Hallo waterschappen, mag het ook eens zónder jargon?

Japke-d. vraagt door Van waterschappen zou je heldere taal verwachten, zeker in aanloop naar de verkiezingen. Maar in plaats daarvan zag op LinkedIn een directeur van een waterschap die zich „innovatiemetselaar” noemde. Ze belde hem om hem eens goed de waarheid te zeggen.

Illustratie Tomas Schats

Er zijn van die momenten dat de moed me in de schoenen zakt. En ik denk dat al mijn artikelen over heldere taal (op de werkvloer) voor niets zijn geweest. Zoals afgelopen week toen ik op LinkedIn over een „innovatiemetselaar” las die ervoor pleitte dat waterschappen „een brug naar urgente opgaves moeten slaan” in een artikel waarin hij het ook nog had over ‘moonshots’, ‘missiegedreven innovatie’ en ‘omgevingsgerichte maatregelen’. Dan vraag ik me oprecht af of ik niet beter kan stoppen met mijn strijd tegen het onnodige jargon.

Zeker in de aanloop naar de verkiezingen – deze woensdag ook voor de waterschappen – zou je toch juist heldere taal verwachten van bestuurders, politici en beleidsmakers? Taal die burgers overhaalt om te gaan stemmen, in plaats van hen er met jeukjargon vanaf te keren?

Dus ik belde die innovatiemetselaar, om hem eens goed de waarheid te vertellen; bleek het Johan Bakker te zijn, een superstrijdbare directeur innovatie van Waterschap Rivierenland, die zelf juist óók graag de dingen helder uitlegt. Met hem nam ik de ergste jeukwoorden door die vaak gebruikt worden als het gaat over waterschappen en over de strijd tegen de klimaatverandering.

Je noemt jezelf „innovatiemetselaar”. Dat is wel echt jeuk, hoor.

„Het is grappig bedoeld! Net zoals jij je ‘rockstar, goeroe en kantooramazone’ noemt op LinkedIn. Ik bedoel ermee dat ik steentjes bijdraag aan innovatie.”

Moet je niet juist muren afbreken als je innovatie wilt bereiken?

„Ook, maar soms moet je juist metselen om tot iets nieuws te komen. Zonder metselwerk geen raam. Of, om in jouw termen te blijven, een deurpost voor een open deur.”

Wat vind jij échte innovatie?

„Bijvoorbeeld een nieuwe techniek waarmee we dijken versterken met palen met weerhaken, die je als satéprikkers in een dijk steekt. Eenvoudig, snel, nieuw, slim en relatief goedkoop. Een echte innovatie.”

In je artikel op LinkedIn heb je het over „missiegedreven innovatie” – is ook jargon.

„Dat is een term van econoom Mariana Mazzucato, die de Europese Commissie adviseert over innovatie. Haar punt is dat innovatie die echt het verschil maakt, bijvoorbeeld voor klimaatverandering, alleen van de grond komt als de overheid zich er sterk voor maakt.”

Innovatie met een hoger doel?

„Ja! Mazzucato noemt ze ‘moonshots’.”

Iets dat nóg vager is dan een ‘punt op de horizon’?

„Het wóórd is vaag, maar het is iets dat écht gaat gebeuren. Het komt van de uitspraak van Kennedy: ‘We gaan naar de maan.’ Dat leek onhaalbaar, maar er werd met man en macht in geïnvesteerd en toen lukte het. Dat wil ik ook voor de maatregelen waarmee we klimaatverandering te lijf gaan.”

Je gebruikte in je artikel op LinkedIn ook de uitdrukking ‘grote opgave’. Vind ik ook erg.

„Met groot bedoel ik een omvangrijk maatschappelijk en ecologisch probleem. Neem de naderende zeespiegelstijging. Dat gaat erover of Nederland het überhaupt gaat redden.”

Noem het dan ‘probleem’. Dat klinkt urgenter dan ‘opgave’, nog erger: ambitie of uitdaging.

„Eens. Uitdagingen, ambities, nota’s: het zijn allemaal ‘goede voornemens’ en in Nederland komen die vaak niet verder dan de eerste maanden sportschool in het nieuwe jaar.”

In je artikel heb je het over ‘een brug naar urgente vraagstukken’.

„Je hebt gelijk, dat was een beetje een literaire brug te ver. Wat ik bedoel: de waterschappen hebben hun taken. Maar om de échte problemen aan te pakken zal er veel meer moeten gebeuren.”

Ik las ook dat je schreef over ‘omgevingsgerichte maatregelen’. Haha. Zijn er ook maatregelen die níét op de omgeving gericht zijn?

„Ik snap je jeuk, maar helaas zijn er ook nog ambtenaren die het kantoor nauwelijks uitkomen. Het is dus een indirecte manier om te zeggen: je werk is er voor de mensen en het water.”

Dan: duurzaam, circulair en energieneutraal. Hoor ik ook vaak als het over klimaat gaat. Maar het zijn alle drie leugens, toch?

„Momenteel is ‘circulair’ de grootste framing die er is. Het inzamelen van plastic wordt al als circulair betiteld, maar het is een utopie dat we dat allemáál kunnen hergebruiken. Datzelfde geldt voor duurzaam en energieneutraal: als we doorgaan op de oude voet, komt ook dat er nooit helemaal 100 procent van.”

Hoe zou je het dan wél kunnen zeggen zonder te liegen?

„We willen op fossiele energie besparen en zoveel mogelijk wind en zon gebruiken.”

Vroeger gebruikten we woorden als kringloop en energiebesparing.

„Ja, maar dat is ouderwets.”

Het mag dan ouderwets zijn, het is wel duidelijk.

„Ja. Een stuk duidelijker en eerlijker zou erg helpen.”

Jeuktweets van de week


https://twitter.com/PatrickKnoo/status/1107967834930450432

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.