook: ‘Arbeidsmigranten komen hier niet voor de uitkeringen’