Nederland is steeds prominenter in het lucratieve animatie-genre

Achtergrond Op het Cartoon Movie pitchforum in Bordeaux stond Nederlandse animatie centraal. Met dertig lopende projecten kun je spreken van een animatiehausse.

‘Victor Vleermuis’ van animatieproductiehuis il Luster.
‘Victor Vleermuis’ van animatieproductiehuis il Luster.

Animatie is een van de lucratiefste filmgenres ter wereld, met blockbusters uit Hollywood en anime uit Japan. Maar er bestaat ook een segment volwassen animatie, en daarin speelt Amsterdam een steeds prominentere rol. Zonder Europa was dat niet gelukt.

Die animatiehausse komt vooral op conto van producent Submarine. Dat valt dan ook in de prijzen op het Cartoon Movie pitchforum in Bordeaux, waar nieuwe animatieprojecten in de etalage worden gezet. De focus is daar dit jaar Nederland.

Met de komst van streamingplatforms en webseries is de markt voor animatieseries geëxplodeerd: zie vorige week de door David Fincher geproduceerde Netflixserie Love, Death & Robots, een duistere NSFW-reeks („niet geschikt om op je werk te bekijken”) van losse verhalen in genres als horror en sciencefiction.

In Amsterdam wordt de laatste hand gelegd aan Undone, de eerste animatieserie van Amazon, van tekenaar en animatieregisseur Hisko Hulsing (Cobain: Montage of Heck). Undone is een van vele coproducties die filmbedrijf Submarine de laatste jaren aanging. Het is betrokken bij Heinz (naar de beroemde strip) en Buñuel in the Labyrinth of the Turtles (ook regisseur Salvador Simó kreeg een prijs in Bordeaux). Maar ook de nieuwe film Where Is Anne Frank van Ari Folman, bekend van het voor een Oscar genomineerde Waltz with Bashir.

Naast oudgedienden Bos Bros. en il Luster zijn er nieuwkomers. De Rotterdamse Animatiestudio Ka-Ching Cartoons van Joost van den Bosch en Erik Verkerk werkte ook mee aan Heinz en Urbanus de vuilnisheld. Bovendien had het afgelopen maand de primeur van de eerste animatietelefilm Tand des Tijds (nog online te zien bij de NPO). Van den Bosch en Verkerk hebben even geen projecten lopen, ze zijn in Bordeaux „om uit te rusten”.

In totaal zijn er zo’n dertig nieuwe Nederlandse animatieproducties in diverse stadia van ontwikkeling en productie, vertelt Ton Crone, directeur van de Vereniging Animatieproducenten Nederland. Van een filmversie van de Tsjechische animatieserie Buurman & Buurman door Marco van Geffen tot kattenfilm Miss Moxy van Bos Bros.

In Bordeaux kunnen producenten en animatoren op zoek naar coproducenten, sales agents en distributeurs. Dat internationale netwerk is van vitaal belang. Animatie is relatief duur, zelfs al kosten de meeste Nederlandse projecten ergens tussen de 2 en 20 miljoen euro, een schijntje als je kijkt naar Amerikaanse producties en naar de hoeveelheid mensen die het werk verschaft. Maar zoiets scharrel je niet bij elkaar bij nationale filmfondsen, omroepen of private geldschieters. Nederland heeft net genoeg geld voor één lange animatiefilm per jaar: Europa biedt een levendig circuit waar iedereen elkaar uit de brand helpt.

„Bij animatie liggen grensoverschrijdende co-producties misschien nog meer voor de hand dan bij live action”, aldus Cartoon Media-directeur Marc Vandeweyer. „Het hoeft niet per se realistisch, locaal en herkenbaar te zijn.’’ Een forum als Cartoon Media levert ook meteen resultaat op. Producent il Luster legde contact met diverse sales agents, belangrijk als je een film in het buitenland wilt verkopen. Producent Tünde Vollenbroek van het feministische animatieproject Sisterhood of the Meadow van debutant Marlyn Spaaij kreeg meteen een contract voor een graphic novel aangeboden en „wekte interesse van zowel een Nederlandse als twee internationale producenten. Dat is eigenlijk al veel meer dan we in dit stadium nodig hebben.”

Sisterhood of the Meadow

Lees ook een interview met Marlyn Spaaij en Tünde Vollenbroek over ‘Sisterhood of the Meadow’

Bij de meest ambitieuze projecten in Bordeaux reflecteert een animatiewereld op de hedendaagse realiteit. Verhalen over buitenbeentjes zijn voor hun makers uitstekende vehikels om commentaar te leveren op migratiestromen, vreemdelingenhaat en racisme. Dat animatie geëngageerd en politiek kan zijn, bewees niet alleen Waltz with Bashir, maar ook het momenteel in de Nederlandse bioscopen draaiende Another Day of Life over de Poolse journalist Ryszard Kapuscinski, die tijdens de burgeroorlog in Angola op z’n zachtst gezegd flexibel met journalistieke waarden omging.

Een andere trend in Bordeaux is het combineren van animatietechnieken, zoals 2D met 3D, of tekeningen met poppen. Zo lopen Anne Frank en haar dagboekvriendin Kitty door echte radio’s met buislampen en bakelieten onderdelen die dan weer gemaakt zijn door Wes Andersons studio. Het lijkt erop dat na het slechten van de grenzen tussen documentaire en fictie in hedendaagse arthouse nu de animatie het voortouw neemt in het creëren van andere mengvormen.