Duiding ging voor de feiten uit

Zap Het NOS Journaal blonk uit in professionaliteit. Elders op tv ging maandagavond de duiding ver vooruit op het melden van de feiten over de schietpartij in Utrecht.

Simone Weimans presenteert maandag om 11.30 een extra NOS Journaal.
Simone Weimans presenteert maandag om 11.30 een extra NOS Journaal.

Breaking news is bijna altijd slecht nieuws. Drie kwartier nadat het Utrechtse 24 Oktoberplein met moordenaarshand in het collectieve geheugen werd gekerfd, begon op NPO1 een NOS Journaal dat uiteindelijk zeven uur zou duren.

Eerst waren er alleen flarden. Wie er geschoten had, hoeveel slachtoffers er waren, waar de dader was – alles was onduidelijk. De NOS had merkbaar nagedacht over hoe er orde in de onwetendheid moest worden gebracht. Simone Weimans presenteerde de uitzending helder en sereen, Susanne de Kroon bracht het laatste nieuws vanaf de redactie en Theo Verbruggen deed verslag vanuit Kanaleneiland.

Het resultaat was een toonbeeld van journalistiek professionalisme. Bijna alles ging goed, al waren er rafelrandjes. Huiselijke, zoals het moment waarop iemand nog bezig was om de make-up van De Kroon bij te werken. En vreemde, zoals de vertegenwoordiger van de Raad van Marokkaanse Moskeeën Nederland die meldde dat er ook bij een moskee was geschoten – er bleek later gelukkig niets van waar. Het ontstaan van zo’n misverstand zegt veel over de paniek en speculatiedrang die een schietpartij als deze veroorzaakt.

Verbruggen had reporter’s luck toen hij met een omweg aan de andere kant van het plein probeerde te komen. Onderweg stuitte hij op een zwaarbewapend arrestatieteam dat een woning onder schot hield. Het leverde de NOS even een nieuwsvoorsprong op. In het daaropvolgende uur was te zien hoe Verbruggen steeds een straathoek verder naar achteren werd gestuurd. „Dat geldt ook voor de NOS”, sprak een agent streng. Even later begonnen in beeld allemaal agenten te rennen, wat door geen van de NOS’ers werd opgemerkt: even te druk om naar de eigen beelden te kijken.

Sterkste zoomlens

Al snel had de NOS een hoog camerastandpunt veroverd, waarmee een met een wit laken bedekt lichaam kon worden gefilmd vóór er een scherm voor werd geplaatst. Moet dat nou, dacht ik. Toen ik even later naar RTL Z schakelde (óók live vanuit Utrecht, maar rommeliger) zag ik dat men daar zijn sterkste zoomlens had uitgepakt om in close-up onder datzelfde laken te spieken. Tja.

De arrestatie van de dader markeerde het moment waarop nieuwshonger plaatsmaakte voor een verlangen naar analyse. De terrorismedeskundigen maakten hun opwachting, hoewel er aanwijzingen waren dat de drijfveren van verdachte Gökmen T. ook in de persoonlijke sfeer lagen.

Om zeven uur bood NPO1 een inkijkje in de televisie-hiërarchie. DWDD begon later voor een persconferentie van premier Rutte, maar toen die niet snel begon gold voor de minister-president een ‘opgestaan, plaatsje vergaan’. Pas nadat Beatrice de Graaf een kwartier later uitgeanalyseerd was, las Van Nieuwkerk voor wat Rutte had gezegd. Dat bleek niet zo veel te zijn.

De Graaf, daarentegen, zei erg veel. In hoog tempo slingerde ze eerwraak, Christchurch, Erdogan en rassenoorlog de ether in. Het was een stevige analyse, maar deze steunde vooral op dingen waarvan het volgens de doorgaans accurate hoogleraar “gonsde” in Utrecht – zoals wat er op een briefje zou staan dat de verdachte had achtergelaten. De duiding galoppeerde zo ver voor de fact finding uit.

Pauw en Jinek: de verkiezingen schrapte de geplande uitzending vanuit Arnhem en keerde terug naar het nest in Amsterdam. Daar was Frits Wester uitgesproken fel over de niet-afgelaste verkiezingsbijeenkomst van Forum voor Democratie. Hij noemde het optreden van Baudet “zeer laag”. Met reden, al kon Baudet dankzij de talkshow weer een kwartiertje aandacht in zijn publiciteitskasboek bijschrijven.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.