Opinie

    • Tom-Jan Meeus

De politisering van de vrees voor terrorisme

Toen de spanning maandagmiddag opliep, en de politie een inval in de Utrechtse Trumanlaan prepareerde, nabij het 24 Oktoberplein, liep ik een metertje of honderd de verkeerde kant op. Weg van de typische combinatie van opwinding en angst die terrorismevrees kenmerkt.

Bij het Sultan Food Center op de Van Heuven Goedhartlaan stond het fruit op de stoep en deden mensen binnen, zo te zien, normaal hun boodschappen. Een uurtje of drie eerder had vlakbij een man van Turkse afkomst in een tram het vuur geopend. Nu leefden we in een informatievacuüm, misschien had IS toegeslagen, misschien een afgewezen minnaar, je wist het niet. En terwijl je aan agenten zag dat de autoriteiten het ergste vreesden, had het iets geruststellends dat het leven in die supermarkt gewoon doorging.

Het onderstreepte een ongemakkelijk verschijnsel waaraan we gewend zijn geraakt: de politisering van terrorisme. De vrees van bestuurders en politici achteraf te worden verweten dat ze terrorismedreiging hebben onderschat.

Lees ook het verslag van hoe de dag in Utrecht verliep: Schoten, angst, verhalen en een klopjacht in de wijken

Het is nu zo erg dat ze al inspelen op terrorisme nog voordat ze weten wat er aan de hand is. Geen bestuurder of politicus wil nog als watje of wegkijker te boek staan. Niemand neemt nog risico, en gezien de mogelijke reacties is dat ook niet helemaal onbegrijpelijk.

Evengoed is het een erg diepe knieval voor het soort politici dat na elk terroristisch incident uitroept dat het kabinet of anders het hele partijkartel bloed aan de handen heeft. Demagogie die daderschap verwart.

In eenzelfde troebele redenering zou je erop kunnen wijzen dat de Australiër die in Nieuw-Zeeland vijftig moslims in een moskee uitmoordde, een omvolkingstheorie huldigt die ook Martin Bosma (PVV) aanhangt. De ondervoorzitter van de Kamer haalde haar zelfs driemaal – ik heb het even nagekeken – in een debat aan nadat de AIVD maart 2018 vaststelde dat het om een mythe uit de ‘rechtsextremistische scene’ gaat. Maar dat wil natuurlijk niet zeggen dat Bosma iets te doen heeft met die dader in Christchurch. Alleen de schutter is de dader. Niet zijn opvattingen.

De paradox van politieke reacties op terrorismegevaar is dat politici leven van conflict, terwijl eenheid van opvatting en overtuiging de verstandigste reactie op nationale ontzetting is. Vandaar de logische opschorting van de campagne maandag.

Maar typerend genoeg hield zelfs dit geen stand meer. Baudet liet ’s avonds een campagnetreffen van zijn partij in het Kurhaus doorgaan, en Wilders gooide er een kritische tweet over de afkomst van de dader uit.

Hun medeleven met de nabestaanden ging mee zolang het hun politiserende behoeften niet in de weg stond.

Tom-Jan Meeus (t.meeus@nrc.nl; @tomjanmeeus) schrijft op deze plek een wisselcolumn met Lotfi El Hamidi.