Utrecht toont betrokkenheid met hoge opkomst

NRC verslaat de Statenverkiezingen vanuit elke provincie. Lees hier meer over de campagne, de verkiezingsdag en de uitslagen in Utrecht.

Kiezers brengen in de Utrechtse wijk Kanaleneiland hun stem uit voor de Provinciale Statenverkiezingen en het waterschap. In deze wijk opende eerder deze week een schutter het vuur op inzittenden in een tram, waarbij drie doden vielen.
Kiezers brengen in de Utrechtse wijk Kanaleneiland hun stem uit voor de Provinciale Statenverkiezingen en het waterschap. In deze wijk opende eerder deze week een schutter het vuur op inzittenden in een tram, waarbij drie doden vielen. Foto Niels Wenstedt/ANP

Uitslagenkaart

Deze kaart wordt gedurende de dag geüpdatet. Bekijk de uitslag per gemeente via het zoekveld.

 

De uitslagenavond vanuit het provinciehuis in Utrecht

Hans Oosters, de commissaris van de koning, wil het met de Utrechtse burgemeester Jan van Zanen over waterschappen en provincies hebben, en of die nou wel of niet moeten samengaan. De burgemeester vouwt zijn handen. „Ik heb wel wat anders aan mijn hoofd dan gepraat over structuur.” In zijn stad kwamen maandag drie mensen om het leven bij een schietincident.

De twee mannen staan in het provinciehuis waar de uitslagen binnenkomen. „Ik ben gewoon dankbaar dat zoveel mensen in deze barre week hun uit hebben uitgebracht”, zegt Van Zanen. „Mijn gemeenschap is nu heel gemotiveerd om te laten zien dat iedereen erbij hoort.”

Het lijkt erop dat de opkomst in de gemeente Utrecht het hoogst wordt van de vier grote steden. Bijna 60 procent, waar dat vier jaar eerder minder dan 50 procent was. Dat komt, menen veel aanwezigen, door de tragische gebeurtenis van maandag. Van Zanen (VVD) denkt dat mensen hun betrokkenheid bij de provincie en de stad wilden laten blijken door te gaan stemmen. „Daar word ik dan wel weer – blessing in disguise – gelukkig van.”

De grootste partij in de provincie was vier jaar geleden de VVD, gevolgd door D66 en CDA. Zij vormden een coalitie van VVD, D66, CDA en met GroenLinks. Nu hoort Forum voor Democratie in één klap bij de grootste partijen van de provincie, GroenLinks is flink gegroeid, D66 pijnlijk geslonken.

In Utrecht hoeft het geen feestje te worden, vinden de GroenLinksers die de uitslagenavond meemaken in eet- en danscafé Winkel van Sinkel, in het centrum van de stad. Hoewel het draait om de provincie, zijn ook landelijke politici als lijsttrekker Jesse Klaver en Kathalijne Buitenweg erbij. „Jesse Klaver komt vanavond niet met uitbundige muziek binnen”, zegt zij. „En er wordt niet gedanst.”

Dat juist Forum voor Democratie, de partij die als enige doorging met campagnevoeren, zoveel zetels wint, stuit mensen in Utrecht tegen de borst. „Ik hoop maar dat ónze boodschap van verbinding is overgekomen”, zegt Jens Bosman van GroenLinks, 16 jaar en de jongste op de provinciale lijst.

Dimitri Gilissen, fractievoorzitter van de VVD Utrecht, vreest versnippering. Forum voor Democratie hoort straks net als de VVD en GroenLinks bij de grootste partijen. „We moeten straks gaan samenwerken, maar hoe kan dat als de tegenstellingen zo groot zijn?”

18:45 - Tot nu toe heeft Utrecht het hoogste opkomstpercentage van de grote steden

Zo verliep de campagne in Utrecht

Over de wegen dwars door Utrecht denderen zo’n drieduizend auto’s per uur. De provincie in het midden van het land heeft het drukste wegennetwerk van Nederland. En daar is ook deze verkiezingen veel om te doen.

Verschillende wegen staan bijvoorbeeld op het punt te worden verbreed om de doorstroom te bevorderen, maar daar zijn lang niet alle omwonenden blij mee. De provincie Utrecht investeert dit jaar meer dan 200 miljoen euro in bereikbaarheid. Sommige partijen (zoals de VVD) zien het gros van dat geld het liefst gaan naar het autoverkeer. GroenLinks wil liever investeren in fietsverkeer of openbaar vervoer. Er zijn in de provincie Utrecht nog altijd kernen waarvoor je de grootste moeite moet doen om er met het openbaar vervoer te komen, zoals Austerlitz, waar doordeweeks alleen tijdens kantoortijden bussen tijden.

De grootste partij in de provincie was vier jaar geleden de VVD met 86.469 stemmen, gevolgd door D66 en CDA. Het college van Gedeputeerde Staten was de afgelopen jaren een coalitie van VVD, D66, CDA en GroenLinks. De Statenleden komen uit elf politieke partijen en deze verkiezingen komen daar kandidaten van drie nieuwe partijen bij: behalve Forum voor Democratie en Denk ook U26Gemeenten, een samenwerking tussen lokale partijen.

Een week geleden hield Maurice de Hond een peiling, op verzoek van de provinciale afdeling van GroenLinks. GroenLinks en de VVD lijken volgens die peiling in een tweestrijd verwikkeld om wie de grootste partij wordt in de provincie Utrecht. In de meest recente peiling krijgt GroenLinks 7 zetels (+3) en de VVD 8 zetels (-1).

Utrecht kampt volgens alle partijen met een enorm woningtekort. Afhankelijk van aan wie je het vraagt, moeten er tussen de 100.000 en 160.000 woningen bijkomen. De hamvraag is: waar moeten die worden gebouwd? Vraag het GroenLinks en die partij zegt: in de stad, de hoogte in. Of op ongebruikte terreinen in dorpen. Overal, kortom, behalve in het groen. Dat is pas asociaal woonbeleid, vindt de SGP, want mensen willen volgens SGP’ers dichtbij hun geboorteplaats wonen. Ook de VVD en het CDA vinden dat er best in het buitengebied gebouwd kan worden.

Lees ook het artikel uit de NRC-serie over de identiteit van provincies: In Utrecht wordt alleen over de fiets in superlatieven gesproken

Correctie (20 maart 2019): In een eerdere versie van dit artikel stond een foto van het vorige provinciehuis van Utrecht, niet het huidige. De foto is daarom aangepast.