Recensie

Recensie Beeldende kunst

Tracey Emin is de geestelijk moeder van de Instagram-generatie

Beeldende kunst In de jaren negentig ging ze al prat op selfies. Tracey Emin dringt in een nieuwe tentoonstelling opnieuw haar persoonlijke kwetsuren aan je op. Ze schuwt daarbij maximaal effectbejag niet.

Op de vijftig foto’s van twee bij anderhalve meter in de Insomnia Room Installation zijn ook Tracey Emins koortslip, de rimpels in haar decolleté en de hechtingen in haar oogleden goed zichtbaar.
Op de vijftig foto’s van twee bij anderhalve meter in de Insomnia Room Installation zijn ook Tracey Emins koortslip, de rimpels in haar decolleté en de hechtingen in haar oogleden goed zichtbaar. Foto White Cube / Theo Christelis

De eerste ruimte van de tentoonstelling A Fortnight of Tears is behangen met vijftig selfies van Tracey Emin in slapeloze toestand. In geblokte en gebloemde pyjama’s fotografeerde Emin zich in bed, wanneer, zo zegt het bijschrift, iedere misstap zich aan haar opdringt en ze zich van uitputting dood noch levend waant. Op de prints van twee meter bij anderhalve meter van de Insomnia Room Installation zijn ook Emins koortslip, de rimpels in haar decolleté en de hechtingen van haar kennelijk onlangs gelifte oogleden goed zichtbaar.

De Insomnia Room is schaamteloos en opdringerig, maar ook heel erg Emin (55), die al in de jaren negentig prat ging op selfies, bij voorkeur met duckface en een pluizige kat op de arm. Ze werd een gezichtsbepalende artiest van de Young British Artists met hyperpersoonlijke kunstwerken als de installatie My Bed (1998), of de video How It Feels (1996), waarin ze over een mislukte abortus vertelt (ook weer te zien in A Fortnight of Tears).

In Emins huidige tentoonstelling in White Cube in Londen komt dat succes in een nieuw licht te staan. Want in haar recentste doeken en installaties, waarin ze nadrukkelijk voortborduurt op eerder werk, zie je: Tracey Emin doet al dertig jaar voor wat de hele Instagram-generatie haar nu nadoet. Emin haar kunst is haar leven in beeld, zonder dat daar veel aan omgevormd wordt. Of in Emins woorden: „Wat je ziet is wie ik ben.”

Zaalaanzicht Tracey Emin, A Fortnight of Tears, White Cube Bermondsey

Foto White Cube / Theo Christelis

In de hoek links onderin op haar schilderijen zet Emin steevast de naam van het werk, namen die weinig te interpreteren overlaten zoals The Abortion Waiting Room 1990 (2018), of They Held me down while he Fucked me 1976 (2018). Het seksueel misbruik uit haar jeugd is nu nog een belangrijk thema, net als abortus; en nu ook de dood van haar moeder (eerder wijdde ze al een reeks doeken aan de dood van een oom). Over haar moeders overlijden gaat een zaal vol schilderijen, een film over het kistje met de as van haar moeder, vitrines vol brieven en andere memorabilia.

Ze vent dit verdriet tot de laatste druppel acryl uit – wat niet betekent dat haar verdriet niet echt of gemeend zou zijn, wat er ook niet toedoet. Maar de herhaling, en Emins grote productie (in White Cube alleen al 35 doeken uit 2018), het gebrek aan reflectie en de letterlijke vertolking op het doek hebben iets overrompelends. Emin dringt haar persoonlijke kwetsuren aan je op, en schuwt daarbij geenszins maximaal effectbejag, dat wordt onderstreept door haar neonletters, dit keer in de halve liefdesbrief beginnend met de woorden I longed for you - I wanted you.

De schilderijen zelf zijn voornamelijk vrouwelijke naakten in grillige lijnen van lichtroze, zwart, en donkerrood, veelal druppend als (menstruatie)bloed. Je zou ze wel willen zien zonder de expliciete onderschriften van Emin zelf, die ze enigszins van hun zeggingskracht beroven. Maar het maakt ook dat ze in een oogopslag te bevatten zijn, en dat is handig in een oververhitte beeldcultuur. In de sterkste zaal van A Fortnight of Tears krijg je het idee dat Emin een spel speelt. De sentimentaliteit van haar woorden en de directheid van haar beelden zijn de ultieme uiting van een volstrekt gecommercialiseerde beeldcultuur, maar dat is er wel eentje die zij subliem beheerst – ze heeft hem uitgevonden, en ze laat graag zien met welke middelen en hoe effectief ze de kijker manipuleert.

Zaalaanzicht Tracey Emin, A Fortnight of Tears, White Cube Bermondsey Foto White Cube / Theo Christelis