Drenthe: Partijen vrezen ‘last’ van FvD

NRC verslaat de Statenverkiezingen vanuit elke provincie. Lees hier meer over de campagne, de verkiezingsdag en de uitslagen in Drenthe.

Een stembureau in de brandweerkazerne in Vledder (gemeente Westerveld).
Een stembureau in de brandweerkazerne in Vledder (gemeente Westerveld). Foto Kees van de Veen

Uitslagenkaart

Deze kaart wordt gedurende de dag geüpdatet. Bekijk de uitslag per gemeente via het zoekveld.

 

De uitslagavond in Assen

Je kunt hier onder een hunebed gaan liggen en dan haal je nog zes zetels, hoorde VVD-lijsttrekker en gedeputeerde Henk Brink iemand zeggen. De winst van Forum voor Democratie (FvD) is het gesprek van de avond op de uitslagenavond in Assen, waar de Drentse uitslag nog op zich laat wachten. FvD zelf is er, weinig verrassend, niet, en was ook tijdens de campagne onzichtbaar.

Donderdagochtend blijkt dat ook in Drenthe FvD stevig voet aan de grond heeft gekregen, als tweede partij. De PvdA is de grootste geworden – de partij die in Drenthe bij de Tweede Kamerverkiezingen altijd won, op 2002 na. Lijsttrekker en gedeputeerde Cees Bijl is blij, ondanks het verlies van één zetel, vertelt hij aan het lijsttrekkersontbijt bij RTV Drenthe. De opkomst van FvD vindt hij niet gek. „In 2002 had de lijst Pim Fortuyn ook een behoorlijke aanhang aan de oostkant van Drenthe. Hetzelfde geldt voor de PVV, een paar jaar later. Drenten op het zand zijn wat liberaler, en op het veen wat anarchistischer. FvD profiteert daar nu van.”

Voor de partijen is het nu afwachten wat de standpunten van de Drentse FvD zijn. „Ik heb alleen een keer iemand van Forum zien flyeren”, zegt Siska Peeks, campagneleider voor de Partij voor de Dieren, op de uitslagenavond. Die partij hoopt in Drenthe een andere kijk op de veehouderij te bewerkstelligen. Minder dieren, meer natuurinclusieve en circulaire landbouw.

Het CDA heeft dit keer anders campagne gevoerd, met lokale kandidaten, zegt lijsttrekker en gedeputeerde Henk Jumelet. Daarbij werd bekende boerin Eline Vedder ingezet, actief bij het CDA. Een van de campagnethema’s: de balans tussen de belangen van de agrarische sector en de natuur. „Ik ben benieuwd of dat gewerkt heeft”, zegt Jumelet.

Donderdag blijkt dat hij één zetel verliest, net als coalitiepartners VVD (voorheen de grootste) en PvdA; de ChristenUnie blijft gelijk. Net als zijn collega’s reageert Jumelet gelaten. „Die zetels voor FvD moeten ergens vandaan komen.”

Zo verliep de campagne in Drenthe

Hoe houd je jongeren in Drenthe, en hoe haal je ze na hun studie weer terug? Hoe blijft de zorg voor alle Drentenaren bereikbaar? En moet de provincie inzetten op toeristische attracties, of juist op rust en ruimte om het gebied aantrekkelijker te maken?

Over onder meer die vragen ging het bij de Drentse verkiezingsdebatten. Grote tegenstellingen tussen partijen zijn er niet: de thema’s krimp, zorg, bereikbaarheid, natuur en werkgelegenheid worden van links tot rechts belangrijk gevonden. Op het gebied van klimaat en energie lopen de standpunten verder uiteen.

Het windpark dat op initiatief van het Rijk in het Drentse veengebied gebouwd wordt, tegen de zin van de Drenten in, heeft voor een collectief trauma gezorgd. Het CDA en de CU vinden dat er niet méér windmolens en zonnepanelen moeten komen als dat niet kan. GroenLinks, SP en D66 willen windmolens langs snelwegen, daken of op industrieterreinen.

„In de rest van het land denken ze: in Drenthe is ruimte genoeg, laten we daar de zonneparken maar neerzetten”, zei PvdA-gedupteerde Cees Bijl tegen RTV Drenthe. „Dat misverstand willen we hardhandig uit de wereld helpen.”

Andere vragen die spelen: moet er een treinverbinding komen tussen Groningen en Emmen, via Twente? Ja, vindt de Christenunie; niet realistisch, zegt de VVD. En moet het vliegveld Groningen Airport Eelde worden uitgebreid? Nee, vindt GroenLinks; ja, vindt de VVD.

Het college van Gedeputeerde Staten bestaat nu uit de VVD (7 zetels), PvdA (7 zetels), CDA (6 zetels) en ChristenUnie (3 zetels). De VVD trok bij de vorige verkiezingen voor het eerst in de geschiedenis de meeste stemmen. Bijzonder, want Drenthe is van oudsher een ‘rode provincie’: bij de Tweede Kamerverkiezingen won de PvdA vrijwel altijd. Op 2002 na, het jaar van Ad Melkert en Pim Fortuyn; toen won het CDA.

Lees ook het artikel uit de NRC-serie over de identiteit van de provincies: Veen-Drent en zand-Drent trekken naar elkaar toe