De dood geeft zo veel inzichten, volgens deze drie series

TV-series Drie recente series tonen de dood als iets positiefs. De personages krijgen pas als ze geconfronteerd worden met het einde oog voor de ander.

Nadia (Natasha Lyonne) gaat telkens opnieuw dood in Russian Doll (Netflix).
Nadia (Natasha Lyonne) gaat telkens opnieuw dood in Russian Doll (Netflix).

De dood. Nee, bedankt. Liever niet aan denken. Toch kan het verlies van een dierbare veel goeds brengen, laten drie tv-series zien. Dat blijkt al in de eerste aflevering van de Britse tv-serie Delicious (het derde seizoen is nu uit bij NPO Start Plus). „Mijn naam was Leo Vincent en ik was chef-kok”, vertelt de voice-over. „Dit was mijn hotel. Mijn dood kon wel eens het beste zijn wat mijn familie ooit is overkomen. Het moet alleen nog even tot ze doordringen.”

Leo (Iain Glen, bekend van Game of Thrones), eigenaar van het populaire Penrose Hotel in Cornwall, is een egoïst en een schuinsmarcheerder. Hij heeft schulden, bedriegt zijn vrouw Sam met zijn ex-vrouw Gina, verwaarloost zijn kinderen en steelt Gina’s Italiaanse recepten. Er zijn dus nogal wat losse eindjes wanneer Leo, aan het einde van de eerste aflevering, het loodje legt. Voor de achterblijvers lijkt alles als een kaartenhuis in elkaar te vallen.

Toch schuilt er een waarheid in Leo’s woorden. Want na zijn dood besluiten Sam en Gina te gaan samenwerken, en met succes. Hun liefde voor de Penrose is groter dan de haat die ze voor elkaar voelen. Ook Teresa, de zwaar depressieve dochter van Leo en Gina, lijkt gaandeweg op te bloeien. De woede die ze voelt jegens haar egoïstische vader verandert langzamerhand in berusting en zelfs liefde. De reden? Leo is eigenlijk nooit helemaal weg. Als een stille beschermheer observeert hij zijn geliefden en voorziet ze, vanuit het hiernamaals, van nuchtere raad. Vooral Teresa spoort hij aan om het leven niet zo zwaar te nemen. „Niemand weet de antwoorden”, zegt hij tegen Teresa als ze hem even aan gene zijde aantreft. „We verkloten gewoon de boel.”

Een soortgelijk, down-to-earth advies, krijgt Tony (Ricky Gervais) van zijn overleden vrouw. In de droogkomische Netflix-serie After Life spreekt Lisa (Kerry Godliman) haar achtergebleven echtgenoot toe via eerder opgenomen video-boodschappen. Ze geeft vooral praktische tips: hoe het huisalarm uit te zetten, dat de hond moet eten, welke vuilnis hij moet recyclen. En ze probeert hem een hart onder de riem te steken. „Niemand kan er iets aan doen wat er is gebeurd. Geef dus niet de wereld de schuld. Je weet hoe je bent als het allemaal tegenzit.”

Lees ook de recensie van After Life: De pose van Tony in After Life: een excuus om niets te voelen

Helaas, Tony volgt haar raad niet op. Zijn collega’s van de Tambury Gazette – een suffig huis-aan-huis-krantje – bestookt hij met cynische opmerkingen, hij vernedert de postbode en bedreigt een schooljongetje. Het liefst wil Tony er zo snel mogelijk een eind aan maken, maar ja: de hond moet eten. Ter compensatie ontwikkelt hij dan maar zijn eigen ‘superpower-theorie’: „Als ik een hufter word en doe en zeg wat ik verdomme wil, voor zolang ik maar wil, kan ik, als het teveel wordt, mezelf alsnog van kant maken.”

Lekker defaitistisch. Dat geldt ook voor Nadia (Natasha Lyonne), de hoofdrolspeelster uit de Netflix-serie Russian Doll. Gevangen in een tijdlus gaat de New Yorkse keer op keer dood tijdens haar eigen, 36ste verjaarsfeestje: ze wordt geschept door een auto, dondert van de trap, stikt in een stukje kip en telkens begint dezelfde dag weer opnieuw. Op het toilet nota bene. Gekmakend. Net als Bill Murray in Groundhog Day, wil Nadia zich uit deze ellendige tijdlus bevrijden. Dat doet ze door als een eigenwijze detective op zoek te gaan naar de kern van deze absurdistische situatie. Maar in de eindeloze confrontatie met haar eigen dood, lijkt ze langzamerhand een stukje milder te worden. Nou ja, mild. Nadia noemt de mensheid ‘overschat’ en haar medemens ‘rotzooi’. Ondertussen heeft ze wel oog voor een zwerver en ontwikkelt ze een intense vriendschap met een vreemdeling.

Gevangen in suffe kantoorbaantjes

Hetzelfde overkomt Tony. Net als Nadia walgt hij van zijn lege bestaan. Niet alleen het gemis van zijn vrouw, maar ook de zinloosheid van het neoliberale systeem – waardoor mensen als hij gevangen zitten in suffe kantoorbaantjes – maakt hem boos. Ook hij verzet zich tegen die leegheid en zoekt bewust de zelfkant van het bestaan op. Hij raakt bevriend met een sekswerker en een drugsverslaafde en sluit vriendschap met een oudere dame op de begraafplaats. Zij weet als enige tot zijn cynische ziel door te dringen. „We zijn hier niet alleen voor onszelf, ook voor anderen”, zegt ze streng. „We helpen elkaar doorploeteren tot we doodgaan, en dan is het voorbij. Het is zinloos om zelfmedelijden te hebben en iedereen ongelukkig te maken.”

Lees ook: Russian Doll is de beste Netflixserie in tijden

Haar boodschap is simpel: je leeft voor de ander. Hetzelfde, in iets andere bewoordingen, krijgt ook Nadia te horen van haar pleegmoeder. „Je kunt niet zonder de ander. Probeer het een keertje.”

Een cliché? Absoluut. Maar blijkbaar is er een reden dat dit thema wordt aangekaart in deze tv-series. Alle drie de hoofdpersonen hebben uiteindelijk genoeg van het doorgeslagen individualisme dat hun omgeving bepaalt. Het is de reden waardoor ze zijn vergeten echt contact te maken met hun omgeving. Pas door de confrontatie met de dood krijgen ze hier weer oog voor. En dat doet goed. Alleen Leo, neerkijkend op zijn medemens vanuit het hiernamaals, heeft het nakijken. „Je beseft pas hoe geweldig het is als het te laat is”, zegt hij met lichte spijt in zijn stem. „Neem het van mij aan. Elke seconde is waardevol. Verspil nog geen hartslag.”

Delicious, seizoen 1 t/m 3. NPO Start Plus, 12 afl. van 45 min. After Life, Netflix, 6 afl. van 30 min. Russian Doll, Netflix, 8 afl. van 30 min.