VVD lijkt grootste te worden in Noord-Brabant, Forum is onderwerp van gesprek

NRC verslaat de Statenverkiezingen vanuit elke provincie. Lees hier meer over de campagne, de verkiezingsdag en de uitslagen in Noord-Brabant.

Stembureau Unieke Werken in Stampersgat.
Stembureau Unieke Werken in Stampersgat. Foto/Merlin Daleman

Uitslagenkaart

Deze kaart wordt gedurende de dag geüpdatet. Bekijk de uitslag per gemeente via het zoekveld.

De uitslagenavond vanuit het provinciehuis in Den Bosch

In het midden van de zaal in het Brabantse provinciehuis staan twee mannen. Eentje heeft een sjaal van Forum voor Democratie om, de ander vertelt dat hij zich tevergeefs kandidaat heeft gesteld, maar het niet is geworden. Het duo wordt geïnterviewd door meerdere cameraploegen, omdat de lijsttrekker van de partij niet in Brabant aanwezig is. „Deze partij gaat ongekend groeien”, zegt Bas Meunier, terwijl hij zijn witte Forum-sjaaltje goed doet.

De VVD werd in de provincie van fractievoorzitter Klaas Dijkhoff de grootste partij, net als vier jaar geleden. Toch werd er in het provinciehuis in Den Bosch het meeste gesproken over Forum voor Democratie. De partij was nauwelijks in Brabant tijdens de campagne, maar eindigde in zetelaantal kort achter de VVD.

Dat gaat ten koste van de PVV. Volgens fractievoorzitter Alexander van Hattem lijkt het erop dat „een aantal kiezers van ons naar Forum is overgelopen”. Maar ook de SP verliest een groot aantal zetels.

De campagne in Brabant ging voor een groot deel over de boeren. In 2017 werd door de coalitie van VVD, PvdA, D66 en de SP besloten dat stallen van boeren zes jaar eerder, in 2022, milieuvriendelijk moeten zijn. Reden: de luchtkwaliteit in de provincie moet verbeterd worden, onder meer om natuurgebieden te beschermen. Het was een veelbesproken onderwerp in de aanloop naar de verkiezingen, volgens het CDA was het daardoor voor veel boeren „slikken of stikken”.

Volgens SP-lijsttrekker Maarten Everling laat deze uitslag zien dat mensen vooral stemmen op basis van de landelijke politiek. Het CDA blijft stabiel, ofschoon de partij het volgens Everling in de campagne heeft opgenomen voor de boeren. „Wij verliezen veel kiezers, Onze kiezers die proteststemmen uitbrengen, zijn volgens mij overgestapt naar Forum, voor Democratie. terwijl die partij geen plannen heeft in Brabant. Wat dat betreft maakt het voor de uitslag niet zoveel uit wat wij hier doen.”

Christophe van der Maat, lijsttrekker van de VVD, denkt dat zijn partij de grootste is geworden vanwege „goede ideeën en goede mensen”. Het lijkt erop dat de huidige coalitie niet aan een meerderheid komt in Brabant. „Als er in Nederland en Brabant zoveel mensen op Forum hebben gestemd, vind ik dat we dat serieus moeten nemen. We moeten goed kijken naar de zorgen die de mensen van die partij hebben.”

Het hoge zetelaantal voor Forum voor Democratie noemt de VVD’er „opvallend”, vooral omdat hij niemand kent van de Brabantse tak van de partij. Voor Forum-aanhanger Bas Meunier maakt dat niks uit. Hij is blij met de overwinning voor de partij. „Ze zijn nieuw, en moeten nog groeien. Het is voor mij geen enkel probleem dat ze niet overal in het land aanwezig kunnen zijn. Let op, dit is nog maar het begin.”

21:25 - Exitpoll: 10 zetels voor VVD in Noord-Brabrant

In Noord-Brabant staat VVD volgens Ipsos op 10 zetels. Dat aantal had de partij vier jaar geleden ook. CDA en nieuwkomer Forum voor Democratie komen uit op 8 zetels. Dat is 1 zetel verlies voor CDA.

De SP halveert bijna, van 9 naar 5. Ook in Zuid-Holland kreeg de partij met een halvering te maken. De PVV gaat van 7 naar 4 zetels. GroenLinks eindigt op 5, 2 meer dan vier jaar geleden. Hieronder het complete overzicht:

Zo verliep de campagne in Brabant

Het was een primeur in Brabant, vier jaar geleden, na de Provinciale Statenverkiezingen: het CDA dat voor het eerst in de Brabantse geschiedenis niet in de coalitie zat. De VVD won de verkiezingen en vormde een coalitie met PvdA, D66 en de SP. De vraag voor woensdag was dan ook: wordt het CDA weer de grootste in Brabant? En wat betekent dat voor de boeren?

„Boeren in Brabant verdienen meer respect en minder regels.” Dat was afgelopen zaterdag de eerste stelling in het verkiezingsdebat van Omroep Brabant. Niet toevallig, in 2017 werd er in de provincie besloten dat stallen van boeren zes jaar eerder dan voorzien, in 2022, milieuvriendelijk moeten zijn. Reden: de luchtkwaliteit in de provincie moet verbeteren, onder meer om natuurgebieden te beschermen. Ook moeten boeren die een nieuwe stal willen bouwen, ergens anders stallen afbreken. De belangenvereniging voor Brabantse boeren, ZLTO, stapte naar de rechter.

Volgens Marianne van der Sloot, lijsttrekker van het CDA, is het daardoor voor veel boeren „slikken of stikken” En daarom is de kwestie een zeer belangrijk punt in de verkiezingen. „Als wij de verkiezingen winnen, willen we de onrealistische onderdelen uit het besluit halen. Waar boeren meer tijd nodig hebben, moeten we die geven. Want straks heb je alle boeren uit Brabant gejaagd, en dan?”

De vraag is of dat gaat gebeuren. Want als het CDA in de coalitie komt, lijkt dat in ieder geval te gebeuren met tenminste een van de partijen die de maatregel hebben afgedwongen. Volgens D66-lijsttrekker Anne-Marie Sprierings zal D66 in ieder geval niet instemmen met een aanpassing. „Dat is ook niet nodig. Er zijn te veel misverstanden over wat de maatregelen betekenen. We houden echt wel rekening met de situatie van de Brabantse boeren.”

SP-lijsttrekker Maarten Everling: „Wij gaan dit besluit niet terugdraaien. Door de intensieve veehouderij staan de gezondheid van de inwoners en het milieu onder druk. Er zijn zelfs nog verdere stappen noodzakelijk.”

Lees ook het artikel uit de NRC-serie over de identiteit van provincies: In Noord-Brabant kniel je niet meer voor de pastoor