Hoe leren we kinderen consuminderen?

Opgevoed Elke week legt Annemiek Leclaire een lezersvraag voor aan deskundigen. Deze week: consuminderen met kinderen.

Illustratie Nandan Lemmers

Tante: „Sinds mijn zus kinderen heeft, is ze minder bezig met duurzaamheid. We hebben van vroeger nog een grote voorraad speelgoed, maar ze koopt voor haar kinderen liever nieuwe spullen dan de oude te willen gebruiken. Als iets maar een klein beetje versleten is, gooit ze het al weg.

„Mijn neefje heeft op dit moment heel veel speelgoed en krijgt bijna elke keer iets nieuws. Hij heeft zo veel dat hij soms niet weet waarmee hij moet spelen. Het komt niet van de kringloop of van tweedehandsmarkten, maar gewoon uit de winkel. Ik zou het zo mooi vinden als kinderen juist leren genieten van de dingen die er al zíjn. Hoe kan ik mijn neefje en nichtje leren consuminderen zonder de relatie met mijn zus op het spel te zetten?”

Naam is bij de redactie bekend. Deze rubriek is anoniem, omdat moeilijkheden in de opvoeding gevoelig liggen. Wilt u een dilemma in de opvoeding voorleggen? Stuur uw vraag of reacties naar opgevoed@nrc.nl

Context vertellen

Arjen Wals: „Steeds nieuw speelgoed maakt een kind niet creatiever; hetzelfde speelgoed steeds opnieuw leren aanwenden voor iets anders, wel. Maar in onze maatschappij wordt het oude ondergewaardeerd en het nieuwe overgewaardeerd. De prikkel om te consumeren is tegenwoordig veel sterker dan de prikkel tot conserveren.

„Kinderen kunnen meer gevoel krijgen bij hun speelgoed wanneer ze ook iets weten over het verhaal erachter. Waar is het gemaakt? Door wie? En waarvan is het gemaakt? Daar kunnen ouders of andere volwassenen verhalen over vertellen. Hierdoor leren kinderen dat een eenvoudig autootje een relatie heeft met andere mensen, landen, werkomstandigheden en materialen. Door die verhalen krijgt zo’n speelgoedje meer betekenis, en gaan kinderen er meer waarde aan hechten – zeker als het een positief verhaal is.

„Het helpt ook als ouders thuis met elkaar praten over aankopen: waarom willen we dit, en bij wie kopen we het dan? Dus niet impulsief met een druk op de knop via internet, maar weloverwogen in een winkel waar een goede verkoper iets kan vertellen over het speelgoed.

„In een omgeving waar minder te kiezen is, en er ook geen wifi of schermpje is, krijgen kinderen met het oude speelgoed van tante een kans om hun fantasie te gebruiken. Ervarend spelen, als het kan buiten, is beter voor de ontwikkeling van het kind dan consumerend spelen, waarbij slechts een klein deel van de hersenen, zintuigen en het lichaam wordt aangesproken.

„Hoe loffelijk het streven van tante ook is, het is vooral belangrijk dat ouders dat zien en ondersteunen.”

Voorspiegelen

Liesbeth Groenhuijsen: „U kunt uw zus niet veranderen, maar u kunt uw neefje en nichtje wel laten zien dat er iets te kiezen valt in het leven. Juist betrokken buitenstaanders hebben de kans om kinderen een andere manier van leven voor te spiegelen dan ze thuis gewend zijn.

„Ga vooral samen op excursie naar de Kringloop of naar een andere tweedehandswinkel, koop zelf iets waarvan u uitlegt dat u het nodig heeft en dat het leuk en fijn is dat u dat hier goedkoop en gebruikt kunt kopen.

Lees ook: NRC checkt: ‘Kinderen genieten meer als ze minder speelgoed hebben’

„Kies ook samen met de kinderen iets uit: bijvoorbeeld een spelletje waar ze zo dadelijk samen met u plezier aan kunnen beleven. Dat moet echt op een luchtige en lollige manier gebeuren, en niet op een belerende. Als kinderen voelen dat het eigenlijk verkapte kritiek is op hoe ze thuis de dingen doen, zullen ze zich juist tegen u gaan afzetten.

„Dus wees vooral hun leuke tante, dan zullen ze zich des te beter uw duurzame voorbeeld herinneren.”

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.