Recensie

Recensie Film

Varkens knuffelen als echt contact

Documentaire Een rondgang door het Nederlandse coachingcircuit die tot nadenken stemt. Emotie is heilig, maar het draait juist om controle.

‘Nu verandert er langzaam iets’ brengt de miljardenindustrie van coaching, training en therapie in beeld.
‘Nu verandert er langzaam iets’ brengt de miljardenindustrie van coaching, training en therapie in beeld.

‘New Observationalism’ noemde de IDFA-jury ‘Nu verandert er langzaam iets’ van Menna Laura Meijer (die zich tegenwoordig Mint Film Office noemt). Meijer, die documentaires maakte over Kyteman, modehuis Margiela en bejaardenseks, verkent ditmaal het Nederlandse circuit van coaching, training en therapie: een miljardenindustrie. Ziggo-monteurs en ordehandhavers op training, een juf die scholieren les in geluk geeft, een malle leiderschapscursus met paarden, een ‘ademsessie’ met veel gesnuif, gehijg en gegrom.

Meijer legt dat circuit fragmentarisch en commentaarloos vast in lange, wijde en onbeweeglijke centraalshots. Die stijl kun je observerend noemen, maar is in feite theatraal: de kijker aanschouwt vanuit een virtuele schouwburg een serie vervreemdende, licht absurdistische toneelstukjes. Een parade van kale zaaltjes waarin onwennige mensen zich onderwerpen aan vaak lachwekkend jargon en bizarre opdrachten van therapeut, coach of trainer. Hoogtepunt is een cursus varkens knuffelen: de geluksvarkens laten zich dat knorrend welgevallen.

Dat beeld – mensen die varkens aaien – maakt pijnlijk duidelijk waar dit over gaat. Emotie, warmte, contact: de Nederlander mist het kennelijk. Een krachtig moment – waar Meijer abrupt breekt met haar afstandelijke stijl – is een close-up van een vlogger die haar volgers via het scherm ontspannende woordjes toefluistert terwijl ze virtueel hun haar borstelt. Intiem en anoniem schijncontact: welkom in de toekomst.

Maar nu de paradox. Emotie wordt aanbeden in dit circuit, zo blijkt. Gevoel is altijd goed, ‘in je hoofd zitten’ altijd slecht. Maar elke therapie of les draait juist om controle over emoties bij jezelf of bij de ander. Om nog meer onthechting, grip en zelfdiscipline. Gevoel wordt op zo’n altaar gezet omdat we er bang voor zijn, als een wraakzuchtige god. ‘Nu verandert er langzaam iets’ stemt beslist tot nadenken.